Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 2.85

कृतबुद्धिं निवासाय तथैव स मुनिस् तदा । भरतं कैकयीपुत्रम् आतिथ्येन न्यमन्त्रयत्

kṛtabuddhiṃ nivāsāya tathaiva sa munis tadā / bharataṃ kaikayīputram ātithyena nyamantrayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीद् भरतस् त्व् एनं नन्व् इदं भवता कृतम् । पाद्यम् अर्घ्यं तथातिथ्यं वने यद् उपपद्यते

abravīd bharatas tv enaṃ nanv idaṃ bhavatā kṛtam / pādyam arghyaṃ tathātithyaṃ vane yad upapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोवाच भरद्वाजो भरतं प्रहसन्न् इव । जाने त्वां प्रीतिसंयुक्तं तुष्येस् त्वं येन केनचित्

athovāca bharadvājo bharataṃ prahasann iva / jāne tvāṃ prītisaṃyuktaṃ tuṣyes tvaṃ yena kenacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेनायास् तु तवैतस्याः कर्तुम् इच्छामि भोजनम् । मम प्रीतिर् यथारूपा त्वम् अर्हो मनुजर्षभ

senāyās tu tavaitasyāḥ kartum icchāmi bhojanam / mama prītir yathārūpā tvam arho manujarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमर्थं चापि निक्षिप्य दूरे बलम् इहागतः । कस्मान् नेहोपयातो ऽसि सबलः पुरुषर्षभ

kimarthaṃ cāpi nikṣipya dūre balam ihāgataḥ / kasmān nehopayāto 'si sabalaḥ puruṣarṣabha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भरतः प्रत्युवाचेदं प्राञ्जलिस् तं तपोधनम् । ससैन्यो नोपयातो ऽस्मि भगवन् भगवद्भयात्

bharataḥ pratyuvācedaṃ prāñjalis taṃ tapodhanam / sasainyo nopayāto 'smi bhagavan bhagavadbhayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाजिमुख्या मनुष्याश् च मत्ताश् च वरवारणाः । प्रच्छाद्य महतीं भूमिं भगवन्न् अनुयान्ति माम्

vājimukhyā manuṣyāś ca mattāś ca varavāraṇāḥ / pracchādya mahatīṃ bhūmiṃ bhagavann anuyānti mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वृक्षान् उदकं भूमिम् आश्रमेषूटजांस् तथा । न हिंस्युर् इति तेनाहम् एक एवागतस् ततः

te vṛkṣān udakaṃ bhūmim āśrameṣūṭajāṃs tathā / na hiṃsyur iti tenāham eka evāgatas tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीयताम् इतः सेनेत्य् आज्ञप्तः परमर्षिणा । तथा तु चक्रे भरतः सेनायाः समुपागमम्

ānīyatām itaḥ senety ājñaptaḥ paramarṣiṇā / tathā tu cakre bharataḥ senāyāḥ samupāgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निशालां प्रविश्याथ पीत्वापः परिमृज्य च । आतिथ्यस्य क्रियाहेतोर् विश्वकर्माणम् आह्वयत्

agniśālāṃ praviśyātha pītvāpaḥ parimṛjya ca / ātithyasya kriyāhetor viśvakarmāṇam āhvayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आह्वये विश्वकर्माणम् अहं त्वष्टारम् एव च । आतिथ्यं कर्तुम् इच्छामि तत्र मे संविधीयताम्

āhvaye viśvakarmāṇam ahaṃ tvaṣṭāram eva ca / ātithyaṃ kartum icchāmi tatra me saṃvidhīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक्स्रोतसश् च या नद्यः प्रत्यक्स्रोतस एव च । पृथिव्याम् अन्तरिक्षे च समायान्त्व् अद्य सर्वशः

prāksrotasaś ca yā nadyaḥ pratyaksrotasa eva ca / pṛthivyām antarikṣe ca samāyāntv adya sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्याः स्रवन्तु मैरेयं सुराम् अन्याः सुनिष्ठिताम् । अपराश् चोदकं शीतम् इक्षुकाण्डरसोपमम्

anyāḥ sravantu maireyaṃ surām anyāḥ suniṣṭhitām / aparāś codakaṃ śītam ikṣukāṇḍarasopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आह्वये देवगन्धर्वान् विश्वावसुहहाहुहून् । तथैवाप्सरसो देवीर् गन्धर्वीश् चापि सर्वशः

