Naragari: Rajanighantu 4

पर्पटो जीवकश् चैवर्षभकः श्रावणी द्विधा । मेदाद्वयम् ऋद्धिवृद्धी धूम्रपत्त्रा प्रसारणी

parpaṭo jīvakaś caivarṣabhakaḥ śrāvaṇī dvidhā / medādvayam ṛddhivṛddhī dhūmrapattrā prasāraṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पाषाणभेदः स्यात् कन्या बर्हिशिखा तथा । क्षीरिणीद्वितयं चैव त्रायमाणा रुदन्तिका

catuṣpāṣāṇabhedaḥ syāt kanyā barhiśikhā tathā / kṣīriṇīdvitayaṃ caiva trāyamāṇā rudantikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मी द्विधा च वन्दाकः कुलत्था तण्डुलीयकः । चिविल्लो नागशुण्डी च कुटुम्बी स्थलपद्मिनी

brāhmī dvidhā ca vandākaḥ kulatthā taṇḍulīyakaḥ / civillo nāgaśuṇḍī ca kuṭumbī sthalapadminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जम्बूश् च नागदन्ती च विष्णुक्रान्ता कुणञ्जरः । भूम्यामली च गोरक्षी गोलोमी दुग्धफेनिका

jambūś ca nāgadantī ca viṣṇukrāntā kuṇañjaraḥ / bhūmyāmalī ca gorakṣī golomī dugdhaphenikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुद्राम्लिका च लज्जाह्वी हंसपादी च काथरा । पुनर्नवात्रयं प्रोक्तं वसुको द्विविधः स्मृतः

kṣudrāmlikā ca lajjāhvī haṃsapādī ca kātharā / punarnavātrayaṃ proktaṃ vasuko dvividhaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पिणी चालिर् मत्स्याक्षी गुण्डालावनिपाटली । स्यात् पाण्डुरफली श्वेता ब्रह्मदण्डी द्रवन्तिका

sarpiṇī cālir matsyākṣī guṇḍālāvanipāṭalī / syāt pāṇḍuraphalī śvetā brahmadaṇḍī dravantikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रोणपुष्पीद्वयं चैव झण्डूर् गोरक्षदुग्धिका । नवबाणमिताः क्षुद्रक्षुपाः प्रोक्ता यथाक्रमात्

droṇapuṣpīdvayaṃ caiva jhaṇḍūr gorakṣadugdhikā / navabāṇamitāḥ kṣudrakṣupāḥ proktā yathākramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्पटश् चरको रेणुस् तृष्णारिः खरको रजः । शीतः शीतप्रियः पांशुः कल्पाङ्गी वर्मकण्टकः

parpaṭaś carako reṇus tṛṣṇāriḥ kharako rajaḥ / śītaḥ śītapriyaḥ pāṃśuḥ kalpāṅgī varmakaṇṭakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृशशाखः पर्पटकः सुतिक्तो रक्तपुष्पकः । पित्तारिः कटुपत्त्रश् च कवचो ऽष्टादशाभिधः

kṛśaśākhaḥ parpaṭakaḥ sutikto raktapuṣpakaḥ / pittāriḥ kaṭupattraś ca kavaco 'ṣṭādaśābhidhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्पटः शीतलस् तिक्तः पित्तश्लेष्मज्वरापहः । रक्तदाहारुचिग्लानिमदविभ्रमनाशनः

parpaṭaḥ śītalas tiktaḥ pittaśleṣmajvarāpahaḥ / raktadāhāruciglānimadavibhramanāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवको जीवनो जीव्यः शृङ्गाह्वः प्राणदः प्रियः । चिरजीवी च मधुरो मङ्गल्यः कूर्चशीर्षकः

jīvako jīvano jīvyaḥ śṛṅgāhvaḥ prāṇadaḥ priyaḥ / cirajīvī ca madhuro maṅgalyaḥ kūrcaśīrṣakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रस्वाङ्गो वृद्धिदश् चोक्तो ह्य् आयुष्मान् जीवदस् तथा । दीर्घायुर् बलदश् चैव नामान्य् एतानि षोडश

hrasvāṅgo vṛddhidaś cokto hy āyuṣmān jīvadas tathā / dīrghāyur baladaś caiva nāmāny etāni ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवको मधुरः शीतो रक्तपित्तानिलार्तिजित् । क्षयदाहज्वरान् हन्ति शुक्रश्लेष्मविवर्धनः

jīvako madhuraḥ śīto raktapittānilārtijit / kṣayadāhajvarān hanti śukraśleṣmavivardhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषभो गोपतिर् धीरो विषाणी धूर्द्धरो वृषः । ककुद्मान् पुङ्गवो वोढा शृङ्गी धुर्यश् च भूपतिः

