Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.100

आश्वासयन्तं भरतं जाबालिर् ब्राह्मणोत्तमः । उवाच रामं धर्मज्ञं धर्मापेतम् इदं वचः

āśvāsayantaṃ bharataṃ jābālir brāhmaṇottamaḥ / uvāca rāmaṃ dharmajñaṃ dharmāpetam idaṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधु राघव मा भूत् ते बुद्धिर् एवं निरर्थका । प्राकृतस्य नरस्येव आर्यबुद्धेस् तपस्विनः

sādhu rāghava mā bhūt te buddhir evaṃ nirarthakā / prākṛtasya narasyeva āryabuddhes tapasvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कः कस्य पुरुषो बन्धुः किम् आप्यं कस्य केनचित् । यद् एको जायते जन्तुर् एक एव विनश्यति

kaḥ kasya puruṣo bandhuḥ kim āpyaṃ kasya kenacit / yad eko jāyate jantur eka eva vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मान् माता पिता चेति राम सज्जेत यो नरः । उन्मत्त इव स ज्ञेयो नास्ति काचिद्धि कस्यचित्

tasmān mātā pitā ceti rāma sajjeta yo naraḥ / unmatta iva sa jñeyo nāsti kāciddhi kasyacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा ग्रामान्तरं गच्छन् नरः कश्चित् क्वचिद् वसेत् । उत्सृज्य च तम् आवासं प्रतिष्ठेतापरे ऽहनि

yathā grāmāntaraṃ gacchan naraḥ kaścit kvacid vaset / utsṛjya ca tam āvāsaṃ pratiṣṭhetāpare 'hani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एव मनुष्याणां पिता माता गृहं वसु । आवासमात्रं काकुत्स्थ सज्जन्ते नात्र सज्जनाः

evam eva manuṣyāṇāṃ pitā mātā gṛhaṃ vasu / āvāsamātraṃ kākutstha sajjante nātra sajjanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्र्यं राज्यं समुत्सृज्य स नार्हति नरोत्तम । आस्थातुं कापथं दुःखं विषमं बहुकण्टकम्

pitryaṃ rājyaṃ samutsṛjya sa nārhati narottama / āsthātuṃ kāpathaṃ duḥkhaṃ viṣamaṃ bahukaṇṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समृद्धायाम् अयोध्यायाम् आत्मानम् अभिषेचय । एकवेणीधरा हि त्वां नगरी सम्प्रतीक्षते

samṛddhāyām ayodhyāyām ātmānam abhiṣecaya / ekaveṇīdharā hi tvāṃ nagarī sampratīkṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजभोगान् अनुभवन् महार्हान् पार्थिवात्मज । विहर त्वम् अयोध्यायां यथा शक्रस् त्रिविष्टपे

rājabhogān anubhavan mahārhān pārthivātmaja / vihara tvam ayodhyāyāṃ yathā śakras triviṣṭape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ते कश्चिद् दशरतस् त्वं च तस्य न कश्चन । अन्यो राजा त्वम् अन्यश् च तस्मात् कुरु यद् उच्यते

na te kaścid daśaratas tvaṃ ca tasya na kaścana / anyo rājā tvam anyaś ca tasmāt kuru yad ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतः स नृपतिस् तत्र गन्तव्यं यत्र तेन वै । प्रवृत्तिर् एषा मर्त्यानां त्वं तु मिथ्या विहन्यसे

gataḥ sa nṛpatis tatra gantavyaṃ yatra tena vai / pravṛttir eṣā martyānāṃ tvaṃ tu mithyā vihanyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थधर्मपरा ये ये तांस् ताञ् शोचामि नेतरान् । ते हि दुःखम् इह प्राप्य विनाशं प्रेत्य भेजिरे

arthadharmaparā ye ye tāṃs tāñ śocāmi netarān / te hi duḥkham iha prāpya vināśaṃ pretya bhejire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टकापितृदैवत्यम् इत्य् अयं प्रसृतो जनः । अन्नस्योपद्रवं पश्य मृतो हि किम् अशिष्यति

aṣṭakāpitṛdaivatyam ity ayaṃ prasṛto janaḥ / annasyopadravaṃ paśya mṛto hi kim aśiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि भुक्तम् इहान्येन देहम् अन्यस्य गच्छति । दद्यात् प्रवसतः श्राद्धं न तत् पथ्य् अशनं भवेत्

yadi bhuktam ihānyena deham anyasya gacchati / dadyāt pravasataḥ śrāddhaṃ na tat pathy aśanaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानसंवनना ह्य् एते ग्रन्था मेधाविभिः कृताः । यजस्व देहि दीक्षस्व तपस् तप्यस्व संत्यज

dānasaṃvananā hy ete granthā medhāvibhiḥ kṛtāḥ / yajasva dehi dīkṣasva tapas tapyasva saṃtyaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नास्ति परम् इत्य् एव कुरु बुद्धिं महामते । प्रत्यक्षं यत् तद् आतिष्ठ परोक्षं पृष्ठतः कुरु

sa nāsti param ity eva kuru buddhiṃ mahāmate / pratyakṣaṃ yat tad ātiṣṭha parokṣaṃ pṛṣṭhataḥ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सतां बुद्धिं पुरस्कृत्य सर्वलोकनिदर्शिनीम् । राज्यं त्वं प्रतिगृह्णीष्व भरतेन प्रसादितः

satāṃ buddhiṃ puraskṛtya sarvalokanidarśinīm / rājyaṃ tvaṃ pratigṛhṇīṣva bharatena prasāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.