Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.80

आचचक्षे ऽथ सद्भावं लक्ष्मणस्य महात्मनः । भरतायाप्रमेयाय गुहो गहनगोचरः

ācacakṣe 'tha sadbhāvaṃ lakṣmaṇasya mahātmanaḥ / bharatāyāprameyāya guho gahanagocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं जाग्रतं गुणैर् युक्तं वरचापेषुधारिणम् । भ्रातृगुप्त्यर्थम् अत्यन्तम् अहं लक्ष्मणम् अब्रुवम्

taṃ jāgrataṃ guṇair yuktaṃ varacāpeṣudhāriṇam / bhrātṛguptyartham atyantam ahaṃ lakṣmaṇam abruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थम् उपकल्पिता । प्रत्याश्वसिहि शेष्वास्यां सुखं राघवनन्दन

iyaṃ tāta sukhā śayyā tvadartham upakalpitā / pratyāśvasihi śeṣvāsyāṃ sukhaṃ rāghavanandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उचितो ऽयं जनः सर्वो दुःखानां त्वं सुखोचितः । धर्मात्मंस् तस्य गुप्त्यर्थं जागरिष्यामहे वयम्

ucito 'yaṃ janaḥ sarvo duḥkhānāṃ tvaṃ sukhocitaḥ / dharmātmaṃs tasya guptyarthaṃ jāgariṣyāmahe vayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि रामात् प्रियतरो ममास्ति भुवि कश्चन । मोत्सुको भूर् ब्रवीम्य् एतद् अप्य् असत्यं तवाग्रतः

na hi rāmāt priyataro mamāsti bhuvi kaścana / motsuko bhūr bravīmy etad apy asatyaṃ tavāgrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य प्रसादाद् आशंसे लोके ऽस्मिन् सुमहद् यशः । धर्मावाप्तिं च विपुलाम् अर्थावाप्तिं च केवलाम्

asya prasādād āśaṃse loke 'smin sumahad yaśaḥ / dharmāvāptiṃ ca vipulām arthāvāptiṃ ca kevalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया । रक्षिष्यामि धनुष्पाणिः सर्वैः स्वैर् ज्ञातिभिः सह

so 'haṃ priyasakhaṃ rāmaṃ śayānaṃ saha sītayā / rakṣiṣyāmi dhanuṣpāṇiḥ sarvaiḥ svair jñātibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि मे ऽविदितं किंचिद् वने ऽस्मिंश् चरतः सदा । चतुरङ्गं ह्य् अपि बलं प्रसहेम वयं युधि

na hi me 'viditaṃ kiṃcid vane 'smiṃś carataḥ sadā / caturaṅgaṃ hy api balaṃ prasahema vayaṃ yudhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अस्माभिर् उक्तेन लक्ष्मणेन महात्मना । अनुनीता वयं सर्वे धर्मम् एवानुपश्यता

evam asmābhir uktena lakṣmaṇena mahātmanā / anunītā vayaṃ sarve dharmam evānupaśyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं दाशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया । शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा

kathaṃ dāśarathau bhūmau śayāne saha sītayā / śakyā nidrā mayā labdhuṃ jīvitaṃ vā sukhāni vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि । तं पश्य गुह संविष्टं तृणेषु सह सीतया

yo na devāsuraiḥ sarvaiḥ śakyaḥ prasahituṃ yudhi / taṃ paśya guha saṃviṣṭaṃ tṛṇeṣu saha sītayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महता तपसा लब्धो विविधैश् च परिश्रमैः । एको दशरथस्यैष पुत्रः सदृशलक्षणः

mahatā tapasā labdho vividhaiś ca pariśramaiḥ / eko daśarathasyaiṣa putraḥ sadṛśalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति । विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रम् एव भविष्यति

asmin pravrājite rājā na ciraṃ vartayiṣyati / vidhavā medinī nūnaṃ kṣipram eva bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः । निर्घोषोपरतं नूनम् अद्य राजनिवेशनम्

vinadya sumahānādaṃ śrameṇoparatāḥ striyaḥ / nirghoṣoparataṃ nūnam adya rājaniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौसल्या चैव राजा च तथैव जननी मम । नाशंसे यदि ते सर्वे जीवेयुः शर्वरीम् इमाम्

kausalyā caiva rājā ca tathaiva jananī mama / nāśaṃse yadi te sarve jīveyuḥ śarvarīm imām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवेद् अपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया । दुःखिता या तु कौसल्या वीरसूर् विनशिष्यति

jīved api hi me mātā śatrughnasyānvavekṣayā / duḥkhitā yā tu kausalyā vīrasūr vinaśiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तम् अनवाप्य मनोरथम् । राज्ये रामम् अनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति

atikrāntam atikrāntam anavāpya manoratham / rājye rāmam anikṣipya pitā me vinaśiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन् काले ह्य् उपस्थिते । प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्

siddhārthāḥ pitaraṃ vṛttaṃ tasmin kāle hy upasthite / pretakāryeṣu sarveṣu saṃskariṣyanti bhūmipam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम् । हर्म्यप्रासादसम्पन्नां सर्वरत्नविभूषिताम्

ramyacatvarasaṃsthānāṃ suvibhaktamahāpathām / harmyaprāsādasampannāṃ sarvaratnavibhūṣitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजाश्वरथसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम् । सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्

gajāśvarathasambādhāṃ tūryanādavināditām / sarvakalyāṇasampūrṇāṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरामोद्यानसम्पूर्णां समाजोत्सवशालिनीम् । सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर् मम

ārāmodyānasampūrṇāṃ samājotsavaśālinīm / sukhitā vicariṣyanti rājadhānīṃ pitur mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम् । निवृत्ते समये ह्य् अस्मिन् सुखिताः प्रविशेमहि

api satyapratijñena sārdhaṃ kuśalinā vayam / nivṛtte samaye hy asmin sukhitāḥ praviśemahi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिदेवयमानस्य तस्यैवं सुमहात्मनः । तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी सात्यवर्तत

paridevayamānasya tasyaivaṃ sumahātmanaḥ / tiṣṭhato rājaputrasya śarvarī sātyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रभाते विमले सूर्ये कारयित्वा जटा उभौ । अस्मिन् भागीरथीतीरे सुखं संतारितौ मया

prabhāte vimale sūrye kārayitvā jaṭā ubhau / asmin bhāgīrathītīre sukhaṃ saṃtāritau mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जटाधरौ तौ द्रुमचीरवाससौ महाबलौ कुञ्जरयूथपोपमौ । वरेषुचापासिधरौ परंतपौ व्यवेक्षमाणौ सह सीतया गतौ

jaṭādharau tau drumacīravāsasau mahābalau kuñjarayūthapopamau / vareṣucāpāsidharau paraṃtapau vyavekṣamāṇau saha sītayā gatau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.