Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.23

आश्रमं प्रतियाते तु खरे खरपराक्रमे । तान् एवौत्पातिकान् रामः सह भ्रात्रा ददर्श ह

āśramaṃ pratiyāte tu khare kharaparākrame / tān evautpātikān rāmaḥ saha bhrātrā dadarśa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् उत्पातान् महाघोरान् उत्थितान् रोमहर्षणान् । प्रजानाम् अहितान् दृष्ट्वा वाक्यं लक्ष्मणम् अब्रवीत्

tān utpātān mahāghorān utthitān romaharṣaṇān / prajānām ahitān dṛṣṭvā vākyaṃ lakṣmaṇam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमान् पश्य महाबाहो सर्वभूतापहारिणः । समुत्थितान् महोत्पातान् संहर्तुं सर्वराक्षसान्

imān paśya mahābāho sarvabhūtāpahāriṇaḥ / samutthitān mahotpātān saṃhartuṃ sarvarākṣasān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमी रुधिरधारास् तु विसृजन्तः खरस्वनान् । व्योम्नि मेघा विवर्तन्ते परुषा गर्दभारुणाः

amī rudhiradhārās tu visṛjantaḥ kharasvanān / vyomni meghā vivartante paruṣā gardabhāruṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सधूमाश् च शराः सर्वे मम युद्धाभिनन्दिनः । रुक्मपृष्ठानि चापानि विवेष्टन्ते च लक्ष्मण

sadhūmāś ca śarāḥ sarve mama yuddhābhinandinaḥ / rukmapṛṣṭhāni cāpāni viveṣṭante ca lakṣmaṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यादृशा इह कूजन्ति पक्षिणो वनचारिणः । अग्रतो नो भयं प्राप्तं संशयो जीवितस्य च

yādṛśā iha kūjanti pakṣiṇo vanacāriṇaḥ / agrato no bhayaṃ prāptaṃ saṃśayo jīvitasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्प्रहारस् तु सुमहान् भविष्यति न संशयः । अयम् आख्याति मे बाहुः स्फुरमाणो मुहुर् मुहुः

samprahāras tu sumahān bhaviṣyati na saṃśayaḥ / ayam ākhyāti me bāhuḥ sphuramāṇo muhur muhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संनिकर्षे तु नः शूर जयं शत्रोः पराजयम् । सुप्रभं च प्रसन्नं च तव वक्त्रं हि लक्ष्यते

saṃnikarṣe tu naḥ śūra jayaṃ śatroḥ parājayam / suprabhaṃ ca prasannaṃ ca tava vaktraṃ hi lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्यतानां हि युद्धार्थं येषां भवति लक्ष्मणः । निष्प्रभं वदनं तेषां भवत्य् आयुःपरिक्षयः

udyatānāṃ hi yuddhārthaṃ yeṣāṃ bhavati lakṣmaṇaḥ / niṣprabhaṃ vadanaṃ teṣāṃ bhavaty āyuḥparikṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनागतविधानं तु कर्तव्यं शुभम् इच्छता । आपदं शङ्कमानेन पुरुषेण विपश्चिता

anāgatavidhānaṃ tu kartavyaṃ śubham icchatā / āpadaṃ śaṅkamānena puruṣeṇa vipaścitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद् गृहीत्वा वैदेहीं शरपाणिर् धनुर्धरः । गुहाम् आश्रय शैलस्य दुर्गां पादपसंकुलाम्

tasmād gṛhītvā vaidehīṃ śarapāṇir dhanurdharaḥ / guhām āśraya śailasya durgāṃ pādapasaṃkulām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिकूलितुम् इच्छामि न हि वाक्यम् इदं त्वया । शापितो मम पादाभ्यां गम्यतां वत्स माचिरम्

pratikūlitum icchāmi na hi vākyam idaṃ tvayā / śāpito mama pādābhyāṃ gamyatāṃ vatsa māciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु रामेण लक्ष्मणः सह सीतया । शरान् आदाय चापं च गुहां दुर्गां समाश्रयत्

evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ saha sītayā / śarān ādāya cāpaṃ ca guhāṃ durgāṃ samāśrayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् प्रविष्टे तु गुहां लक्ष्मणे सह सीतया । हन्त निर्युक्तम् इत्य् उक्त्वा रामः कवचम् आविशत्