āhvaye devagandharvān viśvāvasuhahāhuhūn / tathaivāpsaraso devīr gandharvīś cāpi sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृताचीम् अथ विश्वाचीं मिश्रकेशीम् अलम्बुसाम् । शक्रं याश् चोपतिष्ठन्ति ब्रह्माणं याश् च भामिनीः । सर्वास् तुम्बुरुणा सार्धम् आह्वये सपरिच्छदाः

ghṛtācīm atha viśvācīṃ miśrakeśīm alambusām / śakraṃ yāś copatiṣṭhanti brahmāṇaṃ yāś ca bhāminīḥ / sarvās tumburuṇā sārdham āhvaye saparicchadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनं कुरुषु यद् दिव्यं वासो भूषणपत्त्रवत् । दिव्यनारीफलं शश्वत् तत् कौबेरम् इहैव तु

vanaṃ kuruṣu yad divyaṃ vāso bhūṣaṇapattravat / divyanārīphalaṃ śaśvat tat kauberam ihaiva tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह मे भगवान् सोमो विधत्ताम् अन्नम् उत्तमम् । भक्ष्यं भोज्यं च चोष्यं च लेह्यं च विविधं बहु

iha me bhagavān somo vidhattām annam uttamam / bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca coṣyaṃ ca lehyaṃ ca vividhaṃ bahu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्राणि च माल्यानि पादपप्रच्युतानि च । सुरादीनि च पेयानि मांसानि विविधानि च

vicitrāṇi ca mālyāni pādapapracyutāni ca / surādīni ca peyāni māṃsāni vividhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं समाधिना युक्तस् तेजसाप्रतिमेन च । शिक्षास्वरसमायुक्तं तपसा चाब्रवीन् मुनिः

evaṃ samādhinā yuktas tejasāpratimena ca / śikṣāsvarasamāyuktaṃ tapasā cābravīn muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनसा ध्यायतस् तस्य प्राङ्मुखस्य कृताञ्जलेः । आजग्मुस् तानि सर्वाणि दैवतानि पृथक्पृथक्

manasā dhyāyatas tasya prāṅmukhasya kṛtāñjaleḥ / ājagmus tāni sarvāṇi daivatāni pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलयं दर्दुरं चैव ततः स्वेदनुदो ऽनिलः । उपस्पृश्य ववौ युक्त्या सुप्रियात्मा सुखः शिवः

malayaṃ darduraṃ caiva tataḥ svedanudo 'nilaḥ / upaspṛśya vavau yuktyā supriyātmā sukhaḥ śivaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽभ्यवर्तन्त घना दिव्याः कुसुमवृष्टयः । देवदुन्दुभिघोषश् च दिक्षु सर्वासु शुश्रुवे

tato 'bhyavartanta ghanā divyāḥ kusumavṛṣṭayaḥ / devadundubhighoṣaś ca dikṣu sarvāsu śuśruve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रववुश् चोत्तमा वाता ननृतुश् चाप्सरोगणाः । प्रजगुर् देवगन्धर्वा वीणाः प्रमुमुचुः स्वरान्

pravavuś cottamā vātā nanṛtuś cāpsarogaṇāḥ / prajagur devagandharvā vīṇāḥ pramumucuḥ svarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स शब्दो द्यां च भूमिं च प्राणिनां श्रवणानि च । विवेशोच्चारितः श्लक्ष्णः समो लयगुणान्वितः

sa śabdo dyāṃ ca bhūmiṃ ca prāṇināṃ śravaṇāni ca / viveśoccāritaḥ ślakṣṇaḥ samo layaguṇānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्न् उपरते शब्दे दिव्ये श्रोत्रसुखे नृणाम् । ददर्श भारतं सैन्यं विधानं विश्वकर्मणः

tasminn uparate śabde divye śrotrasukhe nṛṇām / dadarśa bhārataṃ sainyaṃ vidhānaṃ viśvakarmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव हि समा भूमिः समन्तात् पञ्चयोजनम् । शाद्वलैर् बहुभिश् छन्ना नीलवैडूर्यसंनिभैः

