Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.17

तां तु शूर्पणखां रामः कामपाशावपाशिताम् । स्वच्छया श्लक्ष्णया वाचा स्मितपूर्वम् अथाब्रवीत्

tāṃ tu śūrpaṇakhāṃ rāmaḥ kāmapāśāvapāśitām / svacchayā ślakṣṇayā vācā smitapūrvam athābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतदारो ऽस्मि भवति भार्येयं दयिता मम । त्वद्विधानां तु नारीणां सुदुःखा ससपत्नता

kṛtadāro 'smi bhavati bhāryeyaṃ dayitā mama / tvadvidhānāṃ tu nārīṇāṃ suduḥkhā sasapatnatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुजस् त्व् एष मे भ्राता शीलवान् प्रियदर्शनः । श्रीमान् अकृतदारश् च लक्ष्मणो नाम वीर्यवान्

anujas tv eṣa me bhrātā śīlavān priyadarśanaḥ / śrīmān akṛtadāraś ca lakṣmaṇo nāma vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूर्वी भार्यया चार्थी तरुणः प्रियदर्शनः । अनुरूपश् च ते भर्ता रूपस्यास्य भविष्यति

apūrvī bhāryayā cārthī taruṇaḥ priyadarśanaḥ / anurūpaś ca te bhartā rūpasyāsya bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एनं भज विशालाक्षि भर्तारं भ्रातरं मम । असपत्ना वरारोहे मेरुम् अर्कप्रभा यथा

enaṃ bhaja viśālākṣi bhartāraṃ bhrātaraṃ mama / asapatnā varārohe merum arkaprabhā yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति रामेण सा प्रोक्ता राक्षसी काममोहिता । विसृज्य रामं सहसा ततो लक्ष्मणम् अब्रवीत्

iti rāmeṇa sā proktā rākṣasī kāmamohitā / visṛjya rāmaṃ sahasā tato lakṣmaṇam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य रूपस्य ते युक्ता भार्याहं वरवर्णिनी । मया सह सुखं सर्वान् दण्डकान् विचरिष्यसि

asya rūpasya te yuktā bhāryāhaṃ varavarṇinī / mayā saha sukhaṃ sarvān daṇḍakān vicariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु सौमित्री राक्षस्या वाक्यकोविदः । ततः शूर्पणखीं स्मित्वा लक्ष्मणो युक्तम् अब्रवीत्

evam uktas tu saumitrī rākṣasyā vākyakovidaḥ / tataḥ śūrpaṇakhīṃ smitvā lakṣmaṇo yuktam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं दासस्य मे दासी भार्या भवितुम् इच्छसि । सो ऽहम् आर्येण परवान् भ्रात्रा कमलवर्णिनि

kathaṃ dāsasya me dāsī bhāryā bhavitum icchasi / so 'ham āryeṇa paravān bhrātrā kamalavarṇini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समृद्धार्थस्य सिद्धार्था मुदितामलवर्णिनी । आर्यस्य त्वं विशालाक्षि भार्या भव यवीयसी

samṛddhārthasya siddhārthā muditāmalavarṇinī / āryasya tvaṃ viśālākṣi bhāryā bhava yavīyasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतां विरूपाम् असतीं करालां निर्णतोदरीम् । भार्यां वृद्धां परित्यज्य त्वाम् एवैष भजिष्यति

etāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm / bhāryāṃ vṛddhāṃ parityajya tvām evaiṣa bhajiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

को हि रूपम् इदं श्रेष्ठं संत्यज्य वरवर्णिनि । मानुषेषु वरारोहे कुर्याद् भावं विचक्षणः

ko hi rūpam idaṃ śreṣṭhaṃ saṃtyajya varavarṇini / mānuṣeṣu varārohe kuryād bhāvaṃ vicakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सा लक्ष्मणेनोक्ता कराला निर्णतोदरी । मन्यते तद् वचः सत्यं परिहासाविचक्षणा

iti sā lakṣmaṇenoktā karālā nirṇatodarī / manyate tad vacaḥ satyaṃ parihāsāvicakṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा रामं पर्णशालायाम् उपविष्टं परंतपम् । सीतया सह दुर्धर्षम् अब्रवीत् काममोहिता

