Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.16

कृताभिषेको रामस् तु सीता सौमित्रिर् एव च । तस्माद् गोदावरीतीरात् ततो जग्मुः स्वम् आश्रमम्

kṛtābhiṣeko rāmas tu sītā saumitrir eva ca / tasmād godāvarītīrāt tato jagmuḥ svam āśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रमं तम् उपागम्य राघवः सहलक्ष्मणः । कृत्वा पौर्वाह्णिकं कर्म पर्णशालाम् उपागमत्

āśramaṃ tam upāgamya rāghavaḥ sahalakṣmaṇaḥ / kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma parṇaśālām upāgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स रामः पर्णशालायाम् आसीनः सह सीतया । विरराज महाबाहुश् चित्रया चन्द्रमा इव । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चकार विविधाः कथाः

sa rāmaḥ parṇaśālāyām āsīnaḥ saha sītayā / virarāja mahābāhuś citrayā candramā iva / lakṣmaṇena saha bhrātrā cakāra vividhāḥ kathāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदासीनस्य रामस्य कथासंसक्तचेतसः । तं देशं राक्षसी काचिद् आजगाम यदृच्छया

tadāsīnasya rāmasya kathāsaṃsaktacetasaḥ / taṃ deśaṃ rākṣasī kācid ājagāma yadṛcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य रक्षसः । भगिनी रामम् आसाद्य ददर्श त्रिदशोपमम्

sā tu śūrpaṇakhā nāma daśagrīvasya rakṣasaḥ / bhaginī rāmam āsādya dadarśa tridaśopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्त्रनिभेक्षणम् । सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapattranibhekṣaṇam / sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामम् इन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम् । बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता

rāmam indīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham / babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमुखं दुर्मुखी रामं वृत्तमध्यं महोदरी । विशालाक्षं विरूपाक्षी सुकेशं ताम्रमूर्धजा

sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ vṛttamadhyaṃ mahodarī / viśālākṣaṃ virūpākṣī sukeśaṃ tāmramūrdhajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियरूपं विरूपा सा सुस्वरं भैरवस्वरा । तरुणं दारुणा वृद्धा दक्षिणं वामभाषिणी

priyarūpaṃ virūpā sā susvaraṃ bhairavasvarā / taruṇaṃ dāruṇā vṛddhā dakṣiṇaṃ vāmabhāṣiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यायवृत्तं सुदुर्वृत्ता प्रियम् अप्रियदर्शना । शरीरजसमाविष्टा राक्षसी रामम् अब्रवीत्

nyāyavṛttaṃ sudurvṛttā priyam apriyadarśanā / śarīrajasamāviṣṭā rākṣasī rāmam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जटी तापसरूपेण सभार्यः शरचापधृक् । आगतस् त्वम् इमं देशं कथं राक्षससेवितम्

jaṭī tāpasarūpeṇa sabhāryaḥ śaracāpadhṛk / āgatas tvam imaṃ deśaṃ kathaṃ rākṣasasevitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु राक्षस्या शूर्पणख्या परंतपः । ऋजुबुद्धितया सर्वम् आख्यातुम् उपचक्रमे

evam uktas tu rākṣasyā śūrpaṇakhyā paraṃtapaḥ / ṛjubuddhitayā sarvam ākhyātum upacakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसीद् दशरथो नाम राजा त्रिदशविक्रमः । तस्याहम् अग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः

āsīd daśaratho nāma rājā tridaśavikramaḥ / tasyāham agrajaḥ putro rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातायं लक्ष्मणो नाम यवीयान् माम् अनुव्रतः । इयं भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता

bhrātāyaṃ lakṣmaṇo nāma yavīyān mām anuvrataḥ / iyaṃ bhāryā ca vaidehī mama sīteti viśrutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियोगात् तु नरेन्द्रस्य पितुर् मातुश् च यन्त्रितः । धर्मार्थं धर्मकाङ्क्षी च वनं वस्तुम् इहागतः

niyogāt tu narendrasya pitur mātuś ca yantritaḥ / dharmārthaṃ dharmakāṅkṣī ca vanaṃ vastum ihāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वां तु वेदितुम् इच्छामि कथ्यतां कासि कस्य वा । इह वा किंनिमित्तं त्वम् आगता ब्रूहि तत्त्वतः

tvāṃ tu veditum icchāmi kathyatāṃ kāsi kasya vā / iha vā kiṃnimittaṃ tvam āgatā brūhi tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साब्रवीद् वचनं श्रुत्वा राक्षसी मदनार्दिता । श्रूयतां राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थं वचनं मम

sābravīd vacanaṃ śrutvā rākṣasī madanārditā / śrūyatāṃ rāma vakṣyāmi tattvārthaṃ vacanaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी । अरण्यं विचरामीदम् एका सर्वभयंकरा

ahaṃ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī kāmarūpiṇī / araṇyaṃ vicarāmīdam ekā sarvabhayaṃkarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रावणो नाम मे भ्राता राक्षसो राक्षसेश्वरः । प्रवृद्धनिद्रश् च सदा कुम्भकर्णो महाबलः

rāvaṇo nāma me bhrātā rākṣaso rākṣaseśvaraḥ / pravṛddhanidraś ca sadā kumbhakarṇo mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभीषणस् तु धर्मात्मा न तु राक्षसचेष्टितः । प्रख्यातवीर्यौ च रणे भ्रातरौ खरदूषणौ

vibhīṣaṇas tu dharmātmā na tu rākṣasaceṣṭitaḥ / prakhyātavīryau ca raṇe bhrātarau kharadūṣaṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् अहं समतिक्रान्ता राम त्वा पूर्वदर्शनात् । समुपेतास्मि भावेन भर्तारं पुरुषोत्तमम् । चिराय भव भर्ता मे सीतया किं करिष्यसि

tān ahaṃ samatikrāntā rāma tvā pūrvadarśanāt / samupetāsmi bhāvena bhartāraṃ puruṣottamam / cirāya bhava bhartā me sītayā kiṃ kariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकृता च विरूपा च न सेयं सदृशी तव । अहम् एवानुरूपा ते भार्या रूपेण पश्य माम्

vikṛtā ca virūpā ca na seyaṃ sadṛśī tava / aham evānurūpā te bhāryā rūpeṇa paśya mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां विरूपाम् असतीं करालां निर्णतोदरीम् । अनेन सह ते भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम्

imāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm / anena saha te bhrātrā bhakṣayiṣyāmi mānuṣīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पर्वतशृङ्गाणि वनानि विविधानि च । पश्यन् सह मया कान्त दण्डकान् विचरिष्यसि

tataḥ parvataśṛṅgāṇi vanāni vividhāni ca / paśyan saha mayā kānta daṇḍakān vicariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवम् उक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिरेक्षणाम् । इदं वचनम् आरेभे वक्तुं वाक्यविशारदः

ity evam uktaḥ kākutsthaḥ prahasya madirekṣaṇām / idaṃ vacanam ārebhe vaktuṃ vākyaviśāradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.