Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.38

ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम् । कौसल्या पुत्रशोकार्ता तम् उवाच महीपतिम्

tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam / kausalyā putraśokārtā tam uvāca mahīpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघवो नरशार्दूल विषम् उप्त्वा द्विजिह्ववत् । विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी

rāghavo naraśārdūla viṣam uptvā dvijihvavat / vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता । त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिर् इव वेश्मनि

vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā / trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhir iva veśmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ स्म नगरे रामश् चरन् भैक्षं गृहे वसेत् । कामकारो वरं दातुम् अपि दासं ममात्मजम्

atha sma nagare rāmaś caran bhaikṣaṃ gṛhe vaset / kāmakāro varaṃ dātum api dāsaṃ mamātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद् यथेष्टतः । प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना

pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānād yatheṣṭataḥ / pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजराजगतिर् वीरो महाबाहुर् धनुर्धरः । वनम् आविशते नूनं सभार्यः सहलक्ष्मणः

gajarājagatir vīro mahābāhur dhanurdharaḥ / vanam āviśate nūnaṃ sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वने त्व् अदृष्टदुःखानां कैकेय्यानुमते त्वया । त्यक्तानां वनवासाय का न्व् अवस्था भविष्यति

vane tv adṛṣṭaduḥkhānāṃ kaikeyyānumate tvayā / tyaktānāṃ vanavāsāya kā nv avasthā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते रत्नहीनास् तरुणाः फलकाले विवासिताः । कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः

te ratnahīnās taruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ / kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपीदानीं स कालः स्यान् मम शोकक्षयः शिवः । सभार्यं यत् सह भ्रात्रा पश्येयम् इह राघवम्

apīdānīṃ sa kālaḥ syān mama śokakṣayaḥ śivaḥ / sabhāryaṃ yat saha bhrātrā paśyeyam iha rāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति । यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी

śrutvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati / yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्राव् अरण्यात् पुनरागतौ । नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि

kadā prekṣya naravyāghrāv araṇyāt punarāgatau / nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदायोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति । पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूम् इव

kadāyodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati / puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūm iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ । लाजैर् अवकरिष्यन्ति प्रविशन्ताव् अरिंदमौ

kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau / lājair avakariṣyanti praviśantāv ariṃdamau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनां फलानि च । प्रदिशन्त्यः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम्

kadā sumanasaḥ kanyā dvijātīnāṃ phalāni ca / pradiśantyaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभः । अभ्युपैष्यति धर्मज्ञस् त्रिवर्ष इव मां ललन्

kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ / abhyupaiṣyati dharmajñas trivarṣa iva māṃ lalan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निःसंशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया । पातु कामेषु वत्सेषु मातॄणां शातिताः स्तनाः

niḥsaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā / pātu kāmeṣu vatseṣu mātṝṇāṃ śātitāḥ stanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साहं गौर् इव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता । कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर् बलात्

sāhaṃ gaur iva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā / kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaur balāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि तावद् गुणैर् जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम् । एकपुत्रा विना पुत्रम् अहं जीवितुम् उत्सहे

na hi tāvad guṇair juṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam / ekaputrā vinā putram ahaṃ jīvitum utsahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि मे जीविते किंचित् सामर्थ्यम् इह कल्प्यते । अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं महाबाहुं महाबलम्

na hi me jīvite kiṃcit sāmarthyam iha kalpyate / apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं हि मां दीपयते समुत्थितस् तनूजशोकप्रभवो हुताशनः । महीम् इमां रश्मिभिर् उत्तमप्रभो यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः

ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitas tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ / mahīm imāṃ raśmibhir uttamaprabho yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.