babhūva hi samā bhūmiḥ samantāt pañcayojanam / śādvalair bahubhiś channā nīlavaiḍūryasaṃnibhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् बिल्वाः कपित्थाश् च पनसा बीजपूरकाः । आमलक्यो बभूवुश् च चूताश् च फलभूषणाः

tasmin bilvāḥ kapitthāś ca panasā bījapūrakāḥ / āmalakyo babhūvuś ca cūtāś ca phalabhūṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश् च वनं दिव्योपभोगवत् । आजगाम नदी दिव्या तीरजैर् बहुभिर् वृता

uttarebhyaḥ kurubhyaś ca vanaṃ divyopabhogavat / ājagāma nadī divyā tīrajair bahubhir vṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुःशालानि शुभ्राणि शालाश् च गजवाजिनाम् । हर्म्यप्रासादसंघातास् तोरणानि शुभानि च

catuḥśālāni śubhrāṇi śālāś ca gajavājinām / harmyaprāsādasaṃghātās toraṇāni śubhāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सितमेघनिभं चापि राजवेश्म सुतोरणम् । शुक्लमाल्यकृताकारं दिव्यगन्धसमुक्षितम्

sitameghanibhaṃ cāpi rājaveśma sutoraṇam / śuklamālyakṛtākāraṃ divyagandhasamukṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुरस्रम् असंबाधं शयनासनयानवत् । दिव्यैः सर्वरसैर् युक्तं दिव्यभोजनवस्त्रवत्

caturasram asaṃbādhaṃ śayanāsanayānavat / divyaiḥ sarvarasair yuktaṃ divyabhojanavastravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपकल्पितसर्वान्नं धौतनिर्मलभाजनम् । कॢप्तसर्वासनं श्रीमत् स्वास्तीर्णशयनोत्तमम्

upakalpitasarvānnaṃ dhautanirmalabhājanam / kḷptasarvāsanaṃ śrīmat svāstīrṇaśayanottamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविवेश महाबाहुर् अनुज्ञातो महर्षिणा । वेश्म तद् रत्नसम्पूर्णं भरतः कैकयीसुतः

praviveśa mahābāhur anujñāto maharṣiṇā / veśma tad ratnasampūrṇaṃ bharataḥ kaikayīsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुजग्मुश् च तं सर्वे मन्त्रिणः सपुरोहिताः । बभूवुश् च मुदा युक्तास् तं दृष्ट्वा वेश्मसंविधिम्

anujagmuś ca taṃ sarve mantriṇaḥ sapurohitāḥ / babhūvuś ca mudā yuktās taṃ dṛṣṭvā veśmasaṃvidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र राजासनं दिव्यं व्यजनं छत्त्रम् एव च । भरतो मन्त्रिभिः सार्धम् अभ्यवर्तत राजवत्

tatra rājāsanaṃ divyaṃ vyajanaṃ chattram eva ca / bharato mantribhiḥ sārdham abhyavartata rājavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसनं पूजयामास रामायाभिप्रणम्य च । वालव्यजनम् आदाय न्यषीदत् सचिवासने

āsanaṃ pūjayāmāsa rāmāyābhipraṇamya ca / vālavyajanam ādāya nyaṣīdat sacivāsane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनुपूर्व्यान् निषेदुश् च सर्वे मन्त्रिपुरोहिताः । ततः सेनापतिः पश्चात् प्रशास्ता च निषेदतुः

ānupūrvyān niṣeduś ca sarve mantripurohitāḥ / tataḥ senāpatiḥ paścāt praśāstā ca niṣedatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तत्र मुहूर्तेन नद्यः पायसकर्दमाः । उपातिष्ठन्त भरतं भरद्वाजस्य शासनात्

tatas tatra muhūrtena nadyaḥ pāyasakardamāḥ / upātiṣṭhanta bharataṃ bharadvājasya śāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासाम् उभयतः कूलं पाण्डुमृत्तिकलेपनाः । रम्याश् चावसथा दिव्या ब्रह्मणस् तु प्रसादजाः

tāsām ubhayataḥ kūlaṃ pāṇḍumṛttikalepanāḥ / ramyāś cāvasathā divyā brahmaṇas tu prasādajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैव च मुहूर्तेन दिव्याभरणभूषिताः । आगुर् विंशतिसाहस्रा ब्रह्मणा प्रहिताः स्त्रियः

