Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.29

भित्त्वा तु तां गदां बाणै राघवो धर्मवत्सलः । स्मयमानः खरं वाक्यं संरब्धम् इदम् अब्रवीत्

bhittvā tu tāṃ gadāṃ bāṇai rāghavo dharmavatsalaḥ / smayamānaḥ kharaṃ vākyaṃ saṃrabdham idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् ते बलसर्वस्वं दर्शितं राक्षसाधम । शक्तिहीनतरो मत्तो वृथा त्वम् अवगर्जसि

etat te balasarvasvaṃ darśitaṃ rākṣasādhama / śaktihīnataro matto vṛthā tvam avagarjasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा बाणविनिर्भिन्ना गदा भूमितलं गता । अभिधानप्रगल्भस्य तव प्रत्ययघातिनी

eṣā bāṇavinirbhinnā gadā bhūmitalaṃ gatā / abhidhānapragalbhasya tava pratyayaghātinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् त्वयोक्तं विनष्टानाम् इदम् अश्रुप्रमार्जनम् । राक्षसानां करोमीति मिथ्या तद् अपि ते वचः

yat tvayoktaṃ vinaṣṭānām idam aśrupramārjanam / rākṣasānāṃ karomīti mithyā tad api te vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीचस्य क्षुद्रशीलस्य मिथ्यावृत्तस्य रक्षसः । प्राणान् अपहरिष्यामि गरुत्मान् अमृतं यथा

nīcasya kṣudraśīlasya mithyāvṛttasya rakṣasaḥ / prāṇān apahariṣyāmi garutmān amṛtaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य ते भिन्नकण्ठस्य फेनबुद्बुदभूषितम् । विदारितस्य मद्बाणैर् मही पास्यति शोणितम्

adya te bhinnakaṇṭhasya phenabudbudabhūṣitam / vidāritasya madbāṇair mahī pāsyati śoṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पांसुरूषितसर्वाङ्गः स्रस्तन्यस्तभुजद्वयः । स्वप्स्यसे गां समाश्लिष्य दुर्लभां प्रमदाम् इव

pāṃsurūṣitasarvāṅgaḥ srastanyastabhujadvayaḥ / svapsyase gāṃ samāśliṣya durlabhāṃ pramadām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृद्धनिद्रे शयिते त्वयि राक्षसपांसने । भविष्यन्त्य् अशरण्यानां शरण्या दण्डका इमे

pravṛddhanidre śayite tvayi rākṣasapāṃsane / bhaviṣyanty aśaraṇyānāṃ śaraṇyā daṇḍakā ime

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनस्थाने हतस्थाने तव राक्षस मच्छरैः । निर्भया विचरिष्यन्ति सर्वतो मुनयो वने

janasthāne hatasthāne tava rākṣasa maccharaiḥ / nirbhayā vicariṣyanti sarvato munayo vane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य विप्रसरिष्यन्ति राक्षस्यो हतबान्धवाः । बाष्पार्द्रवदना दीना भयाद् अन्यभयावहाः

adya viprasariṣyanti rākṣasyo hatabāndhavāḥ / bāṣpārdravadanā dīnā bhayād anyabhayāvahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य शोकरसज्ञास् ता भविष्यन्ति निशाचर । अनुरूपकुलाः पत्न्यो यासां त्वं पतिर् ईदृशः

adya śokarasajñās tā bhaviṣyanti niśācara / anurūpakulāḥ patnyo yāsāṃ tvaṃ patir īdṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृशंसशील क्षुद्रात्मन् नित्यं ब्राह्मणकण्टक । त्वत्कृते शङ्कितैर् अग्नौ मुनिभिः पात्यते हविः

nṛśaṃsaśīla kṣudrātman nityaṃ brāhmaṇakaṇṭaka / tvatkṛte śaṅkitair agnau munibhiḥ pātyate haviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एवम् अभिसंरब्धं ब्रुवाणं राघवं रणे । खरो निर्भर्त्सयामास रोषात् खरतरस्वनः

tam evam abhisaṃrabdhaṃ bruvāṇaṃ rāghavaṃ raṇe / kharo nirbhartsayāmāsa roṣāt kharatarasvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढं खल्व् अवलिप्तो ऽसि भयेष्व् अपि च निर्भयः । वाच्यावाच्यं ततो हि त्वं मृत्युवश्यो न बुध्यसे

dṛḍhaṃ khalv avalipto 'si bhayeṣv api ca nirbhayaḥ / vācyāvācyaṃ tato hi tvaṃ mṛtyuvaśyo na budhyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालपाशपरिक्षिप्ता भवन्ति पुरुषा हि ये । कार्याकार्यं न जानन्ति ते निरस्तषडिन्द्रियाः

kālapāśaparikṣiptā bhavanti puruṣā hi ye / kāryākāryaṃ na jānanti te nirastaṣaḍindriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा ततो रामं संरुध्य भ्रुकुटिं ततः । स ददर्श महासालम् अविदूरे निशाचरः

evam uktvā tato rāmaṃ saṃrudhya bhrukuṭiṃ tataḥ / sa dadarśa mahāsālam avidūre niśācaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणे प्रहरणस्यार्थे सर्वतो ह्य् अवलोकयन् । स तम् उत्पाटयामास संदृश्य दशनच्छदम्

raṇe praharaṇasyārthe sarvato hy avalokayan / sa tam utpāṭayāmāsa saṃdṛśya daśanacchadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां विनर्दित्वा महाबलः । रामम् उद्दिश्य चिक्षेप हतस् त्वम् इति चाब्रवीत्