ṛṣabho gopatir dhīro viṣāṇī dhūrddharo vṛṣaḥ / kakudmān puṅgavo voḍhā śṛṅgī dhuryaś ca bhūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामी ऋक्षप्रियश् चोक्षा लाङ्गुली गौश् च बन्धुरः । गोरक्षो वनवासी च ज्ञेयो विंशतिनामकः

kāmī ṛkṣapriyaś cokṣā lāṅgulī gauś ca bandhuraḥ / gorakṣo vanavāsī ca jñeyo viṃśatināmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषभो मधुरः शीतः पित्तरक्तविरेकनुत् । शुक्रश्लेष्मकरो दाहक्षयज्वरहरश् च सः

ṛṣabho madhuraḥ śītaḥ pittaraktavirekanut / śukraśleṣmakaro dāhakṣayajvaraharaś ca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावणी स्यान् मुण्डितिका भिक्षुः श्रवणशीर्षिका । श्रवणा च प्रव्रजिता परिव्राजी तपोधना

śrāvaṇī syān muṇḍitikā bhikṣuḥ śravaṇaśīrṣikā / śravaṇā ca pravrajitā parivrājī tapodhanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावणी तु कषाया स्यात् कटूष्णा कफपित्तनुत् । आमातीसारकासघ्नी विषच्छर्दिविनाशिनी

śrāvaṇī tu kaṣāyā syāt kaṭūṣṇā kaphapittanut / āmātīsārakāsaghnī viṣacchardivināśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाश्रावणिकान्या सा महामुण्डी च लोचनी । कदम्बपुष्पी विकचा क्रोडचूडा पलङ्कषा

mahāśrāvaṇikānyā sā mahāmuṇḍī ca locanī / kadambapuṣpī vikacā kroḍacūḍā palaṅkaṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नदीकदम्बो मुण्डाख्या महामुण्डनिका च सा । छिन्ना ग्रन्थिनिका माता स्थविरा लोभनी तथा । भूकदम्बो ऽलम्बुषा स्याद् इति सप्तदशाह्वया

nadīkadambo muṇḍākhyā mahāmuṇḍanikā ca sā / chinnā granthinikā mātā sthavirā lobhanī tathā / bhūkadambo 'lambuṣā syād iti saptadaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महामुण्ड्य् उष्णतिक्ता च ईषद् गौल्या मरुच्छिदा । स्वरकृद् रोचनी चैव मेहहृच् च रसायनी

mahāmuṇḍy uṣṇatiktā ca īṣad gaulyā marucchidā / svarakṛd rocanī caiva mehahṛc ca rasāyanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदा वसा मणिच्छिद्रा जीवनी शल्यपर्णिका । नखच्छेद्या हिमा रङ्गा मध्यदेशे प्रजायते

medā vasā maṇicchidrā jīvanī śalyaparṇikā / nakhacchedyā himā raṅgā madhyadeśe prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदःसारा स्नेहवती मेदिनी मधुरा वरा । स्निग्धा मेदोद्रवा साध्वी शल्यदा बहुरन्ध्रिका । ऊनविंशत्याह्वया सा मता पूरुषदन्तिका

medaḥsārā snehavatī medinī madhurā varā / snigdhā medodravā sādhvī śalyadā bahurandhrikā / ūnaviṃśatyāhvayā sā matā pūruṣadantikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदा तु मधुरा शीता पित्तदाहार्तिकासनुत् । राजयक्ष्मज्वरहरा वातदोषकरी च सा

medā tu madhurā śītā pittadāhārtikāsanut / rājayakṣmajvaraharā vātadoṣakarī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महामेदा वसुच्छिद्रा जीवनी पांशुरागिणी । देवेष्टा सुरमेदा च दिव्या देवमणिस् तथा

mahāmedā vasucchidrā jīvanī pāṃśurāgiṇī / deveṣṭā suramedā ca divyā devamaṇis tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवगन्धा महाच्छिद्रा ऋक्षार्हा रुद्रसंमिता । महामेदाभिधः कन्दो लताजातः सुपाण्डुरः । मेदापि शुक्लकन्दः स्यान् मेदोधातुम् इव स्रवेत्

devagandhā mahācchidrā ṛkṣārhā rudrasaṃmitā / mahāmedābhidhaḥ kando latājātaḥ supāṇḍuraḥ / medāpi śuklakandaḥ syān medodhātum iva sravet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महामेदा हिमा रुच्या कफशुक्रप्रवृद्धिकृत् । हन्ति दाहास्रपित्तानि क्षयवातज्वरं च सा

mahāmedā himā rucyā kaphaśukrapravṛddhikṛt / hanti dāhāsrapittāni kṣayavātajvaraṃ ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋद्धिः सिद्धिः प्राणदा जीवदात्री सिद्धा योग्या चेतनीया रथाङ्गी । मङ्गल्या स्याल् लोककान्ता यशस्या जीवश्रेष्ठा द्वादशाह्वा क्रमेण

