Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.2

कृतातिथ्यो ऽथ रामस् तु सूर्यस्योदयनं प्रति । आमन्त्र्य स मुनीन् सर्वान् वनम् एवान्वगाहत

kṛtātithyo 'tha rāmas tu sūryasyodayanaṃ prati / āmantrya sa munīn sarvān vanam evānvagāhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानामृगगणाकीर्णं शार्दूलवृकसेवितम् । ध्वस्तवृक्षलतागुल्मं दुर्दर्शसलिलाशयम्

nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ śārdūlavṛkasevitam / dhvastavṛkṣalatāgulmaṃ durdarśasalilāśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कूजनानाशकुनि झिल्लिकागणनादितम् । लक्ष्मणानुगतो रामो वनमध्यं ददर्श ह

niṣkūjanānāśakuni jhillikāgaṇanāditam / lakṣmaṇānugato rāmo vanamadhyaṃ dadarśa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनमध्ये तु काकुत्स्थस् तस्मिन् घोरमृगायुते । ददर्श गिरिशृङ्गाभं पुरुषादं महास्वनम्

vanamadhye tu kākutsthas tasmin ghoramṛgāyute / dadarśa giriśṛṅgābhaṃ puruṣādaṃ mahāsvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गभीराक्षं महावक्त्रं विकटं विषमोदरम् । बीभत्सं विषमं दीर्घं विकृतं घोरदर्शनम्

gabhīrākṣaṃ mahāvaktraṃ vikaṭaṃ viṣamodaram / bībhatsaṃ viṣamaṃ dīrghaṃ vikṛtaṃ ghoradarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसानं चर्म वैयाघ्रं वसार्द्रं रुधिरोक्षितम् । त्रासनं सर्वभूतानां व्यादितास्यम् इवान्तकम्

vasānaṃ carma vaiyāghraṃ vasārdraṃ rudhirokṣitam / trāsanaṃ sarvabhūtānāṃ vyāditāsyam ivāntakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीन् सिंहांश् चतुरो व्याघ्रान् द्वौ वृकौ पृषतान् दश । सविषाणं वसादिग्धं गजस्य च शिरो महत्

trīn siṃhāṃś caturo vyāghrān dvau vṛkau pṛṣatān daśa / saviṣāṇaṃ vasādigdhaṃ gajasya ca śiro mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवसज्यायसे शूले विनदन्तं महास्वनम् । स रामं लक्ष्मणं चैव सीतां दृष्ट्वा च मैथिलीम्

avasajyāyase śūle vinadantaṃ mahāsvanam / sa rāmaṃ lakṣmaṇaṃ caiva sītāṃ dṛṣṭvā ca maithilīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धः प्रजाः काल इवान्तकः । स कृत्वा भैरवं नादं चालयन्न् इव मेदिनीम्

abhyadhāvat susaṃkruddhaḥ prajāḥ kāla ivāntakaḥ / sa kṛtvā bhairavaṃ nādaṃ cālayann iva medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गेनादाय वैदेहीम् अपक्रम्य ततो ऽब्रवीत् । युवां जटाचीरधरौ सभार्यौ क्षीणजीवितौ

aṅgenādāya vaidehīm apakramya tato 'bravīt / yuvāṃ jaṭācīradharau sabhāryau kṣīṇajīvitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टौ दण्डकारण्यं शरचापासिधारिणौ । कथं तापसयोर् वां च वासः प्रमदया सह

praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ śaracāpāsidhāriṇau / kathaṃ tāpasayor vāṃ ca vāsaḥ pramadayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्मचारिणौ पापौ कौ युवां मुनिदूषकौ । अहं वनम् इदं दुर्गं विराधो नाम राक्षसः

adharmacāriṇau pāpau kau yuvāṃ munidūṣakau / ahaṃ vanam idaṃ durgaṃ virādho nāma rākṣasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरामि सायुधो नित्यम् ऋषिमांसानि भक्षयन् । इयं नारी वरारोहा मम भार्या भविष्यति । युवयोः पापयोश् चाहं पास्यामि रुधिरं मृधे

