Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.83

व्युष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः । भरतः काल्यम् उत्थाय शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत्

vyuṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ / bharataḥ kālyam utthāya śatrughnam idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुघोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् । शीघ्रम् आनय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम्

śatrughottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham / śīghram ānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जागर्मि नाहं स्वपिमि तथैवार्यं विचिन्तयन् । इत्य् एवम् अब्रवीद् भ्रात्रा शत्रुघ्नो ऽपि प्रचोदितः

jāgarmi nāhaṃ svapimi tathaivāryaṃ vicintayan / ity evam abravīd bhrātrā śatrughno 'pi pracoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संवदतोर् एवम् अन्योन्यं नरसिंहयोः । आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतम् अब्रवीत्

iti saṃvadator evam anyonyaṃ narasiṃhayoḥ / āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् सुखं नदीतीरे ऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम् । कच्चिच् च सह सैन्यस्य तव सर्वम् अनामयम्

kaccit sukhaṃ nadītīre 'vātsīḥ kākutstha śarvarīm / kaccic ca saha sainyasya tava sarvam anāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुहस्य तत् तु वचनं श्रुत्वा स्नेहाद् उदीरितम् । रामस्यानुवशो वाक्यं भरतो ऽपीदम् अब्रवीत्

guhasya tat tu vacanaṃ śrutvā snehād udīritam / rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato 'pīdam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखा नः शर्वरी राजन् पूजिताश् चापि ते वयम् । गङ्गां तु नौभिर् बह्वीभिर् दाशाः संतारयन्तु नः

sukhā naḥ śarvarī rājan pūjitāś cāpi te vayam / gaṅgāṃ tu naubhir bahvībhir dāśāḥ saṃtārayantu naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गुहः संत्वरितः श्रुत्वा भरतशासनम् । प्रतिप्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनम् अब्रवीत्

tato guhaḥ saṃtvaritaḥ śrutvā bharataśāsanam / pratipraviśya nagaraṃ taṃ jñātijanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रम् अस्तु हि वः सदा । नावः समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम्

uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadram astu hi vaḥ sadā / nāvaḥ samanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तथोक्ताः समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् । पञ्च नावां शतान्य् एव समानिन्युः समन्ततः

te tathoktāḥ samutthāya tvaritā rājaśāsanāt / pañca nāvāṃ śatāny eva samāninyuḥ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्याः स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वराः । शोभमानाः पताकिन्यो युक्तवाताः सुसंहताः

anyāḥ svastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ / śobhamānāḥ patākinyo yuktavātāḥ susaṃhatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् । सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावम् उपाहरत्

tataḥ svastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām / sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvam upāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् आरुरोह भरतः शत्रुघ्नश् च महाबलः । कौसल्या च सुमित्रा च याश् चान्या राजयोषितः

tām āruroha bharataḥ śatrughnaś ca mahābalaḥ / kausalyā ca sumitrā ca yāś cānyā rājayoṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोहितश् च तत् पूर्वं गुरवे ब्राह्मणाश् च ये । अनन्तरं राजदारास् तथैव शकटापणाः

purohitaś ca tat pūrvaṃ gurave brāhmaṇāś ca ye / anantaraṃ rājadārās tathaiva śakaṭāpaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवासम् आदीपयतां तीर्थं चाप्य् अवगाहताम् । भाण्डानि चाददानानां घोषस् त्रिदिवम् अस्पृशत्

āvāsam ādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpy avagāhatām / bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣas tridivam aspṛśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पताकिन्यस् तु ता नावः स्वयं दाशैर् अधिष्ठिताः । वहन्त्यो जनम् आरूढं तदा संपेतुर् आशुगाः

patākinyas tu tā nāvaḥ svayaṃ dāśair adhiṣṭhitāḥ / vahantyo janam ārūḍhaṃ tadā saṃpetur āśugāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारीणाम् अभिपूर्णास् तु काश्चित् काश्चित् तु वाजिनाम् । कश्चित् तत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम्

nārīṇām abhipūrṇās tu kāścit kāścit tu vājinām / kaścit tatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताः स्म गत्वा परं तीरम् अवरोप्य च तं जनम् । निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः

tāḥ sma gatvā paraṃ tīram avaropya ca taṃ janam / nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सवैजयन्तास् तु गजा गजारोहैः प्रचोदिताः । तरन्तः स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः

savaijayantās tu gajā gajārohaiḥ pracoditāḥ / tarantaḥ sma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नावश् चारुरुहुस् त्व् अन्ये प्लवैस् तेरुस् तथापरे । अन्ये कुम्भघटैस् तेरुर् अन्ये तेरुश् च बाहुभिः

nāvaś cāruruhus tv anye plavais terus tathāpare / anye kumbhaghaṭais terur anye teruś ca bāhubhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गां दाशैः संतारिता स्वयम् । मैत्रे मुहूर्ते प्रययौ प्रयागवनम् उत्तमम्

sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaiḥ saṃtāritā svayam / maitre muhūrte prayayau prayāgavanam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् । द्रष्टुं भरद्वाजम् ऋषिप्रवर्यम् ऋत्विग्वृतः सन् भरतः प्रतस्थे

āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam / draṣṭuṃ bharadvājam ṛṣipravaryam ṛtvigvṛtaḥ san bharataḥ pratasthe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.