Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.30

दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु । जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ

dattvā tu saha vaidehyā brāhmaṇebhyo dhanaṃ bahu / jagmatuḥ pitaraṃ draṣṭuṃ sītayā saha rāghavau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गृहीते दुष्प्रेक्ष्ये अशोभेतां तदायुधे । मालादामभिर् आसक्ते सीतया समलंकृते

tato gṛhīte duṣprekṣye aśobhetāṃ tadāyudhe / mālādāmabhir āsakte sītayā samalaṃkṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च । अधिरुह्य जनः श्रीमान् उदासीनो व्यलोकयत्

tataḥ prāsādaharmyāṇi vimānaśikharāṇi ca / adhiruhya janaḥ śrīmān udāsīno vyalokayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि रथ्याः स्म शक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः । आरुह्य तस्मात् प्रासादान् दीनाः पश्यन्ति राघवम्

na hi rathyāḥ sma śakyante gantuṃ bahujanākulāḥ / āruhya tasmāt prāsādān dīnāḥ paśyanti rāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदातिं वर्जितच्छत्त्रं रामं दृष्ट्वा तदा जनाः । ऊचुर् बहुविधा वाचः शोकोपहतचेतसः

padātiṃ varjitacchattraṃ rāmaṃ dṛṣṭvā tadā janāḥ / ūcur bahuvidhā vācaḥ śokopahatacetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं यान्तम् अनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत् । तम् एकं सीतया सार्धम् अनुयाति स्म लक्ष्मणः

yaṃ yāntam anuyāti sma caturaṅgabalaṃ mahat / tam ekaṃ sītayā sārdham anuyāti sma lakṣmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामिनां चैव कामदः । नेच्छत्य् एवानृतं कर्तुं पितरं धर्मगौरवात्

aiśvaryasya rasajñaḥ san kāmināṃ caiva kāmadaḥ / necchaty evānṛtaṃ kartuṃ pitaraṃ dharmagauravāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैर् आकाशगैर् अपि । ताम् अद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः

yā na śakyā purā draṣṭuṃ bhūtair ākāśagair api / tām adya sītāṃ paśyanti rājamārgagatā janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम् । वर्षम् उष्णं च शीतं च नेष्यत्य् आशु विवर्णताम्

aṅgarāgocitāṃ sītāṃ raktacandanasevinīm / varṣam uṣṇaṃ ca śītaṃ ca neṣyaty āśu vivarṇatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य नूनं दशरथः सत्त्वम् आविश्य भाषते । न हि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुम् अर्हति

adya nūnaṃ daśarathaḥ sattvam āviśya bhāṣate / na hi rājā priyaṃ putraṃ vivāsayitum arhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद् विप्रवासनम् । किं पुनर् यस्य लोको ऽयं जितो वृत्तेन केवलम्

nirguṇasyāpi putrasya kathaṃ syād vipravāsanam / kiṃ punar yasya loko 'yaṃ jito vṛttena kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनृशंस्यम् अनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमः शमः । राघवं शोभयन्त्य् एते षड्गुणाः पुरुषोत्तमम्

ānṛśaṃsyam anukrośaḥ śrutaṃ śīlaṃ damaḥ śamaḥ / rāghavaṃ śobhayanty ete ṣaḍguṇāḥ puruṣottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः । औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसंक्षयात्

tasmāt tasyopaghātena prajāḥ paramapīḍitāḥ / audakānīva sattvāni grīṣme salilasaṃkṣayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीडया पीडितं सर्वं जगद् अस्य जगत्पतेः । मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः

pīḍayā pīḍitaṃ sarvaṃ jagad asya jagatpateḥ / mūlasyevopaghātena vṛkṣaḥ puṣpaphalopagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्यः सहबान्धवाः । गच्छन्तम् अनुगच्छामो येन गच्छति राघवः

te lakṣmaṇa iva kṣipraṃ sapatnyaḥ sahabāndhavāḥ / gacchantam anugacchāmo yena gacchati rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च । एकदुःखसुखा रामम् अनुगच्छाम धार्मिकम्

udyānāni parityajya kṣetrāṇi ca gṛhāṇi ca / ekaduḥkhasukhā rāmam anugacchāma dhārmikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च । उपात्तधनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः

samuddhṛtanidhānāni paridhvastājirāṇi ca / upāttadhanadhānyāni hṛtasārāṇi sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः । अस्मत्त्यक्तानि वेश्मानि कैकेयी प्रतिपद्यताम्

rajasābhyavakīrṇāni parityaktāni daivataiḥ / asmattyaktāni veśmāni kaikeyī pratipadyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनं नगरम् एवास्तु येन गच्छति राघवः । अस्माभिश् च परित्यक्तं पुरं संपद्यतां वनम्

vanaṃ nagaram evāstu yena gacchati rāghavaḥ / asmābhiś ca parityaktaṃ puraṃ saṃpadyatāṃ vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिलानि दंष्ट्रिणः सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः । अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तां सेव्यमानं त्यजन्तु च

bilāni daṃṣṭriṇaḥ sarve sānūni mṛgapakṣiṇaḥ / asmattyaktaṃ prapadyantāṃ sevyamānaṃ tyajantu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः । शुश्राव रामः श्रुत्वा च न विचक्रे ऽस्य मानसम्

ity evaṃ vividhā vāco nānājanasamīritāḥ / śuśrāva rāmaḥ śrutvā ca na vicakre 'sya mānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतीक्षमाणो ऽभिजनं तदार्तम् अनार्तरूपः प्रहसन्न् इवाथ । जगाम रामः पितरं दिदृक्षुः पितुर् निदेशं विधिवच् चिकीर्षुः

pratīkṣamāṇo 'bhijanaṃ tadārtam anārtarūpaḥ prahasann ivātha / jagāma rāmaḥ pitaraṃ didṛkṣuḥ pitur nideśaṃ vidhivac cikīrṣuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् पूर्वम् ऐक्ष्वाकसुतो महात्मा रामो गमिष्यन् वनम् आर्तरूपम् । व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रं पितुर् महात्मा प्रतिहारणार्थम्

tat pūrvam aikṣvākasuto mahātmā rāmo gamiṣyan vanam ārtarūpam / vyatiṣṭhata prekṣya tadā sumantraṃ pitur mahātmā pratihāraṇārtham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितुर् निदेशेन तु धर्मवत्सलो वनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः । स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रम् अब्रवीन् निवेदयस्वागमनं नृपाय मे

pitur nideśena tu dharmavatsalo vanapraveśe kṛtabuddhiniścayaḥ / sa rāghavaḥ prekṣya sumantram abravīn nivedayasvāgamanaṃ nṛpāya me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.