tenaiva ca muhūrtena divyābharaṇabhūṣitāḥ / āgur viṃśatisāhasrā brahmaṇā prahitāḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णमणिमुक्तेन प्रवालेन च शोभिताः । आगुर् विंशतिसाहस्राः कुबेरप्रहिताः स्त्रियः

suvarṇamaṇimuktena pravālena ca śobhitāḥ / āgur viṃśatisāhasrāḥ kuberaprahitāḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याभिर् गृहीतः पुरुषः सोन्माद इव लक्ष्यते । आगुर् विंशतिसाहस्रा नन्दनाद् अप्सरोगणाः

yābhir gṛhītaḥ puruṣaḥ sonmāda iva lakṣyate / āgur viṃśatisāhasrā nandanād apsarogaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारदस् तुम्बुरुर् गोपः पर्वतः सूर्यवर्चसः । एते गन्धर्वराजानो भरतस्याग्रतो जगुः

nāradas tumburur gopaḥ parvataḥ sūryavarcasaḥ / ete gandharvarājāno bharatasyāgrato jaguḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाथ वामना । उपानृत्यंस् तु भरतं भरद्वाजस्य शासनात्

alambusā miśrakeśī puṇḍarīkātha vāmanā / upānṛtyaṃs tu bharataṃ bharadvājasya śāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानि माल्यानि देवेषु यानि चैत्ररथे वने । प्रयागे तान्य् अदृश्यन्त भरद्वाजस्य शासनात्

yāni mālyāni deveṣu yāni caitrarathe vane / prayāge tāny adṛśyanta bharadvājasya śāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिल्वा मार्दङ्गिका आसञ् शम्याग्राहा विभीतकाः । अश्वत्था नर्तकाश् चासन् भरद्वाजस्य तेजसा

bilvā mārdaṅgikā āsañ śamyāgrāhā vibhītakāḥ / aśvatthā nartakāś cāsan bharadvājasya tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सरलतालाश् च तिलका नक्तमालकाः । प्रहृष्टास् तत्र संपेतुः कुब्जा भूत्वाथ वामनाः

tataḥ saralatālāś ca tilakā naktamālakāḥ / prahṛṣṭās tatra saṃpetuḥ kubjā bhūtvātha vāmanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिंशपामलकी जम्बूर् याश् चान्याः कानने लताः । प्रमदाविग्रहं कृत्वा भरद्वाजाश्रमे ऽवसन्

śiṃśapāmalakī jambūr yāś cānyāḥ kānane latāḥ / pramadāvigrahaṃ kṛtvā bharadvājāśrame 'vasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरां सुरापाः पिबत पायसं च बुभुक्षिताः । मांसानि च सुमेध्यानि भक्ष्यन्तां यावद् इच्छथ

surāṃ surāpāḥ pibata pāyasaṃ ca bubhukṣitāḥ / māṃsāni ca sumedhyāni bhakṣyantāṃ yāvad icchatha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्साद्य स्नापयन्ति स्म नदीतीरेषु वल्गुषु । अप्य् एकम् एकं पुरुषं प्रमदाः सप्त चाष्ट च

utsādya snāpayanti sma nadītīreṣu valguṣu / apy ekam ekaṃ puruṣaṃ pramadāḥ sapta cāṣṭa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवहन्त्यः समापेतुर् नार्यो रुचिरलोचनाः । परिमृज्य तथा न्यायं पाययन्ति वराङ्गनाः

saṃvahantyaḥ samāpetur nāryo ruciralocanāḥ / parimṛjya tathā nyāyaṃ pāyayanti varāṅganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हयान् गजान् खरान् उष्ट्रांस् तथैव सुरभेः सुतान् । इक्षूंश् च मधुजालांश् च भोजयन्ति स्म वाहनान् । इक्ष्वाकुवरयोधानां चोदयन्तो महाबलाः

hayān gajān kharān uṣṭrāṃs tathaiva surabheḥ sutān / ikṣūṃś ca madhujālāṃś ca bhojayanti sma vāhanān / ikṣvākuvarayodhānāṃ codayanto mahābalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाश्वबन्धो ऽश्वम् आजानान् न गजं कुञ्जरग्रहः । मत्तप्रमत्तमुदिता चमूः सा तत्र संबभौ