taṃ samutkṣipya bāhubhyāṃ vinarditvā mahābalaḥ / rāmam uddiśya cikṣepa hatas tvam iti cābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आपतन्तं बाणौघैश् छित्त्वा रामः प्रतापवान् । रोषम् आहारयत् तीव्रं निहन्तुं समरे खरम्

tam āpatantaṃ bāṇaughaiś chittvā rāmaḥ pratāpavān / roṣam āhārayat tīvraṃ nihantuṃ samare kharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातस्वेदस् ततो रामो रोषाद् रक्तान्तलोचनः । निर्बिभेद सहस्रेण बाणानां समरे खरम्

jātasvedas tato rāmo roṣād raktāntalocanaḥ / nirbibheda sahasreṇa bāṇānāṃ samare kharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य बाणान्तराद् रक्तं बहु सुस्राव फेनिलम् । गिरेः प्रस्रवणस्येव तोयधारापरिस्रवः

tasya bāṇāntarād raktaṃ bahu susrāva phenilam / gireḥ prasravaṇasyeva toyadhārāparisravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विह्वलः स कृतो बाणैः खरो रामेण संयुगे । मत्तो रुधिरगन्धेन तम् एवाभ्यद्रवद् द्रुतम्

vihvalaḥ sa kṛto bāṇaiḥ kharo rāmeṇa saṃyuge / matto rudhiragandhena tam evābhyadravad drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आपतन्तं संरब्धं कृतास्त्रो रुधिराप्लुतम् । अपासर्पत् प्रतिपदं किंचित् त्वरितविक्रमः

tam āpatantaṃ saṃrabdhaṃ kṛtāstro rudhirāplutam / apāsarpat pratipadaṃ kiṃcit tvaritavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पावकसंकाशं वधाय समरे शरम् । खरस्य रामो जग्राह ब्रह्मदण्डम् इवापरम्

tataḥ pāvakasaṃkāśaṃ vadhāya samare śaram / kharasya rāmo jagrāha brahmadaṇḍam ivāparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तद् दत्तं मघवता सुरराजेन धीमता । संदधे च स धर्मात्मा मुमोच च खरं प्रति

sa tad dattaṃ maghavatā surarājena dhīmatā / saṃdadhe ca sa dharmātmā mumoca ca kharaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विमुक्तो महाबाणो निर्घातसमनिःस्वनः । रामेण धनुर् उद्यम्य खरस्योरसि चापतत्

sa vimukto mahābāṇo nirghātasamaniḥsvanaḥ / rāmeṇa dhanur udyamya kharasyorasi cāpatat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पपात खरो भूमौ दह्यमानः शराग्निना । रुद्रेणैव विनिर्दग्धः श्वेतारण्ये यथान्धकः

sa papāta kharo bhūmau dahyamānaḥ śarāgninā / rudreṇaiva vinirdagdhaḥ śvetāraṇye yathāndhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स वृत्र इव वज्रेण फेनेन नमुचिर् यथा । बलो वेन्द्राशनिहतो निपपात हतः खरः

sa vṛtra iva vajreṇa phenena namucir yathā / balo vendrāśanihato nipapāta hataḥ kharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो राजर्षयः सर्वे संगताः परमर्षयः । सभाज्य मुदिता रामम् इदं वचनम् अब्रुवन्

tato rājarṣayaḥ sarve saṃgatāḥ paramarṣayaḥ / sabhājya muditā rāmam idaṃ vacanam abruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदर्थं महातेजा महेन्द्रः पाकशासनः । शरभङ्गाश्रमं पुण्यम् आजगाम पुरंदरः

etadarthaṃ mahātejā mahendraḥ pākaśāsanaḥ / śarabhaṅgāśramaṃ puṇyam ājagāma puraṃdaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीतस् त्वम् इमं देशम् उपायेन महर्षिभिः । एषां वधार्थं क्रूराणां रक्षसां पापकर्मणाम्

ānītas tvam imaṃ deśam upāyena maharṣibhiḥ / eṣāṃ vadhārthaṃ krūrāṇāṃ rakṣasāṃ pāpakarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इदं नः कृतं कार्यं त्वया दशरथात्मज । सुखं धर्मं चरिष्यन्ति दण्डकेषु महर्षयः

tad idaṃ naḥ kṛtaṃ kāryaṃ tvayā daśarathātmaja / sukhaṃ dharmaṃ cariṣyanti daṇḍakeṣu maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्न् अन्तरे वीरो लक्ष्मणः सह सीतया । गिरिदुर्गाद् विनिष्क्रम्य संविवेशाश्रमं सुखी

etasminn antare vīro lakṣmaṇaḥ saha sītayā / giridurgād viniṣkramya saṃviveśāśramaṃ sukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो रामस् तु विजयी पूज्यमानो महर्षिभिः । प्रविवेशाश्रमं वीरो लक्ष्मणेनाभिवादितः

tato rāmas tu vijayī pūjyamāno maharṣibhiḥ / praviveśāśramaṃ vīro lakṣmaṇenābhivāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा शत्रुहन्तारं महर्षीणां सुखावहम् । बभूव हृष्टा वैदेही भर्तारं परिषस्वजे

taṃ dṛṣṭvā śatruhantāraṃ maharṣīṇāṃ sukhāvaham / babhūva hṛṣṭā vaidehī bhartāraṃ pariṣasvaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.