Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.14

ततः पञ्चवटीं गत्वा नानाव्यालमृगायुताम् । उवाच भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम्

tataḥ pañcavaṭīṃ gatvā nānāvyālamṛgāyutām / uvāca bhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगताः स्म यथोद्दिष्टम् अमुं देशं महर्षिणा । अयं पञ्चवटीदेशः सौम्य पुष्पितकाननः

āgatāḥ sma yathoddiṣṭam amuṃ deśaṃ maharṣiṇā / ayaṃ pañcavaṭīdeśaḥ saumya puṣpitakānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वतश् चार्यतां दृष्टिः कानने निपुणो ह्य् असि । आश्रमः कतरस्मिन् नो देशे भवति संमतः

sarvataś cāryatāṃ dṛṣṭiḥ kānane nipuṇo hy asi / āśramaḥ katarasmin no deśe bhavati saṃmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रमते यत्र वैदेही त्वम् अहं चैव लक्ष्मण । तादृशो दृश्यतां देशः संनिकृष्टजलाशयः

ramate yatra vaidehī tvam ahaṃ caiva lakṣmaṇa / tādṛśo dṛśyatāṃ deśaḥ saṃnikṛṣṭajalāśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनरामण्यकं यत्र जलरामण्यकं तथा । संनिकृष्टं च यत्र स्यात् समित्पुष्पकुशोदकम्

vanarāmaṇyakaṃ yatra jalarāmaṇyakaṃ tathā / saṃnikṛṣṭaṃ ca yatra syāt samitpuṣpakuśodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु रामेण लक्ष्मणः संयताञ्जलिः । सीतासमक्षं काकुत्स्थम् इदं वचनम् अब्रवीत्

evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ saṃyatāñjaliḥ / sītāsamakṣaṃ kākutstham idaṃ vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परवान् अस्मि काकुत्स्थ त्वयि वर्षशतं स्थिते । स्वयं तु रुचिरे देशे क्रियताम् इति मां वद

paravān asmi kākutstha tvayi varṣaśataṃ sthite / svayaṃ tu rucire deśe kriyatām iti māṃ vada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्रीतस् तेन वाक्येन लक्ष्मणस्य महाद्युतिः । विमृशन् रोचयामास देशं सर्वगुणान्वितम्

suprītas tena vākyena lakṣmaṇasya mahādyutiḥ / vimṛśan rocayāmāsa deśaṃ sarvaguṇānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं रुचिरम् आक्रम्य देशम् आश्रमकर्मणि । हस्तौ गृहीत्वा हस्तेन रामः सौमित्रिम् अब्रवीत्

sa taṃ ruciram ākramya deśam āśramakarmaṇi / hastau gṛhītvā hastena rāmaḥ saumitrim abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं देशः समः श्रीमान् पुष्पितैस् तरुभिर् वृतः । इहाश्रमपदं सौम्य यथावत् कर्तुम् अर्हसि

ayaṃ deśaḥ samaḥ śrīmān puṣpitais tarubhir vṛtaḥ / ihāśramapadaṃ saumya yathāvat kartum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयम् आदित्यसंकाशैः पद्मैः सुरभिगन्धिभिः । अदूरे दृश्यते रम्या पद्मिनी पद्मशोभिता

iyam ādityasaṃkāśaiḥ padmaiḥ surabhigandhibhiḥ / adūre dṛśyate ramyā padminī padmaśobhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाख्यातम् अगस्त्येन मुनिना भावितात्मना । इयं गोदावरी रम्या पुष्पितैस् तरुभिर् वृता

yathākhyātam agastyena muninā bhāvitātmanā / iyaṃ godāvarī ramyā puṣpitais tarubhir vṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसकारण्डवाकीर्णा चक्रवाकोपशोभिता । नातिदूरे न चासन्ने मृगयूथनिपीडिता

haṃsakāraṇḍavākīrṇā cakravākopaśobhitā / nātidūre na cāsanne mṛgayūthanipīḍitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयूरनादिता रम्याः प्रांशवो बहुकन्दराः । दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैस् तरुभिर् आवृताः

mayūranāditā ramyāḥ prāṃśavo bahukandarāḥ / dṛśyante girayaḥ saumya phullais tarubhir āvṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवर्णे राजतैस् ताम्रैर् देशे देशे च धातुभिः । गवाक्षिता इवाभान्ति गजाः परमभक्तिभिः