ṛddhiḥ siddhiḥ prāṇadā jīvadātrī siddhā yogyā cetanīyā rathāṅgī / maṅgalyā syāl lokakāntā yaśasyā jīvaśreṣṭhā dvādaśāhvā krameṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्धिस् तुष्टिः पुष्टिदा वृद्धिदात्री मङ्गल्या श्रीः सम्पद् आशीर् जनेष्टा । लक्ष्मीर् भूतिर् मुत् सुखं जीवभद्रा स्याद् इत्य् एषा लोकसंज्ञा क्रमेण

vṛddhis tuṣṭiḥ puṣṭidā vṛddhidātrī maṅgalyā śrīḥ sampad āśīr janeṣṭā / lakṣmīr bhūtir mut sukhaṃ jīvabhadrā syād ity eṣā lokasaṃjñā krameṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋद्धिर् वृद्धिश् च कन्दौ द्वौ भवतः कोशयामले । श्वेतरोमान्वितः कन्दो लताजातः सरन्ध्रकः

ṛddhir vṛddhiś ca kandau dvau bhavataḥ kośayāmale / śvetaromānvitaḥ kando latājātaḥ sarandhrakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूलग्रन्थिसमा ऋद्धिर् वामावर्तफला च सा । वृद्धिस् तु दक्षिणावर्तफला प्रोक्ता महर्षिभिः

tūlagranthisamā ṛddhir vāmāvartaphalā ca sā / vṛddhis tu dakṣiṇāvartaphalā proktā maharṣibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋद्धिर् वृद्धिश् च मधुरा सुस्निग्धा तिक्तशीतला । रुचिमेधाकरी श्लेष्मक्रिमिकुष्ठहरा परा

ṛddhir vṛddhiś ca madhurā susnigdhā tiktaśītalā / rucimedhākarī śleṣmakrimikuṣṭhaharā parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयोगेष्व् अनयोर् एकं यथालाभं प्रयोजयेत् । यत्र द्वयानुसृष्टिः स्याद् द्वयम् अप्य् अत्र योजयेत्

prayogeṣv anayor ekaṃ yathālābhaṃ prayojayet / yatra dvayānusṛṣṭiḥ syād dvayam apy atra yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूम्रपत्त्रा तु धूम्राह्वा सुलभा तु स्वयम्भुवा । गृध्रपत्त्रा च गृध्राणी क्रिमिघ्नी स्त्रीमलापहा

dhūmrapattrā tu dhūmrāhvā sulabhā tu svayambhuvā / gṛdhrapattrā ca gṛdhrāṇī krimighnī strīmalāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूम्रपत्त्रा रसे तिक्ता शोफघ्नी क्रिमिनाशिनी । उष्णा कासहरा चैव रुच्या दीपनकारिणी

dhūmrapattrā rase tiktā śophaghnī krimināśinī / uṣṇā kāsaharā caiva rucyā dīpanakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसारणी सुप्रसरा सारणी सरणी सरा । चारुपर्णी राजबला भद्रपर्णी प्रतानिका

prasāraṇī suprasarā sāraṇī saraṇī sarā / cāruparṇī rājabalā bhadraparṇī pratānikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रबला राजपर्णी च बल्या भद्रबला तथा । चन्द्रवल्ली प्रभद्रा च ज्ञेया पञ्चदशाह्वया

prabalā rājaparṇī ca balyā bhadrabalā tathā / candravallī prabhadrā ca jñeyā pañcadaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसारणी गुरूष्णा च तिक्ता वातविनाशिनी । अर्शःश्वयथुहन्त्री च मलविष्टम्भहारिणी

prasāraṇī gurūṣṇā ca tiktā vātavināśinī / arśaḥśvayathuhantrī ca malaviṣṭambhahāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाषाणभेदको ऽश्मघ्नः शिलाभेदो ऽश्मभेदकः । श्वेता चोपलभेदी च नगजिच् छिलिगर्भजा

pāṣāṇabhedako 'śmaghnaḥ śilābhedo 'śmabhedakaḥ / śvetā copalabhedī ca nagajic chiligarbhajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाषाणभेदो मधुरस् तिक्तो मेहविनाशनः । तृड्दाहमूत्रकृच्छ्रघ्नः शीतलश् चाश्मरीहरः

pāṣāṇabhedo madhuras tikto mehavināśanaḥ / tṛḍdāhamūtrakṛcchraghnaḥ śītalaś cāśmarīharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या तु वटपत्त्री स्याद् अन्या चैरावती च सा । गोधावतीरावती च श्यामा खट्वाङ्गनामिका

anyā tu vaṭapattrī syād anyā cairāvatī ca sā / godhāvatīrāvatī ca śyāmā khaṭvāṅganāmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वटपत्त्री हिमा गौल्या मेहकृच्छ्रविनाशिनी । बलदा व्रणहन्त्री च किंचिद् दीपनकारिणी

vaṭapattrī himā gaulyā mehakṛcchravināśinī / baladā vraṇahantrī ca kiṃcid dīpanakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या श्वेता शिलावल्का शिलाजा शैलवल्कला । वल्कला शैलगर्भाह्वा शिलात्वक् सप्तनामिका

anyā śvetā śilāvalkā śilājā śailavalkalā / valkalā śailagarbhāhvā śilātvak saptanāmikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिलावल्कं हिमं स्वादु मेहकृच्छ्रविनाशनम् । मूत्ररोधाश्मरीशूलक्षयपित्तापहारकम्

