Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.11

स प्रविश्याश्रमपदं लक्ष्मणो राघवानुजः । अगस्त्यशिष्यम् आसाद्य वाक्यम् एतद् उवाच ह

sa praviśyāśramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ / agastyaśiṣyam āsādya vākyam etad uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा दशरथो नाम ज्येष्ठस् तस्य सुतो बली । रामः प्राप्तो मुनिं द्रष्टुं भार्यया सह सीतया

rājā daśaratho nāma jyeṣṭhas tasya suto balī / rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मणो नाम तस्याहं भ्राता त्व् अवरजो हितः । अनुकूलश् च भक्तश् च यदि ते श्रोत्रम् आगतः

lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tv avarajo hitaḥ / anukūlaś ca bhaktaś ca yadi te śrotram āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते वयं वनम् अत्युग्रं प्रविष्टाः पितृशासनात् । द्रष्टुम् इच्छामहे सर्वे भगवन्तं निवेद्यताम्

te vayaṃ vanam atyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt / draṣṭum icchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य तपोधनः । तथेत्य् उक्त्वाग्निशरणं प्रविवेश निवेदितुम्

tasya tadvacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ / tathety uktvāgniśaraṇaṃ praviveśa niveditum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रविश्य मुनिश्रेष्ठं तपसा दुष्प्रधर्षणम् । कृताञ्जलिर् उवाचेदं रामागमनम् अञ्जसा

sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam / kṛtāñjalir uvācedaṃ rāmāgamanam añjasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रौ दशरथस्येमौ रामो लक्ष्मण एव च । प्रविष्टाव् आश्रमपदं सीतया सह भार्यया

putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca / praviṣṭāv āśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रष्टुं भवन्तम् आयातौ शुश्रूषार्थम् अरिंदमौ । यद् अत्रानन्तरं तत्त्वम् आज्ञापयितुम् अर्हसि

draṣṭuṃ bhavantam āyātau śuśrūṣārtham ariṃdamau / yad atrānantaraṃ tattvam ājñāpayitum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शिष्याद् उपश्रुत्य प्राप्तं रामं सलक्ष्मणम् । वैदेहीं च महाभागाम् इदं वचनम् अब्रवीत्

tataḥ śiṣyād upaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam / vaidehīṃ ca mahābhāgām idaṃ vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिष्ट्या रामश् चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः । मनसा काङ्क्षितं ह्य् अस्य मयाप्य् आगमनं प्रति

diṣṭyā rāmaś cirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ / manasā kāṅkṣitaṃ hy asya mayāpy āgamanaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गम्यतां सत्कृतो रामः सभार्यः सहलक्ष्मणः । प्रवेश्यतां समीपं मे किं चासौ न प्रवेशितः

gamyatāṃ satkṛto rāmaḥ sabhāryaḥ sahalakṣmaṇaḥ / praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु मुनिना धर्मज्ञेन महात्मना । अभिवाद्याब्रवीच् छिष्यस् तथेति नियताञ्जलिः

evam uktas tu muninā dharmajñena mahātmanā / abhivādyābravīc chiṣyas tatheti niyatāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो निष्क्रम्य संभ्रान्तः शिष्यो लक्ष्मणम् अब्रवीत् । क्वासौ रामो मुनिं द्रष्टुम् एतु प्रविशतु स्वयम्

tato niṣkramya saṃbhrāntaḥ śiṣyo lakṣmaṇam abravīt / kvāsau rāmo muniṃ draṣṭum etu praviśatu svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गत्वाश्रमपदं शिष्येण सहलक्ष्मणः । दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम्

tato gatvāśramapadaṃ śiṣyeṇa sahalakṣmaṇaḥ / darśayāmāsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं शिष्यः प्रश्रितं वाक्यम् अगस्त्यवचनं ब्रुवन् । प्रावेशयद् यथान्यायं सत्कारार्थं सुसत्कृतम्

taṃ śiṣyaḥ praśritaṃ vākyam agastyavacanaṃ bruvan / prāveśayad yathānyāyaṃ satkārārthaṃ susatkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविवेश ततो रामः सीतया सहलक्ष्मणः । प्रशान्तहरिणाकीर्णम् आश्रमं ह्य् अवलोकयन्

praviveśa tato rāmaḥ sītayā sahalakṣmaṇaḥ / praśāntahariṇākīrṇam āśramaṃ hy avalokayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तत्र ब्रह्मणः स्थानम् अग्नेः स्थानं तथैव च । विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः

