Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.28

खरं तु विरथं रामो गदापाणिम् अवस्थितम् । मृदुपूर्वं महातेजाः परुषं वाक्यम् अब्रवीत्

kharaṃ tu virathaṃ rāmo gadāpāṇim avasthitam / mṛdupūrvaṃ mahātejāḥ paruṣaṃ vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजाश्वरथसम्बाधे बले महति तिष्ठता । कृतं सुदारुणं कर्म सर्वलोकजुगुप्सितम्

gajāśvarathasambādhe bale mahati tiṣṭhatā / kṛtaṃ sudāruṇaṃ karma sarvalokajugupsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वेजनीयो भूतानां नृशंसः पापकर्मकृत् । त्रयाणाम् अपि लोकानाम् ईश्वरो ऽपि न तिष्ठति

udvejanīyo bhūtānāṃ nṛśaṃsaḥ pāpakarmakṛt / trayāṇām api lokānām īśvaro 'pi na tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्म लोकविरुद्धं तु कुर्वाणं क्षणदाचर । तीक्ष्णं सर्वजनो हन्ति सर्पं दुष्टम् इवागतम्

karma lokaviruddhaṃ tu kurvāṇaṃ kṣaṇadācara / tīkṣṇaṃ sarvajano hanti sarpaṃ duṣṭam ivāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोभात् पापानि कुर्वाणः कामाद् वा यो न बुध्यते । भ्रष्टः पश्यति तस्यान्तं ब्राह्मणी करकाद् इव

lobhāt pāpāni kurvāṇaḥ kāmād vā yo na budhyate / bhraṣṭaḥ paśyati tasyāntaṃ brāhmaṇī karakād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसतो दण्डकारण्ये तापसान् धर्मचारिणः । किं नु हत्वा महाभागान् फलं प्राप्स्यसि राक्षस

vasato daṇḍakāraṇye tāpasān dharmacāriṇaḥ / kiṃ nu hatvā mahābhāgān phalaṃ prāpsyasi rākṣasa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चिरं पापकर्माणः क्रूरा लोकजुगुप्सिताः । ऐश्वर्यं प्राप्य तिष्ठन्ति शीर्णमूला इव द्रुमाः

na ciraṃ pāpakarmāṇaḥ krūrā lokajugupsitāḥ / aiśvaryaṃ prāpya tiṣṭhanti śīrṇamūlā iva drumāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यं लभते कर्ता फलं पापस्य कर्मणः । घोरं पर्यागते काले द्रुमः पुष्पम् इवार्तवम्

avaśyaṃ labhate kartā phalaṃ pāpasya karmaṇaḥ / ghoraṃ paryāgate kāle drumaḥ puṣpam ivārtavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नचिरात् प्राप्यते लोके पापानां कर्मणां फलम् । सविषाणाम् इवान्नानां भुक्तानां क्षणदाचर

nacirāt prāpyate loke pāpānāṃ karmaṇāṃ phalam / saviṣāṇām ivānnānāṃ bhuktānāṃ kṣaṇadācara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापम् आचरतां घोरं लोकस्याप्रियम् इच्छताम् । अहम् आसादितो राजा प्राणान् हन्तुं निशाचर

pāpam ācaratāṃ ghoraṃ lokasyāpriyam icchatām / aham āsādito rājā prāṇān hantuṃ niśācara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य हि त्वां मया मुक्ताः शराः काञ्चनभूषणाः । विदार्य निपतिष्यन्ति वल्मीकम् इव पन्नगाः

adya hi tvāṃ mayā muktāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ / vidārya nipatiṣyanti valmīkam iva pannagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये त्वया दण्डकारण्ये भक्षिता धर्मचारिणः । तान् अद्य निहतः संख्ये ससैन्यो ऽनुगमिष्यसि

ye tvayā daṇḍakāraṇye bhakṣitā dharmacāriṇaḥ / tān adya nihataḥ saṃkhye sasainyo 'nugamiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य त्वां निहतं बाणैः पश्यन्तु परमर्षयः । निरयस्थं विमानस्था ये त्वया हिंसिताः पुरा

adya tvāṃ nihataṃ bāṇaiḥ paśyantu paramarṣayaḥ / nirayasthaṃ vimānasthā ye tvayā hiṃsitāḥ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहर त्वं यथाकामं कुरु यत्नं कुलाधम । अद्य ते पातयिष्यामि शिरस् तालफलं यथा