śilāvalkaṃ himaṃ svādu mehakṛcchravināśanam / mūtrarodhāśmarīśūlakṣayapittāpahārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुद्रपाषाणभेदान्या चतुष्पत्त्री च पार्वती । नागभूर् अश्मकेतुश् च गिरिभूः कन्दरोद्भवा

kṣudrapāṣāṇabhedānyā catuṣpattrī ca pārvatī / nāgabhūr aśmaketuś ca giribhūḥ kandarodbhavā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलोद्भवा च गिरिजा नगजा च दशाह्वया । क्षुद्रपाषाणभेदा तु व्रणकृच्छ्राश्मरीहरा

śailodbhavā ca girijā nagajā ca daśāhvayā / kṣudrapāṣāṇabhedā tu vraṇakṛcchrāśmarīharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहकन्या कुमारी च कन्यका दीर्घपत्त्रिका । स्थलेरुहा मृदुः कन्या बहुपत्त्रामराजरा

gṛhakanyā kumārī ca kanyakā dīrghapattrikā / sthaleruhā mṛduḥ kanyā bahupattrāmarājarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्टकप्रावृता वीरा भृङ्गेष्टा विपुलस्रवा । ब्रह्मघ्नी तरुणी रामा कपिला चाम्बुधिस्रवा । सुकण्टका स्थूलदलेत्य् एकविंशतिनामका

kaṇṭakaprāvṛtā vīrā bhṛṅgeṣṭā vipulasravā / brahmaghnī taruṇī rāmā kapilā cāmbudhisravā / sukaṇṭakā sthūladalety ekaviṃśatināmakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहकन्या हिमा तिक्ता मदगन्धिः कफापहा । पित्तकासविषश्वासकुष्ठघ्नी च रसायनी

gṛhakanyā himā tiktā madagandhiḥ kaphāpahā / pittakāsaviṣaśvāsakuṣṭhaghnī ca rasāyanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिचूडा तु शिखिनी शिखालुः सुशिखा शिखा । शिखाबला केकिशिखा मयूराद्यभिधा शिखा

barhicūḍā tu śikhinī śikhāluḥ suśikhā śikhā / śikhābalā kekiśikhā mayūrādyabhidhā śikhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिचूडा रसे स्वादुर् मूत्रकृच्छ्रविनाशिनी । बालग्रहादिदोषघ्नी वश्यकर्मणि शस्यते

barhicūḍā rase svādur mūtrakṛcchravināśinī / bālagrahādidoṣaghnī vaśyakarmaṇi śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरिणी काञ्चनक्षीरी कर्षणी कटुपर्णिका । तिक्तदुग्धा हैमवती हिमदुग्धा हिमावती

kṣīriṇī kāñcanakṣīrī karṣaṇī kaṭuparṇikā / tiktadugdhā haimavatī himadugdhā himāvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिमाद्रिजा पीतदुग्धा यवचिञ्चा हिमोद्भवा । हैमी च हिमजा चेति चतुरेकगुणाह्वया

himādrijā pītadugdhā yavaciñcā himodbhavā / haimī ca himajā ceti caturekaguṇāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरिणी कटुतिक्ता च रेचनी शोफतापनुत् । क्रिमिदोषकफघ्नी च पित्तज्वरहरा च सा

kṣīriṇī kaṭutiktā ca recanī śophatāpanut / krimidoṣakaphaghnī ca pittajvaraharā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्णक्षीरी स्वर्णदुग्धा स्वर्णाह्वा रुक्मिणी तथा । सुवर्णा हेमदुग्धी च हेमक्षीरी च काञ्चनी

svarṇakṣīrī svarṇadugdhā svarṇāhvā rukmiṇī tathā / suvarṇā hemadugdhī ca hemakṣīrī ca kāñcanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्णक्षीरी हिमा तिक्ता क्रिमिपित्तकफापहा । मूत्रकृच्छ्राश्मरीशोफदाहज्वरहरा परा

svarṇakṣīrī himā tiktā krimipittakaphāpahā / mūtrakṛcchrāśmarīśophadāhajvaraharā parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रायमाणा कृतत्राणा त्रायन्ती त्रायमाणिका । बलभद्रा सुकामा च वार्षिकी गिरिजानुजा

trāyamāṇā kṛtatrāṇā trāyantī trāyamāṇikā / balabhadrā sukāmā ca vārṣikī girijānujā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मङ्गल्याह्वा देवबला पालनी भयनाशिनी । अवनी रक्षणी त्राणा विज्ञेया षोडशाह्वया

maṅgalyāhvā devabalā pālanī bhayanāśinī / avanī rakṣaṇī trāṇā vijñeyā ṣoḍaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रायन्ती शीतमधुरा गुल्मज्वरकफास्रनुत् । भ्रमतृष्णाक्षयग्लानिविषच्छर्दिविनाशिनी