sā rāmaṃ parṇaśālāyām upaviṣṭaṃ paraṃtapam / sītayā saha durdharṣam abravīt kāmamohitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां विरूपाम् असतीं करालां निर्णतोदरीम् । वृद्धां भार्याम् अवष्टभ्य न मां त्वं बहु मन्यसे

imāṃ virūpām asatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm / vṛddhāṃ bhāryām avaṣṭabhya na māṃ tvaṃ bahu manyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्येमां भक्षयिष्यामि पश्यतस् तव मानुषीम् । त्वया सह चरिष्यामि निःसपत्ना यथासुखम्

adyemāṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatas tava mānuṣīm / tvayā saha cariṣyāmi niḥsapatnā yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा मृगशावाक्षीम् अलातसदृशेक्षणा । अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धा महोल्का रोहिणीम् इव

ity uktvā mṛgaśāvākṣīm alātasadṛśekṣaṇā / abhyadhāvat susaṃkruddhā maholkā rohiṇīm iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां मृत्युपाशप्रतिमाम् आपतन्तीं महाबलः । निगृह्य रामः कुपितस् ततो लक्ष्मणम् अब्रवीत्

tāṃ mṛtyupāśapratimām āpatantīṃ mahābalaḥ / nigṛhya rāmaḥ kupitas tato lakṣmaṇam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रूरैर् अनार्यैः सौमित्रे परिहासः कथंचन । न कार्यः पश्य वैदेहीं कथंचित् सौम्य जीवतीम्

krūrair anāryaiḥ saumitre parihāsaḥ kathaṃcana / na kāryaḥ paśya vaidehīṃ kathaṃcit saumya jīvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां विरूपाम् असतीम् अतिमत्तां महोदरीम् । राक्षसीं पुरुषव्याघ्र विरूपयितुम् अर्हसि

imāṃ virūpām asatīm atimattāṃ mahodarīm / rākṣasīṃ puruṣavyāghra virūpayitum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तो लक्ष्मणस् तस्याः क्रुद्धो रामस्य पश्यतः । उद्धृत्य खड्गं चिछेद कर्णनासं महाबलः

ity ukto lakṣmaṇas tasyāḥ kruddho rāmasya paśyataḥ / uddhṛtya khaḍgaṃ cicheda karṇanāsaṃ mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निकृत्तकर्णनासा तु विस्वरं सा विनद्य च । यथागतं प्रदुद्राव घोरा शूर्पणखा वनम्

nikṛttakarṇanāsā tu visvaraṃ sā vinadya ca / yathāgataṃ pradudrāva ghorā śūrpaṇakhā vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विरूपा महाघोरा राक्षसी शोणितोक्षिता । ननाद विविधान् नादान् यथा प्रावृषि तोयदः

sā virūpā mahāghorā rākṣasī śoṇitokṣitā / nanāda vividhān nādān yathā prāvṛṣi toyadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विक्षरन्ती रुधिरं बहुधा घोरदर्शना । प्रगृह्य बाहू गर्जन्ती प्रविवेश महावनम्

sā vikṣarantī rudhiraṃ bahudhā ghoradarśanā / pragṛhya bāhū garjantī praviveśa mahāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तु सा राक्षससंघसंवृतं खरं जनस्थानगतं विरूपिता । उपेत्य तं भ्रातरम् उग्रतेजसं पपात भूमौ गगनाद् यथाशनिः

tatas tu sā rākṣasasaṃghasaṃvṛtaṃ kharaṃ janasthānagataṃ virūpitā / upetya taṃ bhrātaram ugratejasaṃ papāta bhūmau gaganād yathāśaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सभार्यं भयमोहमूर्छिता सलक्ष्मणं राघवम् आगतं वनम् । विरूपणं चात्मनि शोणितोक्षिता शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा

tataḥ sabhāryaṃ bhayamohamūrchitā salakṣmaṇaṃ rāghavam āgataṃ vanam / virūpaṇaṃ cātmani śoṇitokṣitā śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.