Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.61

व्यतीतायां तु शर्वर्याम् आदित्यस्योदये ततः । समेत्य राजकर्तारः सभाम् ईयुर् द्विजातयः

vyatītāyāṃ tu śarvaryām ādityasyodaye tataḥ / sametya rājakartāraḥ sabhām īyur dvijātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्कण्डेयो ऽथ मौद्गल्यो वामदेवश् च काश्यपः । कात्यायनो गौतमश् च जाबालिश् च महायशाः

mārkaṇḍeyo 'tha maudgalyo vāmadevaś ca kāśyapaḥ / kātyāyano gautamaś ca jābāliś ca mahāyaśāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते द्विजाः सहामात्यैः पृथग् वाचम् उदीरयन् । वसिष्ठम् एवाभिमुखाः श्रेष्ठं राजपुरोहितम्

ete dvijāḥ sahāmātyaiḥ pṛthag vācam udīrayan / vasiṣṭham evābhimukhāḥ śreṣṭhaṃ rājapurohitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतीता शर्वरी दुःखं या नो वर्षशतोपमा । अस्मिन् पञ्चत्वम् आपन्ने पुत्रशोकेन पार्थिवे

atītā śarvarī duḥkhaṃ yā no varṣaśatopamā / asmin pañcatvam āpanne putraśokena pārthive

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्गतश् च महाराजो रामश् चारण्यम् आश्रितः । लक्ष्मणश् चापि तेजस्वी रामेणैव गतः सह

svargataś ca mahārājo rāmaś cāraṇyam āśritaḥ / lakṣmaṇaś cāpi tejasvī rāmeṇaiva gataḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभौ भरतशत्रुघ्नौ केकयेषु परंतपौ । पुरे राजगृहे रम्ये मातामहनिवेशने

ubhau bharataśatrughnau kekayeṣu paraṃtapau / pure rājagṛhe ramye mātāmahaniveśane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकूणाम् इहाद्यैव कश्चिद् राजा विधीयताम् । अराजकं हि नो राष्ट्रं न विनाशम् अवाप्नुयात्

ikṣvākūṇām ihādyaiva kaścid rājā vidhīyatām / arājakaṃ hi no rāṣṭraṃ na vināśam avāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे विद्युन्माली महास्वनः । अभिवर्षति पर्जन्यो महीं दिव्येन वारिणा

nārājake janapade vidyunmālī mahāsvanaḥ / abhivarṣati parjanyo mahīṃ divyena vāriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे बीजमुष्टिः प्रकीर्यते । नाराजके पितुः पुत्रो भार्या वा वर्तते वशे

nārājake janapade bījamuṣṭiḥ prakīryate / nārājake pituḥ putro bhāryā vā vartate vaśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अराजके धनं नास्ति नास्ति भार्याप्य् अराजके । इदम् अत्याहितं चान्यत् कुतः सत्यम् अराजके

arājake dhanaṃ nāsti nāsti bhāryāpy arājake / idam atyāhitaṃ cānyat kutaḥ satyam arājake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे कारयन्ति सभां नराः । उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्यगृहाणि च

nārājake janapade kārayanti sabhāṃ narāḥ / udyānāni ca ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇyagṛhāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे यज्ञशीला द्विजातयः । सत्त्राण्य् अन्वासते दान्ता ब्राह्मणाः संशितव्रताः

nārājake janapade yajñaśīlā dvijātayaḥ / sattrāṇy anvāsate dāntā brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे प्रभूतनटनर्तकाः । उत्सवाश् च समाजाश् च वर्धन्ते राष्ट्रवर्धनाः

nārājake janapade prabhūtanaṭanartakāḥ / utsavāś ca samājāś ca vardhante rāṣṭravardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे सिद्धार्था व्यवहारिणः । कथाभिर् अनुरज्यन्ते कथाशीलाः कथाप्रियैः

nārājake janapade siddhārthā vyavahāriṇaḥ / kathābhir anurajyante kathāśīlāḥ kathāpriyaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे वाहनैः शीघ्रगामिभिः । नरा निर्यान्त्य् अरण्यानि नारीभिः सह कामिनः

nārājake janapade vāhanaiḥ śīghragāmibhiḥ / narā niryānty araṇyāni nārībhiḥ saha kāminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे धनवन्तः सुरक्षिताः । शेरते विवृतद्वाराः कृषिगोरक्षजीविनः

nārājake janapade dhanavantaḥ surakṣitāḥ / śerate vivṛtadvārāḥ kṛṣigorakṣajīvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे वणिजो दूरगामिनः । गच्छन्ति क्षेमम् अध्वानं बहुपुण्यसमाचिताः

nārājake janapade vaṇijo dūragāminaḥ / gacchanti kṣemam adhvānaṃ bahupuṇyasamācitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे चरत्य् एकचरो वशी । भावयन्न् आत्मनात्मानं यत्र सायंगृहो मुनिः

nārājake janapade caraty ekacaro vaśī / bhāvayann ātmanātmānaṃ yatra sāyaṃgṛho muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे योगक्षेमं प्रवर्तते । न चाप्य् अराजके सेना शत्रून् विषहते युधि

nārājake janapade yogakṣemaṃ pravartate / na cāpy arājake senā śatrūn viṣahate yudhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा ह्य् अनुदका नद्यो यथा वाप्य् अतृणं वनम् । अगोपाला यथा गावस् तथा राष्ट्रम् अराजकम्

yathā hy anudakā nadyo yathā vāpy atṛṇaṃ vanam / agopālā yathā gāvas tathā rāṣṭram arājakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराजके जनपदे स्वकं भवति कस्यचित् । मत्स्या इव नरा नित्यं भक्षयन्ति परस्परम्

nārājake janapade svakaṃ bhavati kasyacit / matsyā iva narā nityaṃ bhakṣayanti parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये हि संभिन्नमर्यादा नास्तिकाश् छिन्नसंशयाः । ते ऽपि भावाय कल्पन्ते राजदण्डनिपीडिताः

ye hi saṃbhinnamaryādā nāstikāś chinnasaṃśayāḥ / te 'pi bhāvāya kalpante rājadaṇḍanipīḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो तम इवेदं स्यान् न प्रज्ञायेत किंचन । राजा चेन् न भवेल् लोके विभजन् साध्वसाधुनी

aho tama ivedaṃ syān na prajñāyeta kiṃcana / rājā cen na bhavel loke vibhajan sādhvasādhunī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवत्य् अपि महाराजे तवैव वचनं वयम् । नातिक्रमामहे सर्वे वेलां प्राप्येव सागरः

jīvaty api mahārāje tavaiva vacanaṃ vayam / nātikramāmahe sarve velāṃ prāpyeva sāgaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नः समीक्ष्य द्विजवर्यवृत्तं नृपं विना राज्यम् अरण्यभूतम् । कुमारम् इक्ष्वाकुसुतं वदान्यं त्वम् एव राजानम् इहाभिषिञ्च

sa naḥ samīkṣya dvijavaryavṛttaṃ nṛpaṃ vinā rājyam araṇyabhūtam / kumāram ikṣvākusutaṃ vadānyaṃ tvam eva rājānam ihābhiṣiñca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.