Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.35

तच् छ्रुत्वा राक्षसेन्द्रस्य वाक्यं वाक्यविशारदः । प्रत्युवाच महाप्राज्ञो मारीचो राक्षसेश्वरम्

tac chrutvā rākṣasendrasya vākyaṃ vākyaviśāradaḥ / pratyuvāca mahāprājño mārīco rākṣaseśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुलभाः पुरुषा राजन् सततं प्रियवादिनः । अप्रियस्य च पथ्यस्य वक्ता श्रोता च दुर्लभः

sulabhāḥ puruṣā rājan satataṃ priyavādinaḥ / apriyasya ca pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न नूनं बुध्यसे रामं महावीर्यं गुणोन्नतम् । अयुक्तचारश् चपलो महेन्द्रवरुणोपमम्

na nūnaṃ budhyase rāmaṃ mahāvīryaṃ guṇonnatam / ayuktacāraś capalo mahendravaruṇopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि स्वस्ति भवेत् तात सर्वेषां भुवि रक्षसाम् । अपि रामो न संक्रुद्धः कुर्याल् लोकम् अराक्षसम्

api svasti bhavet tāta sarveṣāṃ bhuvi rakṣasām / api rāmo na saṃkruddhaḥ kuryāl lokam arākṣasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि ते जीवितान्ताय नोत्पन्ना जनकात्मजा । अपि सीता निमित्तं च न भवेद् व्यसनं महत्

api te jīvitāntāya notpannā janakātmajā / api sītā nimittaṃ ca na bhaved vyasanaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि त्वाम् ईश्वरं प्राप्य कामवृत्तं निरङ्कुशम् । न विनश्येत् पुरी लङ्का त्वया सह सराक्षसा

api tvām īśvaraṃ prāpya kāmavṛttaṃ niraṅkuśam / na vinaśyet purī laṅkā tvayā saha sarākṣasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वद्विधः कामवृत्तो हि दुःशीलः पापमन्त्रितः । आत्मानं स्वजनं राष्ट्रं स राजा हन्ति दुर्मतिः

tvadvidhaḥ kāmavṛtto hi duḥśīlaḥ pāpamantritaḥ / ātmānaṃ svajanaṃ rāṣṭraṃ sa rājā hanti durmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च पित्रा परित्यक्तो नामर्यादः कथंचन । न लुब्धो न च दुःशीलो न च क्षत्रियपांसनः

na ca pitrā parityakto nāmaryādaḥ kathaṃcana / na lubdho na ca duḥśīlo na ca kṣatriyapāṃsanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च धर्मगुणैर् हीनः कौसल्यानन्दवर्धनः । न च तीक्ष्णो हि भूतानां सर्वेषां च हिते रतः

na ca dharmaguṇair hīnaḥ kausalyānandavardhanaḥ / na ca tīkṣṇo hi bhūtānāṃ sarveṣāṃ ca hite rataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वञ्चितं पितरं दृष्ट्वा कैकेय्या सत्यवादिनम् । करिष्यामीति धर्मात्मा ततः प्रव्रजितो वनम्

vañcitaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā kaikeyyā satyavādinam / kariṣyāmīti dharmātmā tataḥ pravrajito vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैकेय्याः प्रियकामार्थं पितुर् दशरथस्य च । हित्वा राज्यं च भोगांश् च प्रविष्टो दण्डकावनम्

kaikeyyāḥ priyakāmārthaṃ pitur daśarathasya ca / hitvā rājyaṃ ca bhogāṃś ca praviṣṭo daṇḍakāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न रामः कर्कशस् तात नाविद्वान् नाजितेन्द्रियः । अनृतं न श्रुतं चैव नैव त्वं वक्तुम् अर्हसि

na rāmaḥ karkaśas tāta nāvidvān nājitendriyaḥ / anṛtaṃ na śrutaṃ caiva naiva tvaṃ vaktum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामो विग्रहवान् धर्मः साधुः सत्यपराक्रमः । राजा सर्वस्य लोकस्य देवानाम् इव वासवः

rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ / rājā sarvasya lokasya devānām iva vāsavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं त्वं तस्य वैदेहीं रक्षितां स्वेन तेजसा । इच्छसि प्रसभं हर्तुं प्रभाम् इव विवस्वतः

kathaṃ tvaṃ tasya vaidehīṃ rakṣitāṃ svena tejasā / icchasi prasabhaṃ hartuṃ prabhām iva vivasvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरार्चिषम् अनाधृष्यं चापखड्गेन्धनं रणे । रामाग्निं सहसा दीप्तं न प्रवेष्टुं त्वम् अर्हसि

śarārciṣam anādhṛṣyaṃ cāpakhaḍgendhanaṃ raṇe / rāmāgniṃ sahasā dīptaṃ na praveṣṭuṃ tvam arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनुर्व्यादितदीप्तास्यं शरार्चिषम् अमर्षणम् । चापबाणधरं वीरं शत्रुसेनापहारिणम्

dhanurvyāditadīptāsyaṃ śarārciṣam amarṣaṇam / cāpabāṇadharaṃ vīraṃ śatrusenāpahāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यं सुखं च संत्यज्य जीवितं चेष्टम् आत्मनः । नात्यासादयितुं तात रामान्तकम् इहार्हसि

rājyaṃ sukhaṃ ca saṃtyajya jīvitaṃ ceṣṭam ātmanaḥ / nātyāsādayituṃ tāta rāmāntakam ihārhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रमेयं हि तत्तेजो यस्य सा जनकात्मजा । न त्वं समर्थस् तां हर्तुं रामचापाश्रयां वने

aprameyaṃ hi tattejo yasya sā janakātmajā / na tvaṃ samarthas tāṃ hartuṃ rāmacāpāśrayāṃ vane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणेभ्यो ऽपि प्रियतरा भार्या नित्यम् अनुव्रता । दीप्तस्येव हुताशस्य शिखा सीता सुमध्यमा

prāṇebhyo 'pi priyatarā bhāryā nityam anuvratā / dīptasyeva hutāśasya śikhā sītā sumadhyamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् उद्यमं व्यर्थम् इमं कृत्वा ते राक्षसाधिप । दृष्टश् चेत् त्वं रणे तेन तदन्तं तव जीवितम् । जीवितं च सुखं चैव राज्यं चैव सुदुर्लभम्

kim udyamaṃ vyartham imaṃ kṛtvā te rākṣasādhipa / dṛṣṭaś cet tvaṃ raṇe tena tadantaṃ tava jīvitam / jīvitaṃ ca sukhaṃ caiva rājyaṃ caiva sudurlabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सर्वैः सचिवैः सार्धं विभीषणपुरस्कृतैः । मन्त्रयित्वा तु धर्मिष्ठैः कृत्वा निश्चयम् आत्मनः

sa sarvaiḥ sacivaiḥ sārdhaṃ vibhīṣaṇapuraskṛtaiḥ / mantrayitvā tu dharmiṣṭhaiḥ kṛtvā niścayam ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषाणां च गुणानां च सम्प्रधार्य बलाबलम् । आत्मनश् च बलं ज्ञात्वा राघवस्य च तत्त्वतः । हितं हि तव निश्चित्य क्षमं त्वं कर्तुम् अर्हसि

doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca sampradhārya balābalam / ātmanaś ca balaṃ jñātvā rāghavasya ca tattvataḥ / hitaṃ hi tava niścitya kṣamaṃ tvaṃ kartum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं तु मन्ये तव न क्षमं रणे समागमं कोसलराजसूनुना । इदं हि भूयः शृणु वाक्यम् उत्तमं क्षमं च युक्तं च निशाचराधिप

ahaṃ tu manye tava na kṣamaṃ raṇe samāgamaṃ kosalarājasūnunā / idaṃ hi bhūyaḥ śṛṇu vākyam uttamaṃ kṣamaṃ ca yuktaṃ ca niśācarādhipa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.