trāyantī śītamadhurā gulmajvarakaphāsranut / bhramatṛṣṇākṣayaglāniviṣacchardivināśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्याद् रुदन्ती स्रवत्तोया संजीवन्य् अमृतस्रवा । रोमाञ्चिका महामांसी चणपत्त्री सुधास्रवा

syād rudantī sravattoyā saṃjīvany amṛtasravā / romāñcikā mahāmāṃsī caṇapattrī sudhāsravā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुदन्ती कटुतिक्तोष्णा क्षयक्रिमिविनाशिनी । रक्तपित्तकफश्वासमेहहारी रसायनी

rudantī kaṭutiktoṣṇā kṣayakrimivināśinī / raktapittakaphaśvāsamehahārī rasāyanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चणपत्त्रसमं पत्त्रं क्षुपं चैव तथाम्लकम् । शिशिरे जलबिन्दूनां स्रवन्तीति रुदन्तिका

caṇapattrasamaṃ pattraṃ kṣupaṃ caiva tathāmlakam / śiśire jalabindūnāṃ sravantīti rudantikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मी सरस्वती सौम्या सुरश्रेष्ठा सुवर्चला । कपोतवेगा वैधात्री दिव्यतेजा महौषधी

brāhmī sarasvatī saumyā suraśreṣṭhā suvarcalā / kapotavegā vaidhātrī divyatejā mahauṣadhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वायम्भुवी सोमलता सुरेज्या ब्रह्मकन्यका । मण्डूकमाता मत्स्याक्षी मण्डूकी सुरसा तथा

svāyambhuvī somalatā surejyā brahmakanyakā / maṇḍūkamātā matsyākṣī maṇḍūkī surasā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेध्या वीरा भारती च वरा च परमेष्ठिनी । दिव्या च शारदी चेति चतुर्विंशतिनामका

medhyā vīrā bhāratī ca varā ca parameṣṭhinī / divyā ca śāradī ceti caturviṃśatināmakā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मी हिमा कषाया च तिक्ता वातास्रपित्तजित् । बुद्धिं प्रज्ञां च मेधां च कुर्याद् आयुष्यवर्धनी

brāhmī himā kaṣāyā ca tiktā vātāsrapittajit / buddhiṃ prajñāṃ ca medhāṃ ca kuryād āyuṣyavardhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मी तु क्षुद्रपत्त्रान्या लघुब्राह्मी जलोद्भवा । ब्राह्मी तिक्तरसोष्णा च सरा वातामशोफजित्

brāhmī tu kṣudrapattrānyā laghubrāhmī jalodbhavā / brāhmī tiktarasoṣṇā ca sarā vātāmaśophajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्दाकः पादपरुहा शिखरी तरुरोहिणी । वृक्षादनी वृक्षरुहा कामवृक्षश् च शेखरी

vandākaḥ pādaparuhā śikharī tarurohiṇī / vṛkṣādanī vṛkṣaruhā kāmavṛkṣaś ca śekharī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशरूपा तरुरुहा तरुस्था गन्धमेदिनी । कामिनी तरुरुट् श्यामा द्रुपदी षोडशाभिधाः

keśarūpā taruruhā tarusthā gandhamedinī / kāminī taruruṭ śyāmā drupadī ṣoḍaśābhidhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्दाकस् तिक्तशिशिरः कफपित्तश्रमापहः । वश्यादिसिद्धिदो वृष्यः कषायश् च रसायनः

vandākas tiktaśiśiraḥ kaphapittaśramāpahaḥ / vaśyādisiddhido vṛṣyaḥ kaṣāyaś ca rasāyanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलत्था दृक्प्रसादा च ज्ञेयारण्यकुलत्थिका । कुलाली लोचनहिता चक्षुष्या कुम्भकारिका

kulatthā dṛkprasādā ca jñeyāraṇyakulatthikā / kulālī locanahitā cakṣuṣyā kumbhakārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलत्थिका कटुस् तिक्ता स्याद् अर्शःशूलनाशनी । विबन्धाध्मानशमनी चक्षुष्या व्रणरोपणी

kulatthikā kaṭus tiktā syād arśaḥśūlanāśanī / vibandhādhmānaśamanī cakṣuṣyā vraṇaropaṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलीयस् तु भण्डीरस् तण्डुली तण्डुलीयकः । ग्रन्थिलो बहुवीर्यश् च मेघनादो घनस्वनः

taṇḍulīyas tu bhaṇḍīras taṇḍulī taṇḍulīyakaḥ / granthilo bahuvīryaś ca meghanādo ghanasvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुशाकः पथ्यशाकश् च स्फूर्जथुः स्वनिताह्वयः । वीरस् तण्डुलनामा च पर्यायाश् च चतुर्दश

suśākaḥ pathyaśākaś ca sphūrjathuḥ svanitāhvayaḥ / vīras taṇḍulanāmā ca paryāyāś ca caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलीयस् तु शिशिरो मधुरो विषनाशनः । रुचिकृद् दीपनः पथ्यः पित्तदाहभ्रमापहः