carāmi sāyudho nityam ṛṣimāṃsāni bhakṣayan / iyaṃ nārī varārohā mama bhāryā bhaviṣyati / yuvayoḥ pāpayoś cāhaṃ pāsyāmi rudhiraṃ mṛdhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवं ब्रुवतो धृष्टं विराधस्य दुरात्मनः । श्रुत्वा सगर्वितं वाक्यं संभ्रान्ता जनकात्मजा । सीता प्रावेपतोद्वेगात् प्रवाते कदली यथा

tasyaivaṃ bruvato dhṛṣṭaṃ virādhasya durātmanaḥ / śrutvā sagarvitaṃ vākyaṃ saṃbhrāntā janakātmajā / sītā prāvepatodvegāt pravāte kadalī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां दृष्ट्वा राघवः सीतां विराधाङ्कगतां शुभाम् । अब्रवील् लक्ष्मणं वाक्यं मुखेन परिशुष्यता

tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ sītāṃ virādhāṅkagatāṃ śubhām / abravīl lakṣmaṇaṃ vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्य सौम्य नरेन्द्रस्य जनकस्यात्मसम्भवाम् । मम भार्यां शुभाचारां विराधाङ्के प्रवेशिताम् । अत्यन्तसुखसंवृद्धां राजपुत्रीं यशस्विनीम्

paśya saumya narendrasya janakasyātmasambhavām / mama bhāryāṃ śubhācārāṃ virādhāṅke praveśitām / atyantasukhasaṃvṛddhāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अभिप्रेतम् अस्मासु प्रियं वरवृतं च यत् । कैकेय्यास् तु सुसंवृत्तं क्षिप्रम् अद्यैव लक्ष्मण

yad abhipretam asmāsu priyaṃ varavṛtaṃ ca yat / kaikeyyās tu susaṃvṛttaṃ kṣipram adyaiva lakṣmaṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या न तुष्यति राज्येन पुत्रार्थे दीर्घदर्शिनी । ययाहं सर्वभूतानां हितः प्रस्थापितो वनम् । अद्येदानीं सकामा सा या माता मम मध्यमा

yā na tuṣyati rājyena putrārthe dīrghadarśinī / yayāhaṃ sarvabhūtānāṃ hitaḥ prasthāpito vanam / adyedānīṃ sakāmā sā yā mātā mama madhyamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्पर्शात् तु वैदेह्या न दुःखतरम् अस्ति मे । पितुर् विनाशात् सौमित्रे स्वराज्यहरणात् तथा

parasparśāt tu vaidehyā na duḥkhataram asti me / pitur vināśāt saumitre svarājyaharaṇāt tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ब्रुवति काकुत्स्थे बाष्पशोकपरिप्लुते । अब्रवील् लक्ष्मणः क्रुद्धो रुद्धो नाग इव श्वसन्

iti bruvati kākutsthe bāṣpaśokapariplute / abravīl lakṣmaṇaḥ kruddho ruddho nāga iva śvasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनाथ इव भूतानां नाथस् त्वं वासवोपमः । मया प्रेष्येण काकुत्स्थ किमर्थं परितप्यसे

anātha iva bhūtānāṃ nāthas tvaṃ vāsavopamaḥ / mayā preṣyeṇa kākutstha kimarthaṃ paritapyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरेण निहतस्याद्य मया क्रुद्धेन रक्षसः । विराधस्य गतासोर् हि मही पास्यति शोणितम्

śareṇa nihatasyādya mayā kruddhena rakṣasaḥ / virādhasya gatāsor hi mahī pāsyati śoṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यकामे मम क्रोधो भरते यो बभूव ह । तं विराधे विमोक्ष्यामि वज्री वज्रम् इवाचले

rājyakāme mama krodho bharate yo babhūva ha / taṃ virādhe vimokṣyāmi vajrī vajram ivācale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम भुजबलवेगवेगितः पततु शरो ऽस्य महान् महोरसि । व्यपनयतु तनोश् च जीवितं पततु ततश् च महीं विघूर्णितः

mama bhujabalavegavegitaḥ patatu śaro 'sya mahān mahorasi / vyapanayatu tanoś ca jīvitaṃ patatu tataś ca mahīṃ vighūrṇitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.