prahara tvaṃ yathākāmaṃ kuru yatnaṃ kulādhama / adya te pātayiṣyāmi śiras tālaphalaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु रामेण क्रुद्धः संरक्तलोचनः । प्रत्युवाच ततो रामं प्रहसन् क्रोधमूर्छितः

evam uktas tu rāmeṇa kruddhaḥ saṃraktalocanaḥ / pratyuvāca tato rāmaṃ prahasan krodhamūrchitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकृतान् राक्षसान् हत्वा युद्धे दशरथात्मज । आत्मना कथम् आत्मानम् अप्रशस्यं प्रशंससि

prākṛtān rākṣasān hatvā yuddhe daśarathātmaja / ātmanā katham ātmānam apraśasyaṃ praśaṃsasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रान्ता बलवन्तो वा ये भवन्ति नरर्षभाः । कथयन्ति न ते किंचित् तेजसा स्वेन गर्विताः

vikrāntā balavanto vā ye bhavanti nararṣabhāḥ / kathayanti na te kiṃcit tejasā svena garvitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राकृतास् त्व् अकृतात्मानो लोके क्षत्रियपांसनाः । निरर्थकं विकत्थन्ते यथा राम विकत्थसे

prākṛtās tv akṛtātmāno loke kṣatriyapāṃsanāḥ / nirarthakaṃ vikatthante yathā rāma vikatthase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलं व्यपदिशन् वीरः समरे को ऽभिधास्यति । मृत्युकाले हि सम्प्राप्ते स्वयम् अप्रस्तवे स्तवम्

kulaṃ vyapadiśan vīraḥ samare ko 'bhidhāsyati / mṛtyukāle hi samprāpte svayam aprastave stavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथा तु लघुत्वं ते कत्थनेन विदर्शितम् । सुवर्णप्रतिरूपेण तप्तेनेव कुशाग्निना

sarvathā tu laghutvaṃ te katthanena vidarśitam / suvarṇapratirūpeṇa tapteneva kuśāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तु माम् इह तिष्ठन्तं पश्यसि त्वं गदाधरम् । धराधरम् इवाकम्प्यं पर्वतं धातुभिश् चितम्

na tu mām iha tiṣṭhantaṃ paśyasi tvaṃ gadādharam / dharādharam ivākampyaṃ parvataṃ dhātubhiś citam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्याप्तो ऽहं गदापाणिर् हन्तुं प्राणान् रणे तव । त्रयाणाम् अपि लोकानां पाशहस्त इवान्तकः

paryāpto 'haṃ gadāpāṇir hantuṃ prāṇān raṇe tava / trayāṇām api lokānāṃ pāśahasta ivāntakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं बह्व् अपि वक्तव्यं त्वयि वक्ष्यामि न त्व् अहम् । अस्तं गच्छेद्धि सविता युद्धविघ्नस् ततो भवेत्

kāmaṃ bahv api vaktavyaṃ tvayi vakṣyāmi na tv aham / astaṃ gaccheddhi savitā yuddhavighnas tato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दश सहस्राणि राक्षसानां हतानि ते । त्वद्विनाशात् करोम्य् अद्य तेषाम् अश्रुप्रमार्जनम्

caturdaśa sahasrāṇi rākṣasānāṃ hatāni te / tvadvināśāt karomy adya teṣām aśrupramārjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा परमक्रुद्धस् तां गदां परमाङ्गदः । खरश् चिक्षेप रामाय प्रदीप्ताम् अशनिं यथा

ity uktvā paramakruddhas tāṃ gadāṃ paramāṅgadaḥ / kharaś cikṣepa rāmāya pradīptām aśaniṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खरबाहुप्रमुक्ता सा प्रदीप्ता महती गदा । भस्म वृक्षांश् च गुल्मांश् च कृत्वागात् तत्समीपतः

kharabāhupramuktā sā pradīptā mahatī gadā / bhasma vṛkṣāṃś ca gulmāṃś ca kṛtvāgāt tatsamīpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् आपतन्तीं ज्वलितां मृत्युपाशोपमां गदाम् । अन्तरिक्षगतां रामश् चिछेद बहुधा शरैः

tām āpatantīṃ jvalitāṃ mṛtyupāśopamāṃ gadām / antarikṣagatāṃ rāmaś cicheda bahudhā śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विशीर्णा शरैर् भिन्ना पपात धरणीतले । गदामन्त्रौषधिबलैर् व्यालीव विनिपातिता

sā viśīrṇā śarair bhinnā papāta dharaṇītale / gadāmantrauṣadhibalair vyālīva vinipātitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.