taṇḍulīyas tu śiśiro madhuro viṣanāśanaḥ / rucikṛd dīpanaḥ pathyaḥ pittadāhabhramāpahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिविल्लिका रक्तदला खरच्छदा स्यात् क्षुद्रघोली मधुमालपत्त्रिका । चिविल्लिका चैव कटुः कषायिका ज्वरे ऽतिसारे च हिता रसायनी

civillikā raktadalā kharacchadā syāt kṣudragholī madhumālapattrikā / civillikā caiva kaṭuḥ kaṣāyikā jvare 'tisāre ca hitā rasāyanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तिशुण्डी महाशुण्डी शुण्डी घूसरपत्त्रिका । हस्तिशुण्डी कटूष्णा स्यात् संनिपातज्वरापहा

hastiśuṇḍī mahāśuṇḍī śuṇḍī ghūsarapattrikā / hastiśuṇḍī kaṭūṣṇā syāt saṃnipātajvarāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटुम्बिनी पयस्या च क्षीरिणी जलकामुका । वक्रशल्या दुराधर्षा क्रूरकर्मा झिरिण्टिका

kuṭumbinī payasyā ca kṣīriṇī jalakāmukā / vakraśalyā durādharṣā krūrakarmā jhiriṇṭikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीता प्रहरजाया च शीतला च जलेरुहा । विख्याता किल विद्वद्भिर् एषा द्वादशनामभिः

śītā praharajāyā ca śītalā ca jaleruhā / vikhyātā kila vidvadbhir eṣā dvādaśanāmabhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटुम्बिनी तु मधुरा ग्राहिणी कफपित्तनुत् । व्रणास्रदोषकण्डूतिनाशनी सा रसायनी

kuṭumbinī tu madhurā grāhiṇī kaphapittanut / vraṇāsradoṣakaṇḍūtināśanī sā rasāyanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थलपद्मी तु पद्माह्वा चारटी पद्मचारिणी । सुगन्धमूलाम्बुरुहा लक्ष्मीश्रेष्ठा सुपुष्करा

sthalapadmī tu padmāhvā cāraṭī padmacāriṇī / sugandhamūlāmburuhā lakṣmīśreṣṭhā supuṣkarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्या पद्मवती चातिचरा स्थूलरुहा स्मृता । ज्ञेया पुष्करिणी चैव पुष्कराद्या च पर्णिका । पुष्करादियुता नाडी प्रोक्ता पञ्चदशाह्वया

ramyā padmavatī cāticarā sthūlaruhā smṛtā / jñeyā puṣkariṇī caiva puṣkarādyā ca parṇikā / puṣkarādiyutā nāḍī proktā pañcadaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थलादिपद्मिनी गौल्या तिक्ता शीता च वान्तिनुत् । रक्तपित्तहरा मेहभूतातीसारनाशनी

sthalādipadminī gaulyā tiktā śītā ca vāntinut / raktapittaharā mehabhūtātīsāranāśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जम्बूर् जाम्बवती वृत्ता वृत्तपुष्पा च जाम्बवी । मदघ्नी नागदमनी दुर्धर्षा दुःसहा नव

jambūr jāmbavatī vṛttā vṛttapuṣpā ca jāmbavī / madaghnī nāgadamanī durdharṣā duḥsahā nava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञेया जम्बूस् त्रिदोषघ्नी तीक्ष्णोष्णा कटुतिक्तका । उदराध्मानदोषघ्नी कोष्ठशोधनकारिणी

jñeyā jambūs tridoṣaghnī tīkṣṇoṣṇā kaṭutiktakā / udarādhmānadoṣaghnī koṣṭhaśodhanakāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागदन्ती श्वेतघण्टा मधुपुष्पा विशोधनी । नागस्फोता विशालाक्षी नागच्छत्रा विचक्षणा

nāgadantī śvetaghaṇṭā madhupuṣpā viśodhanī / nāgasphotā viśālākṣī nāgacchatrā vicakṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्पपुष्पी शुक्लपुष्पी स्वादुका शीतदन्तिका । सितपुष्पी सर्पदन्ती नागिनी बाणभूमिता

sarpapuṣpī śuklapuṣpī svādukā śītadantikā / sitapuṣpī sarpadantī nāginī bāṇabhūmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागदन्ती कटुस् तिक्ता रूक्षा वातकफापहा । मेधाकृद् विषदोषघ्नी पाचनी शुभदायिनी । गुल्मशूलोदरव्याधिकण्ठदोषनिकृन्तनी

nāgadantī kaṭus tiktā rūkṣā vātakaphāpahā / medhākṛd viṣadoṣaghnī pācanī śubhadāyinī / gulmaśūlodaravyādhikaṇṭhadoṣanikṛntanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्णुक्रान्ता हरिक्रान्ता नीलपुष्पापराजिता । नीलक्रान्ता सतीना च विक्रान्ता छर्दिका च सा । विष्णुक्रान्ता कटुस् तिक्ता कफवातामयापहा

