Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.54

ततो भूतोपसृष्टेव वेपमाना पुनः पुनः । धरण्यां गतसत्त्वेव कौसल्या सूतम् अब्रवीत्

tato bhūtopasṛṣṭeva vepamānā punaḥ punaḥ / dharaṇyāṃ gatasattveva kausalyā sūtam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नय मां यत्र काकुत्स्थः सीता यत्र च लक्ष्मणः । तान् विना क्षणम् अप्य् अत्र जीवितुं नोत्सहे ह्य् अहम्

naya māṃ yatra kākutsthaḥ sītā yatra ca lakṣmaṇaḥ / tān vinā kṣaṇam apy atra jīvituṃ notsahe hy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवर्तय रथं शीघ्रं दण्डकान् नय माम् अपि । अथ तान् नानुगच्छामि गमिष्यामि यमक्षयम्

nivartaya rathaṃ śīghraṃ daṇḍakān naya mām api / atha tān nānugacchāmi gamiṣyāmi yamakṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाष्पवेगोपहतया स वाचा सज्जमानया । इदम् आश्वासयन् देवीं सूतः प्राञ्जलिर् अब्रवीत्

bāṣpavegopahatayā sa vācā sajjamānayā / idam āśvāsayan devīṃ sūtaḥ prāñjalir abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यज शोकं च मोहं च सम्भ्रमं दुःखजं तथा । व्यवधूय च संतापं वने वत्स्यति राघवः

tyaja śokaṃ ca mohaṃ ca sambhramaṃ duḥkhajaṃ tathā / vyavadhūya ca saṃtāpaṃ vane vatsyati rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मणश् चापि रामस्य पादौ परिचरन् वने । आराधयति धर्मज्ञः परलोकं जितेन्द्रियः

lakṣmaṇaś cāpi rāmasya pādau paricaran vane / ārādhayati dharmajñaḥ paralokaṃ jitendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विजने ऽपि वने सीता वासं प्राप्य गृहेष्व् इव । विस्रम्भं लभते ऽभीता रामे संन्यस्तमानसा

vijane 'pi vane sītā vāsaṃ prāpya gṛheṣv iva / visrambhaṃ labhate 'bhītā rāme saṃnyastamānasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्या दैन्यं कृतं किंचित् सुसूक्ष्मम् अपि लक्षये । उचितेव प्रवासानां वैदेही प्रतिभाति मा

nāsyā dainyaṃ kṛtaṃ kiṃcit susūkṣmam api lakṣaye / uciteva pravāsānāṃ vaidehī pratibhāti mā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नगरोपवनं गत्वा यथा स्म रमते पुरा । तथैव रमते सीता निर्जनेषु वनेष्व् अपि

nagaropavanaṃ gatvā yathā sma ramate purā / tathaiva ramate sītā nirjaneṣu vaneṣv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालेव रमते सीता बालचन्द्रनिभानना । रामा रामे ह्य् अधीनात्मा विजने ऽपि वने सती

bāleva ramate sītā bālacandranibhānanā / rāmā rāme hy adhīnātmā vijane 'pi vane satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गतं हृदयं ह्य् अस्यास् तदधीनं च जीवितम् । अयोध्यापि भवेत् तस्या रामहीना तथा वनम्

tadgataṃ hṛdayaṃ hy asyās tadadhīnaṃ ca jīvitam / ayodhyāpi bhavet tasyā rāmahīnā tathā vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथि पृच्छति वैदेही ग्रामांश् च नगराणि च । गतिं दृष्ट्वा नदीनां च पादपान् विविधान् अपि

pathi pṛcchati vaidehī grāmāṃś ca nagarāṇi ca / gatiṃ dṛṣṭvā nadīnāṃ ca pādapān vividhān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्वना वातवेगेन सम्भ्रमेणातपेन च । न हि गच्छति वैदेह्याश् चन्द्रांशुसदृशी प्रभा

adhvanā vātavegena sambhrameṇātapena ca / na hi gacchati vaidehyāś candrāṃśusadṛśī prabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदृशं शतपत्त्रस्य पूर्णचन्द्रोपमप्रभम् । वदनं तद्वदान्याया वैदेह्या न विकम्पते

sadṛśaṃ śatapattrasya pūrṇacandropamaprabham / vadanaṃ tadvadānyāyā vaidehyā na vikampate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलक्तरसरक्ताभाव् अलक्तरसवर्जितौ । अद्यापि चरणौ तस्याः पद्मकोशसमप्रभौ

alaktarasaraktābhāv alaktarasavarjitau / adyāpi caraṇau tasyāḥ padmakośasamaprabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नूपुरोद्घुष्टहेलेव खेलं गच्छति भामिनी । इदानीम् अपि वैदेही तद्रागा न्यस्तभूषणा

nūpurodghuṣṭaheleva khelaṃ gacchati bhāminī / idānīm api vaidehī tadrāgā nyastabhūṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजं वा वीक्ष्य सिंहं वा व्याघ्रं वा वनम् आश्रिता । नाहारयति संत्रासं बाहू रामस्य संश्रिता

gajaṃ vā vīkṣya siṃhaṃ vā vyāghraṃ vā vanam āśritā / nāhārayati saṃtrāsaṃ bāhū rāmasya saṃśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शोच्यास् ते न चात्मा ते शोच्यो नापि जनाधिपः । इदं हि चरितं लोके प्रतिष्ठास्यति शाश्वतम्

na śocyās te na cātmā te śocyo nāpi janādhipaḥ / idaṃ hi caritaṃ loke pratiṣṭhāsyati śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधूय शोकं परिहृष्टमानसा महर्षियाते पथि सुव्यवस्थिताः । वने रता वन्यफलाशनाः पितुः शुभां प्रतिज्ञां परिपालयन्ति ते

vidhūya śokaṃ parihṛṣṭamānasā maharṣiyāte pathi suvyavasthitāḥ / vane ratā vanyaphalāśanāḥ pituḥ śubhāṃ pratijñāṃ paripālayanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथापि सूतेन सुयुक्तवादिना निवार्यमाणा सुतशोककर्शिता । न चैव देवी विरराम कूजितात् प्रियेति पुत्रेति च राघवेति च

tathāpi sūtena suyuktavādinā nivāryamāṇā sutaśokakarśitā / na caiva devī virarāma kūjitāt priyeti putreti ca rāghaveti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.