nāśvabandho 'śvam ājānān na gajaṃ kuñjaragrahaḥ / mattapramattamuditā camūḥ sā tatra saṃbabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पिताः सर्वकामैस् ते रक्तचन्दनरूषिताः । अप्सरोगणसंयुक्ताः सैन्या वाचम् उदैरयन्

tarpitāḥ sarvakāmais te raktacandanarūṣitāḥ / apsarogaṇasaṃyuktāḥ sainyā vācam udairayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवायोध्यां गमिष्यामो न गमिष्याम दण्डकान् । कुशलं भरतस्यास्तु रामस्यास्तु तथा सुखम्

naivāyodhyāṃ gamiṣyāmo na gamiṣyāma daṇḍakān / kuśalaṃ bharatasyāstu rāmasyāstu tathā sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पादातयोधाश् च हस्त्यश्वारोहबन्धकाः । अनाथास् तं विधिं लब्ध्वा वाचम् एताम् उदैरयन्

iti pādātayodhāś ca hastyaśvārohabandhakāḥ / anāthās taṃ vidhiṃ labdhvā vācam etām udairayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रहृष्टा विनेदुस् ते नरास् तत्र सहस्रशः । भरतस्यानुयातारः स्वर्गो ऽयम् इति चाब्रुवन्

samprahṛṣṭā vinedus te narās tatra sahasraśaḥ / bharatasyānuyātāraḥ svargo 'yam iti cābruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भुक्तवतां तेषां तद् अन्नम् अमृतोपमम् । दिव्यान् उद्वीक्ष्य भक्ष्यांस् तान् अभवद् भक्षणे मतिः

tato bhuktavatāṃ teṣāṃ tad annam amṛtopamam / divyān udvīkṣya bhakṣyāṃs tān abhavad bhakṣaṇe matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेष्याश् चेट्यश् च वध्वश् च बलस्थाश् चापि सर्वशः । बभूवुस् ते भृशं तृप्ताः सर्वे चाहतवाससः

preṣyāś ceṭyaś ca vadhvaś ca balasthāś cāpi sarvaśaḥ / babhūvus te bhṛśaṃ tṛptāḥ sarve cāhatavāsasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुञ्जराश् च खरोष्ट्रश् च गोऽश्वाश् च मृगपक्षिणः । बभूवुः सुभृतास् तत्र नान्यो ह्य् अन्यम् अकल्पयत्

kuñjarāś ca kharoṣṭraś ca go'śvāś ca mṛgapakṣiṇaḥ / babhūvuḥ subhṛtās tatra nānyo hy anyam akalpayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाशुक्लवासास् तत्रासीत् क्षुधितो मलिनो ऽपि वा । रजसा ध्वस्तकेशो वा नरः कश्चिद् अदृश्यत

nāśuklavāsās tatrāsīt kṣudhito malino 'pi vā / rajasā dhvastakeśo vā naraḥ kaścid adṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजैश् चापि च वाराहैर् निष्ठानवरसंचयैः । फलनिर्यूहसंसिद्धैः सूपैर् गन्धरसान्वितैः

ājaiś cāpi ca vārāhair niṣṭhānavarasaṃcayaiḥ / phalaniryūhasaṃsiddhaiḥ sūpair gandharasānvitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पध्वजवतीः पूर्णाः शुक्लस्यान्नस्य चाभितः । ददृशुर् विस्मितास् तत्र नरा लौहीः सहस्रशः

puṣpadhvajavatīḥ pūrṇāḥ śuklasyānnasya cābhitaḥ / dadṛśur vismitās tatra narā lauhīḥ sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूवुर् वनपार्श्वेषु कूपाः पायसकर्दमाः । ताश् च कामदुघा गावो द्रुमाश् चासन् मधुश्च्युतः

babhūvur vanapārśveṣu kūpāḥ pāyasakardamāḥ / tāś ca kāmadughā gāvo drumāś cāsan madhuścyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाप्यो मैरेयपूर्णाश् च मृष्टमांसचयैर् वृताः । प्रतप्तपिठरैश् चापि मार्गमायूरकौक्कुटैः