sauvarṇe rājatais tāmrair deśe deśe ca dhātubhiḥ / gavākṣitā ivābhānti gajāḥ paramabhaktibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सालैस् तालैस् तमालैश् च खर्जूरैः पनसाम्रकैः । नीवारैस् तिमिशैश् चैव पुंनागैश् चोपशोभिताः

sālais tālais tamālaiś ca kharjūraiḥ panasāmrakaiḥ / nīvārais timiśaiś caiva puṃnāgaiś copaśobhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूतैर् अशोकैस् तिलकैश् चम्पकैः केतकैर् अपि । पुष्पगुल्मलतोपेतैस् तैस् तैस् तरुभिर् आवृताः

cūtair aśokais tilakaiś campakaiḥ ketakair api / puṣpagulmalatopetais tais tais tarubhir āvṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दनैः स्यन्दनैर् नीपैः पनसैर् लकुचैर् अपि । धवाश्वकर्णखदिरैः शमीकिंशुकपाटलैः

candanaiḥ syandanair nīpaiḥ panasair lakucair api / dhavāśvakarṇakhadiraiḥ śamīkiṃśukapāṭalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं पुण्यम् इदं मेध्यम् इदं बहुमृगद्विजम् । इह वत्स्याम सौमित्रे सार्धम् एतेन पक्षिणा

idaṃ puṇyam idaṃ medhyam idaṃ bahumṛgadvijam / iha vatsyāma saumitre sārdham etena pakṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा । अचिरेणाश्रमं भ्रातुश् चकार सुमहाबलः

evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā / acireṇāśramaṃ bhrātuś cakāra sumahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्णशालां सुविपुलां तत्र संघातमृत्तिकाम् । सुस्तम्भां मस्करैर् दीर्घैः कृतवंशां सुशोभनाम्

parṇaśālāṃ suvipulāṃ tatra saṃghātamṛttikām / sustambhāṃ maskarair dīrghaiḥ kṛtavaṃśāṃ suśobhanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा लक्ष्मणः श्रीमान् नदीं गोदावरीं तदा । स्नात्वा पद्मानि चादाय सफलः पुनर् आगतः

sa gatvā lakṣmaṇaḥ śrīmān nadīṃ godāvarīṃ tadā / snātvā padmāni cādāya saphalaḥ punar āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुष्पबलिं कृत्वा शान्तिं च स यथाविधि । दर्शयामास रामाय तद् आश्रमपदं कृतम्

tataḥ puṣpabaliṃ kṛtvā śāntiṃ ca sa yathāvidhi / darśayāmāsa rāmāya tad āśramapadaṃ kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं दृष्ट्वा कृतं सौम्यम् आश्रमं सह सीतया । राघवः पर्णशालायां हर्षम् आहारयत् परम्

sa taṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ saumyam āśramaṃ saha sītayā / rāghavaḥ parṇaśālāyāṃ harṣam āhārayat param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुसंहृष्टः परिष्वज्य बाहुभ्यां लक्ष्मणं तदा । अतिस्निग्धं च गाढं च वचनं चेदम् अब्रवीत्

susaṃhṛṣṭaḥ pariṣvajya bāhubhyāṃ lakṣmaṇaṃ tadā / atisnigdhaṃ ca gāḍhaṃ ca vacanaṃ cedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीतो ऽस्मि ते महत् कर्म त्वया कृतम् इदं प्रभो । प्रदेयो यन्निमित्तं ते परिष्वङ्गो मया कृतः

prīto 'smi te mahat karma tvayā kṛtam idaṃ prabho / pradeyo yannimittaṃ te pariṣvaṅgo mayā kṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण । त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम

bhāvajñena kṛtajñena dharmajñena ca lakṣmaṇa / tvayā putreṇa dharmātmā na saṃvṛttaḥ pitā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं लक्ष्मणम् उक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः । तस्मिन् देशे बहुफले न्यवसत् स सुखं वशी

evaṃ lakṣmaṇam uktvā tu rāghavo lakṣmivardhanaḥ / tasmin deśe bahuphale nyavasat sa sukhaṃ vaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कंचित् कालं स धर्मात्मा सीतया लक्ष्मणेन च । अन्वास्यमानो न्यवसत् स्वर्गलोके यथामरः

kaṃcit kālaṃ sa dharmātmā sītayā lakṣmaṇena ca / anvāsyamāno nyavasat svargaloke yathāmaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.