Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 1.37

तां कथां कौशिको रामे निवेद्य मधुराक्षरम् पुनर् एवापरं वाक्यं काकुत्स्थम् इदम् अब्रवीत्

tāṃ kathāṃ kauśiko rāme nivedya madhurākṣaram punar evāparaṃ vākyaṃ kākutstham idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोध्याधिपतिः शूरः पूर्वम् आसीन् नराधिपः सगरो नाम धर्मात्मा प्रजाकामः स चाप्रजः

ayodhyādhipatiḥ śūraḥ pūrvam āsīn narādhipaḥ sagaro nāma dharmātmā prajākāmaḥ sa cāprajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैदर्भदुहिता राम केशिनी नाम नामतः ज्येष्ठा सगरपत्नी सा धर्मिष्ठा सत्यवादिनी

vaidarbhaduhitā rāma keśinī nāma nāmataḥ jyeṣṭhā sagarapatnī sā dharmiṣṭhā satyavādinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरिष्टनेमिदुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि द्वितीया सगरस्यासीत् पत्नी सुमतिसंज्ञिता

ariṣṭanemiduhitā rūpeṇāpratimā bhuvi dvitīyā sagarasyāsīt patnī sumatisaṃjñitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां सह तदा राजा पत्नीभ्यां तप्तवांस् तपः हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ

tābhyāṃ saha tadā rājā patnībhyāṃ taptavāṃs tapaḥ himavantaṃ samāsādya bhṛguprasravaṇe girau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वर्ष शते पूर्णे तपसाराधितो मुनिः सगराय वरं प्रादाद् भृगुः सत्यवतां वरः

atha varṣa śate pūrṇe tapasārādhito muniḥ sagarāya varaṃ prādād bhṛguḥ satyavatāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपत्यलाभः सुमहान् भविष्यति तवानघ कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ

apatyalābhaḥ sumahān bhaviṣyati tavānagha kīrtiṃ cāpratimāṃ loke prāpsyase puruṣarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एका जनयिता तात पुत्रं वंशकरं तव षष्टिं पुत्रसहस्राणि अपरा जनयिष्यति

ekā janayitā tāta putraṃ vaṃśakaraṃ tava ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi aparā janayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाषमाणं नरव्याघ्रं राजपत्न्यौ प्रसाद्य तम् ऊचतुः परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा

bhāṣamāṇaṃ naravyāghraṃ rājapatnyau prasādya tam ūcatuḥ paramaprīte kṛtāñjalipuṭe tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकः कस्याः सुतो ब्रह्मन् का बहूञ् जनयिष्यति श्रोतुम् इच्छावहे ब्रह्मन् सत्यम् अस्तु वचस् तव

ekaḥ kasyāḥ suto brahman kā bahūñ janayiṣyati śrotum icchāvahe brahman satyam astu vacas tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोस् तद् वचनं श्रुत्वा भृगुः परम धार्मिकः उवाच परमां वाणीं स्वच्छन्दो ऽत्र विधीयताम्

tayos tad vacanaṃ śrutvā bhṛguḥ parama dhārmikaḥ uvāca paramāṃ vāṇīṃ svacchando 'tra vidhīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एको वंशकरो वास्तु बहवो वा महाबलाः कीर्तिमन्तो महोत्साहाः का वा कं वरम् इच्छति

eko vaṃśakaro vāstu bahavo vā mahābalāḥ kīrtimanto mahotsāhāḥ kā vā kaṃ varam icchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनेस् तु वचनं श्रुत्वा केशिनी रघुनन्दन पुत्रं वंशकरं राम जग्राह नृपसंनिधौ

munes tu vacanaṃ śrutvā keśinī raghunandana putraṃ vaṃśakaraṃ rāma jagrāha nṛpasaṃnidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्टिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तदा महोत्साहान् कीर्तिमतो जग्राह सुमतिः सुतान्

ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi suparṇabhaginī tadā mahotsāhān kīrtimato jagrāha sumatiḥ sutān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदक्षिणम् ऋषिं कृत्वा शिरसाभिप्रणम्य च जगाम स्वपुरं राजा सभार्या रघुनन्दन

pradakṣiṇam ṛṣiṃ kṛtvā śirasābhipraṇamya ca jagāma svapuraṃ rājā sabhāryā raghunandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ काले गते तस्मिञ् ज्येष्ठा पुत्रं व्यजायत असमञ्ज इति ख्यातं केशिनी सगरात्मजम्

atha kāle gate tasmiñ jyeṣṭhā putraṃ vyajāyata asamañja iti khyātaṃ keśinī sagarātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमतिस् तु नरव्याघ्र गर्भतुम्बं व्यजायत षष्टिः पुत्रसहस्राणि तुम्बभेदाद् विनिःसृताः

sumatis tu naravyāghra garbhatumbaṃ vyajāyata ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi tumbabhedād viniḥsṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतपूर्णेषु कुम्भेषु धात्र्यस् तान् समवर्धयन् कालेन महता सर्वे यौवनं प्रतिपेदिरे

ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu dhātryas tān samavardhayan kālena mahatā sarve yauvanaṃ pratipedire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दीर्घेण कालेन रूपयौवनशालिनः षष्टिः पुत्रसहस्राणि सगरस्याभवंस् तदा

atha dīrgheṇa kālena rūpayauvanaśālinaḥ ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi sagarasyābhavaṃs tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसंभवः बालान् गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन प्रक्षिप्य प्रहसन् नित्यं मज्जतस् तान् निरीक्ष्य वै

sa ca jyeṣṭho naraśreṣṭha sagarasyātmasaṃbhavaḥ bālān gṛhītvā tu jale sarayvā raghunandana prakṣipya prahasan nityaṃ majjatas tān nirīkṣya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौराणाम् अहिते युक्तः पित्रा निर्वासितः पुरात्

paurāṇām ahite yuktaḥ pitrā nirvāsitaḥ purāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रो ऽंशुमान् नाम असमञ्जस्य वीर्यवान् संमतः सर्वलोकस्य सर्वस्यापि प्रियंवदः

tasya putro 'ṃśumān nāma asamañjasya vīryavān saṃmataḥ sarvalokasya sarvasyāpi priyaṃvadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कालेन महता मतिः समभिजायत सगरस्य नरश्रेष्ठ यजेयम् इति निश्चिता

tataḥ kālena mahatā matiḥ samabhijāyata sagarasya naraśreṣṭha yajeyam iti niścitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कृत्वा निश्चयं राजा सोपाध्यायगणस् तदा यज्ञकर्मणि वेदज्ञो यष्टुं समुपचक्रमे

sa kṛtvā niścayaṃ rājā sopādhyāyagaṇas tadā yajñakarmaṇi vedajño yaṣṭuṃ samupacakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.