tasmin praviṣṭe tu guhāṃ lakṣmaṇe saha sītayā / hanta niryuktam ity uktvā rāmaḥ kavacam āviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेनाग्निनिकाशेन कवचेन विभूषितः । बभूव रामस् तिमिरे विधूमो ऽग्निर् इवोत्थितः

sa tenāgninikāśena kavacena vibhūṣitaḥ / babhūva rāmas timire vidhūmo 'gnir ivotthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चापम् उद्यम्य महच् छरान् आदाय वीर्यवान् । बभूवावस्थितस् तत्र ज्यास्वनैः पूरयन् दिशः

sa cāpam udyamya mahac charān ādāya vīryavān / babhūvāvasthitas tatra jyāsvanaiḥ pūrayan diśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च सह चारणैः । ऊचुः परमसंत्रस्ता गुह्यकाश् च परस्परम्

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca saha cāraṇaiḥ / ūcuḥ paramasaṃtrastā guhyakāś ca parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम् । एकश् च रामो धर्मात्मा कथं युद्धं भविष्यति

caturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām / ekaś ca rāmo dharmātmā kathaṃ yuddhaṃ bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गम्भीरनिर्ह्रादं घोरवर्मायुधध्वजम् । अनीकं यातुधानानां समन्तात् प्रत्यदृश्यत

tato gambhīranirhrādaṃ ghoravarmāyudhadhvajam / anīkaṃ yātudhānānāṃ samantāt pratyadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिंहनादं विसृजताम् अन्योन्यम् अभिगर्जताम् । चापानि विस्फारयतां जृम्भतां चाप्य् अभीक्ष्णशः

siṃhanādaṃ visṛjatām anyonyam abhigarjatām / cāpāni visphārayatāṃ jṛmbhatāṃ cāpy abhīkṣṇaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रघुष्टस्वनानां च दुन्दुभींश् चापि निघ्नताम् । तेषां सुतुमुलः शब्दः पूरयामास तद् वनम्

vipraghuṣṭasvanānāṃ ca dundubhīṃś cāpi nighnatām / teṣāṃ sutumulaḥ śabdaḥ pūrayāmāsa tad vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन शब्देन वित्रस्ताः श्वापदा वनचारिणः । दुद्रुवुर् यत्र निःशब्दं पृष्ठतो नावलोकयन्

tena śabdena vitrastāḥ śvāpadā vanacāriṇaḥ / dudruvur yatra niḥśabdaṃ pṛṣṭhato nāvalokayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् त्व् अनीकं महावेगं रामं समुपसर्पत । धृतनानाप्रहरणं गम्भीरं सागरोपमम्

tat tv anīkaṃ mahāvegaṃ rāmaṃ samupasarpata / dhṛtanānāpraharaṇaṃ gambhīraṃ sāgaropamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो ऽपि चारयंश् चक्षुः सर्वतो रणपण्डितः । ददर्श खरसैन्यं तद् युद्धाभिमुखम् उद्यतम्

rāmo 'pi cārayaṃś cakṣuḥ sarvato raṇapaṇḍitaḥ / dadarśa kharasainyaṃ tad yuddhābhimukham udyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वितत्य च धनुर् भीमं तूण्याश् चोद्धृत्य सायकान् । क्रोधम् आहारयत् तीव्रं वधार्थं सर्वरक्षसाम्

vitatya ca dhanur bhīmaṃ tūṇyāś coddhṛtya sāyakān / krodham āhārayat tīvraṃ vadhārthaṃ sarvarakṣasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्प्रेक्ष्यः सो ऽभवत् क्रुद्धो युगान्ताग्निर् इव ज्वलन् । तं दृष्ट्वा तेजसाविष्टं प्राव्यथन् वनदेवताः

duṣprekṣyaḥ so 'bhavat kruddho yugāntāgnir iva jvalan / taṃ dṛṣṭvā tejasāviṣṭaṃ prāvyathan vanadevatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य क्रुद्धस्य रूपं तु रामस्य ददृशे तदा । दक्षस्येव क्रतुं हन्तुम् उद्यतस्य पिनाकिनः

tasya kruddhasya rūpaṃ tu rāmasya dadṛśe tadā / dakṣasyeva kratuṃ hantum udyatasya pinākinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.