viṣṇukrāntā harikrāntā nīlapuṣpāparājitā / nīlakrāntā satīnā ca vikrāntā chardikā ca sā / viṣṇukrāntā kaṭus tiktā kaphavātāmayāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुणञ्जरः कुणञ्जी च कुणञ्जो ऽरण्यवास्तुकः । कुणञ्जो मधुरो रुच्यो दीपनः पाचनो हितः

kuṇañjaraḥ kuṇañjī ca kuṇañjo 'raṇyavāstukaḥ / kuṇañjo madhuro rucyo dīpanaḥ pācano hitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूम्यामली तमाली च ताली चैव तमालिका । उच्चटा दृढपादी च वितुन्ना च वितुन्निका

bhūmyāmalī tamālī ca tālī caiva tamālikā / uccaṭā dṛḍhapādī ca vitunnā ca vitunnikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूधात्री चारुटा वृष्या विषघ्नी बहुपत्रिका । बहुवीर्याहिभयदा विश्वपर्णी हिमालया । जटा वीरा च नाम्नां सा भवेद् एकोनविंशतिः

bhūdhātrī cāruṭā vṛṣyā viṣaghnī bahupatrikā / bahuvīryāhibhayadā viśvaparṇī himālayā / jaṭā vīrā ca nāmnāṃ sā bhaved ekonaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूधात्री तु कषायाम्ला पित्तमेहविनाशनी । शिशिरा मूत्ररोगार्तिशमनी दाहनाशनी

bhūdhātrī tu kaṣāyāmlā pittamehavināśanī / śiśirā mūtrarogārtiśamanī dāhanāśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोरक्षी सर्पदण्डी च दीर्घदण्डी सुदण्डिका । चित्रला गन्धबहुला गोपाली पञ्चपर्णिका

gorakṣī sarpadaṇḍī ca dīrghadaṇḍī sudaṇḍikā / citralā gandhabahulā gopālī pañcaparṇikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोरक्षी मधुरा तिक्ता शिशिरा दाहपित्तनुत् । विस्फोटवान्त्यतीसारज्वरदोषविनाशनी

gorakṣī madhurā tiktā śiśirā dāhapittanut / visphoṭavāntyatīsārajvaradoṣavināśanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोलोमिका तु गोधूमी गोजा क्रोष्टुकपुच्छिका । गोसम्भवा प्रस्तरिणी विज्ञेयेति षडाह्वया

golomikā tu godhūmī gojā kroṣṭukapucchikā / gosambhavā prastariṇī vijñeyeti ṣaḍāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोलोमिका कटुस् तिक्ता त्रिदोषशमनी हिमा । मूलरोगास्रदोषघ्नी ग्राहिणी दीपनी च सा

golomikā kaṭus tiktā tridoṣaśamanī himā / mūlarogāsradoṣaghnī grāhiṇī dīpanī ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुग्धफेनी पयःफेनी फेनदुग्धा पयस्विनी । लूतारिर् व्रणकेतुश् च गोजापर्णी च सप्तधा

dugdhaphenī payaḥphenī phenadugdhā payasvinī / lūtārir vraṇaketuś ca gojāparṇī ca saptadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुग्धफेनी कटुस् तिक्ता शिशिरा विषनाशिनी । व्रणापसारिणी रुच्या युक्त्या चैव रसायनी

dugdhaphenī kaṭus tiktā śiśirā viṣanāśinī / vraṇāpasāriṇī rucyā yuktyā caiva rasāyanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुद्राम्लिका तु चाङ्गेरी चुक्राह्वा चुक्रिका च सा । लोणाम्ला च चतुष्पर्णी लोणा लोडाम्लपत्रिका

kṣudrāmlikā tu cāṅgerī cukrāhvā cukrikā ca sā / loṇāmlā ca catuṣparṇī loṇā loḍāmlapatrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्बष्ठाम्लवती चैव अम्ला दन्तशठा मता । शस्त्राङ्गा चाम्लपत्री च ज्ञेया पञ्चदशाह्वया

ambaṣṭhāmlavatī caiva amlā dantaśaṭhā matā / śastrāṅgā cāmlapatrī ca jñeyā pañcadaśāhvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुद्राम्ली च रसे साम्ला सोष्णा सा वह्निवर्धनी । रुचिकृद् ग्रहणीदोषदुर्नामघ्नी कफापहा

kṣudrāmlī ca rase sāmlā soṣṇā sā vahnivardhanī / rucikṛd grahaṇīdoṣadurnāmaghnī kaphāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपादी शमीपत्रा स्पृक्का खदिरपत्रिका । सङ्कोचनी समङ्गा च नमस्कारी प्रसारिणी

raktapādī śamīpatrā spṛkkā khadirapatrikā / saṅkocanī samaṅgā ca namaskārī prasāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जालुः सप्तपर्णी स्यात् खदिरी गण्डमालिका । लज्जा च लज्जिका चैव स्पर्शलज्जास्ररोधनी

lajjāluḥ saptaparṇī syāt khadirī gaṇḍamālikā / lajjā ca lajjikā caiva sparśalajjāsrarodhanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तमूला ताम्रमूला स्वगुप्ताञ्जलिकारिका । नाम्नां विंशतिर् इत्य् उक्ता लज्जायास् तु भिषग्वरैः