sa tatra brahmaṇaḥ sthānam agneḥ sthānaṃ tathaiva ca / viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरम् एव च । धातुर् विधातुः स्थानं च वायोः स्थानं तथैव च

somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberam eva ca / dhātur vidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शिष्यैः परिवृतो मुनिर् अप्य् अभिनिष्पतत् । तं ददर्शाग्रतो रामो मुनीनां दीप्ततेजसम् । अब्रवीद् वचनं वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम्

tataḥ śiṣyaiḥ parivṛto munir apy abhiniṣpatat / taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasam / abravīd vacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष लक्ष्मण निष्क्रामत्य् अगस्त्यो भगवान् ऋषिः । औदार्येणावगच्छामि निधानं तपसाम् इमम्

eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmaty agastyo bhagavān ṛṣiḥ / audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasām imam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा महाबाहुर् अगस्त्यं सूर्यवर्चसम् । जग्राह परमप्रीतस् तस्य पादौ परंतपः

evam uktvā mahābāhur agastyaṃ sūryavarcasam / jagrāha paramaprītas tasya pādau paraṃtapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिवाद्य तु धर्मात्मा तस्थौ रामः कृताञ्जलिः । सीतया सह वैदेह्या तदा रामः सलक्ष्मणः

abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ / sītayā saha vaidehyā tadā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिगृह्य च काकुत्स्थम् अर्चयित्वासनोदकैः । कुशलप्रश्नम् उक्त्वा च आस्यताम् इति सो ऽब्रवीत्

pratigṛhya ca kākutstham arcayitvāsanodakaiḥ / kuśalapraśnam uktvā ca āsyatām iti so 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यम् अतिथिं प्रतिपूज्य च । वानप्रस्थेन धर्मेण स तेषां भोजनं ददौ

agniṃ hutvā pradāyārghyam atithiṃ pratipūjya ca / vānaprasthena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमं चोपविश्याथ धर्मज्ञो मुनिपुंगवः । उवाच रामम् आसीनं प्राञ्जलिं धर्मकोविदम्

prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṃgavaḥ / uvāca rāmam āsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा खलु काकुत्स्थ तपस्वी समुदाचरन् । दुःसाक्षीव परे लोके स्वानि मांसानि भक्षयेत्

anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran / duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा सर्वस्य लोकस्य धर्मचारी महारथः । पूजनीयश् च मान्यश् च भवान् प्राप्तः प्रियातिथिः

rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ / pūjanīyaś ca mānyaś ca bhavān prāptaḥ priyātithiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा फलैर् मूलैः पुष्पैश् चान्यैश् च राघवम् । पूजयित्वा यथाकामं पुनर् एव ततो ऽब्रवीत्

evam uktvā phalair mūlaiḥ puṣpaiś cānyaiś ca rāghavam / pūjayitvā yathākāmaṃ punar eva tato 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं दिव्यं महच् चापं हेमवज्रविभूषितम् । वैष्णवं पुरुषव्याघ्र निर्मितं विश्वकर्मणा

idaṃ divyaṃ mahac cāpaṃ hemavajravibhūṣitam / vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमोघः सूर्यसंकाशो ब्रह्मदत्तः शरोत्तमः । दत्तो मम महेन्द्रेण तूणी चाक्षयसायकौ

amoghaḥ sūryasaṃkāśo brahmadattaḥ śarottamaḥ / datto mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पूर्णौ निशितैर् बाणैर् ज्वलद्भिर् इव पावकैः । महारजतकोशो ऽयम् असिर् हेमविभूषितः

sampūrṇau niśitair bāṇair jvaladbhir iva pāvakaiḥ / mahārajatakośo 'yam asir hemavibhūṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन धनुषा राम हत्वा संख्ये महासुरान् । आजहार श्रियं दीप्तां पुरा विष्णुर् दिवौकसाम्

anena dhanuṣā rāma hatvā saṃkhye mahāsurān / ājahāra śriyaṃ dīptāṃ purā viṣṇur divaukasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् धनुस् तौ च तूणीरौ शरं खड्गं च मानद । जयाय प्रतिगृह्णीष्व वज्रं वज्रधरो यथा

tad dhanus tau ca tūṇīrau śaraṃ khaḍgaṃ ca mānada / jayāya pratigṛhṇīṣva vajraṃ vajradharo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा महातेजाः समस्तं तद् वरायुधम् । दत्त्वा रामाय भगवान् अगस्त्यः पुनर् अब्रवीत्

evam uktvā mahātejāḥ samastaṃ tad varāyudham / dattvā rāmāya bhagavān agastyaḥ punar abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.