vāpyo maireyapūrṇāś ca mṛṣṭamāṃsacayair vṛtāḥ / prataptapiṭharaiś cāpi mārgamāyūrakaukkuṭaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पात्रीणां च सहस्राणि शातकुम्भमयानि च । स्थाल्यः कुम्भ्यः करम्भ्यश् च दधिपूर्णाः सुसंस्कृताः । यौवनस्थस्य गौरस्य कपित्थस्य सुगन्धिनः

pātrīṇāṃ ca sahasrāṇi śātakumbhamayāni ca / sthālyaḥ kumbhyaḥ karambhyaś ca dadhipūrṇāḥ susaṃskṛtāḥ / yauvanasthasya gaurasya kapitthasya sugandhinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रदाः पूर्णा रसालस्य दध्नः श्वेतस्य चापरे । बभूवुः पायसस्यान्ते शर्करायाश् च संचयाः

hradāḥ pūrṇā rasālasya dadhnaḥ śvetasya cāpare / babhūvuḥ pāyasasyānte śarkarāyāś ca saṃcayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्कांश् चूर्णकषायांश् च स्नानानि विविधानि च । ददृशुर् भाजनस्थानि तीर्थेषु सरितां नराः

kalkāṃś cūrṇakaṣāyāṃś ca snānāni vividhāni ca / dadṛśur bhājanasthāni tīrtheṣu saritāṃ narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लान् अंशुमतश् चापि दन्तधावनसंचयान् । शुक्लांश् चन्दनकल्कांश् च समुद्गेष्व् अवतिष्ठतः

śuklān aṃśumataś cāpi dantadhāvanasaṃcayān / śuklāṃś candanakalkāṃś ca samudgeṣv avatiṣṭhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्पणान् परिमृष्टांश् च वाससां चापि संचयान् । पादुकोपानहां चैव युग्मान् यत्र सहस्रशः

darpaṇān parimṛṣṭāṃś ca vāsasāṃ cāpi saṃcayān / pādukopānahāṃ caiva yugmān yatra sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आञ्जनीः कङ्कतान् कूर्चांश् छत्त्राणि च धनूंषि च । मर्मत्राणानि चित्राणि शयनान्य् आसनानि च

āñjanīḥ kaṅkatān kūrcāṃś chattrāṇi ca dhanūṃṣi ca / marmatrāṇāni citrāṇi śayanāny āsanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिपानह्रदान् पूर्णान् खरोष्ट्रगजवाजिनाम् । अवगाह्य सुतीर्थांश् च ह्रदान् सोत्पलपुष्करान्

pratipānahradān pūrṇān kharoṣṭragajavājinām / avagāhya sutīrthāṃś ca hradān sotpalapuṣkarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलवैडूर्यवर्णांश् च मृदून् यवससंचयान् । निर्वापार्थं पशूनां ते ददृशुस् तत्र सर्वशः

nīlavaiḍūryavarṇāṃś ca mṛdūn yavasasaṃcayān / nirvāpārthaṃ paśūnāṃ te dadṛśus tatra sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यस्मयन्त मनुष्यास् ते स्वप्नकल्पं तद् अद्भुतम् । दृष्ट्वातिथ्यं कृतं तादृग् भरतस्य महर्षिणा

vyasmayanta manuṣyās te svapnakalpaṃ tad adbhutam / dṛṣṭvātithyaṃ kṛtaṃ tādṛg bharatasya maharṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं रममाणानां देवानाम् इव नन्दने । भरद्वाजाश्रमे रम्ये सा रात्रिर् व्यत्यवर्तत

ity evaṃ ramamāṇānāṃ devānām iva nandane / bharadvājāśrame ramye sā rātrir vyatyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिजग्मुश् च ता नद्यो गन्धर्वाश् च यथागतम् । भरद्वाजम् अनुज्ञाप्य ताश् च सर्वा वराङ्गनाः

pratijagmuś ca tā nadyo gandharvāś ca yathāgatam / bharadvājam anujñāpya tāś ca sarvā varāṅganāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव मत्ता मदिरोत्कटा नरास् तथैव दिव्यागुरुचन्दनोक्षिताः । तथैव दिव्या विविधाः स्रगुत्तमाः पृथक्प्रकीर्णा मनुजैः प्रमर्दिताः

tathaiva mattā madirotkaṭā narās tathaiva divyāgurucandanokṣitāḥ / tathaiva divyā vividhāḥ sraguttamāḥ pṛthakprakīrṇā manujaiḥ pramarditāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.