raktamūlā tāmramūlā svaguptāñjalikārikā / nāmnāṃ viṃśatir ity uktā lajjāyās tu bhiṣagvaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपादी कटुः शीता पित्तातीसारनाशनी । शोफदाहश्रमश्वासव्रणकुष्ठकफास्रनुत्

raktapādī kaṭuḥ śītā pittātīsāranāśanī / śophadāhaśramaśvāsavraṇakuṣṭhakaphāsranut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जालुर् वैपरीत्यान्या अल्पक्षुपबृहद्दला । वैपरीत्या तु लज्जालुर् ह्य् अभिधाने प्रयोजयेत्

lajjālur vaiparītyānyā alpakṣupabṛhaddalā / vaiparītyā tu lajjālur hy abhidhāne prayojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लज्जालुर् वैपरीत्याह्वा कटुर् उष्णा कफामनुत् । रसो नियामको ऽत्यन्तनानाविज्ञानकारकः

lajjālur vaiparītyāhvā kaṭur uṣṇā kaphāmanut / raso niyāmako 'tyantanānāvijñānakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपाद्य् अपरा प्रोक्ता त्रिपदा हंसपादिका । घृतमण्डलिका ज्ञेया विश्वग्रन्थिस् त्रिपादिका

raktapādy aparā proktā tripadā haṃsapādikā / ghṛtamaṇḍalikā jñeyā viśvagranthis tripādikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपादी कीटमारी च हेमपादी मधुस्रवा । कर्णाटी ताम्रपत्री च विक्रान्ता सुवहा तथा

vipādī kīṭamārī ca hemapādī madhusravā / karṇāṭī tāmrapatrī ca vikrāntā suvahā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मादनी पदाङ्गी च शीताङ्गी सुतपादुका । संचारिणी च पदिका प्रह्लादी कीलपादिका

brahmādanī padāṅgī ca śītāṅgī sutapādukā / saṃcāriṇī ca padikā prahlādī kīlapādikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोधापदी च हंसाङ्घ्रिर् धार्त्तराष्ट्रपदी तथा । हंसपादी च विज्ञेया नाम्ना चैषा शराक्षिधा

godhāpadī ca haṃsāṅghrir dhārttarāṣṭrapadī tathā / haṃsapādī ca vijñeyā nāmnā caiṣā śarākṣidhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसपादी कटूष्णा स्यात् विषभूतविनाशिनी । भ्रान्त्यपस्मारदोषघ्नी विज्ञेया च रसायनी

haṃsapādī kaṭūṣṇā syāt viṣabhūtavināśinī / bhrāntyapasmāradoṣaghnī vijñeyā ca rasāyanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काथरा हयपर्यायैः काथरान्तैः प्रकीर्तिता । अश्वकाथरिका तिक्ता वातघ्नी दीपनी परा

kātharā hayaparyāyaiḥ kātharāntaiḥ prakīrtitā / aśvakātharikā tiktā vātaghnī dīpanī parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्नवा विशाखश् च कठिल्लः शशिवाटिका । पृथ्वी च सितवर्षाभूर् दीर्घपत्रः कठिल्लकः

punarnavā viśākhaś ca kaṭhillaḥ śaśivāṭikā / pṛthvī ca sitavarṣābhūr dīrghapatraḥ kaṭhillakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेता पुनर्नवा सोष्णा तिक्ता कफविषापहा । कासहृद्रोगशूलास्रपाण्डुशोफानिलार्तिनुत्

śvetā punarnavā soṣṇā tiktā kaphaviṣāpahā / kāsahṛdrogaśūlāsrapāṇḍuśophānilārtinut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनर्नवान्या रक्ताख्या क्रूरा मण्डलपत्रिका । रक्तकाण्डा वर्षकेतुर् लोहिता रक्तपत्रिका

punarnavānyā raktākhyā krūrā maṇḍalapatrikā / raktakāṇḍā varṣaketur lohitā raktapatrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशाखी रक्तवर्षाभूः शोफघ्नी रक्तपुष्पिका । विकस्वरा विषघ्नी च प्रावृषेण्या च सारिणी

vaiśākhī raktavarṣābhūḥ śophaghnī raktapuṣpikā / vikasvarā viṣaghnī ca prāvṛṣeṇyā ca sāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाभवः शोणपत्रः शोणः संमीलितद्रुमः । पुनर्नवो नवो नव्यः स्याद् द्वाविंशतिसंज्ञया

varṣābhavaḥ śoṇapatraḥ śoṇaḥ saṃmīlitadrumaḥ / punarnavo navo navyaḥ syād dvāviṃśatisaṃjñayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्ता पुनर्नवा तिक्ता सारिणी शोफनाशिनी । दरदोषघ्नी पाण्डुपित्तप्रमर्दिनी

raktā punarnavā tiktā sāriṇī śophanāśinī / daradoṣaghnī pāṇḍupittapramardinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.