Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.44

तया परुषम् उक्तस् तु कुपितो राघवानुजः । स विकाङ्क्षन् भृशं रामं प्रतस्थे नचिराद् इव

tayā paruṣam uktas tu kupito rāghavānujaḥ / sa vikāṅkṣan bhṛśaṃ rāmaṃ pratasthe nacirād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदासाद्य दशग्रीवः क्षिप्रम् अन्तरम् आस्थितः । अभिचक्राम वैदेहीं परिव्राजकरूपधृक्

tadāsādya daśagrīvaḥ kṣipram antaram āsthitaḥ / abhicakrāma vaidehīṃ parivrājakarūpadhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लक्ष्णकाषायसंवीतः शिखी छत्त्री उपानही । वामे चांसे ऽवसज्याथ शुभे यष्टिकमण्डलू । परिव्राजकरूपेण वैदेहीं समुपागमत्

ślakṣṇakāṣāyasaṃvītaḥ śikhī chattrī upānahī / vāme cāṃse 'vasajyātha śubhe yaṣṭikamaṇḍalū / parivrājakarūpeṇa vaidehīṃ samupāgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् आससादातिबलो भ्रातृभ्यां रहितां वने । रहितां सूर्यचन्द्राभ्यां संध्याम् इव महत्तमः

tām āsasādātibalo bhrātṛbhyāṃ rahitāṃ vane / rahitāṃ sūryacandrābhyāṃ saṃdhyām iva mahattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् अपश्यत् ततो बालां राजपुत्रीं यशस्विनीम् । रोहिणीं शशिना हीनां ग्रहवद् भृशदारुणः

tām apaśyat tato bālāṃ rājaputrīṃ yaśasvinīm / rohiṇīṃ śaśinā hīnāṃ grahavad bhṛśadāruṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् उग्रं पापकर्माणं जनस्थानरुहा द्रुमाः । समीक्ष्य न प्रकम्पन्ते न प्रवाति च मारुतः

tam ugraṃ pāpakarmāṇaṃ janasthānaruhā drumāḥ / samīkṣya na prakampante na pravāti ca mārutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीघ्रस्रोताश् च तं दृष्ट्वा वीक्षन्तं रक्तलोचनम् । स्तिमितं गन्तुम् आरेभे भयाद् गोदावरी नदी

śīghrasrotāś ca taṃ dṛṣṭvā vīkṣantaṃ raktalocanam / stimitaṃ gantum ārebhe bhayād godāvarī nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामस्य त्व् अन्तरं प्रेप्सुर् दशग्रीवस् तदन्तरे । उपतस्थे च वैदेहीं भिक्षुरूपेण रावणः

rāmasya tv antaraṃ prepsur daśagrīvas tadantare / upatasthe ca vaidehīṃ bhikṣurūpeṇa rāvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभव्यो भव्यरूपेण भर्तारम् अनुशोचतीम् । अभ्यवर्तत वैदेहीं चित्राम् इव शनैश्चरः

abhavyo bhavyarūpeṇa bhartāram anuśocatīm / abhyavartata vaidehīṃ citrām iva śanaiścaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पापो भव्यरूपेण तृणैः कूप इवावृतः । अतिष्ठत् प्रेक्ष्य वैदेहीं रामपत्नीं यशस्विनीम्

sa pāpo bhavyarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpa ivāvṛtaḥ / atiṣṭhat prekṣya vaidehīṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभां रुचिरदन्तौष्ठीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् । आसीनां पर्णशालायां बाष्पशोकाभिपीडिताम्

śubhāṃ ruciradantauṣṭhīṃ pūrṇacandranibhānanām / āsīnāṃ parṇaśālāyāṃ bāṣpaśokābhipīḍitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तां पद्मपलाशाक्षीं पीतकौशेयवासिनीम् । अभ्यगच्छत वैदेहीं दुष्टचेता निशाचरः

sa tāṃ padmapalāśākṣīṃ pītakauśeyavāsinīm / abhyagacchata vaidehīṃ duṣṭacetā niśācaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मन्मथशराविष्टो ब्रह्मघोषम् उदीरयन् । अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपः

sa manmathaśarāviṣṭo brahmaghoṣam udīrayan / abravīt praśritaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् उत्तमां त्रिलोकानां पद्महीनाम् इव श्रियम् । विभ्राजमानां वपुषा रावणः प्रशशंस ह

tām uttamāṃ trilokānāṃ padmahīnām iva śriyam / vibhrājamānāṃ vapuṣā rāvaṇaḥ praśaśaṃsa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वं काञ्चनवर्णाभे पीतकौशेयवासिनि । कमलानां शुभां मालां पद्मिनीव च बिभ्रती

kā tvaṃ kāñcanavarṇābhe pītakauśeyavāsini / kamalānāṃ śubhāṃ mālāṃ padminīva ca bibhratī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रीः श्रीः कीर्तिः शुभा लक्ष्मीर् अप्सरा वा शुभानने । भूतिर् वा त्वं वरारोहे रतिर् वा स्वैरचारिणी

hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ śubhā lakṣmīr apsarā vā śubhānane / bhūtir vā tvaṃ varārohe ratir vā svairacāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाः शिखरिणः स्निग्धाः पाण्डुरा दशनास् तव । विशाले विमले नेत्रे रक्तान्ते कृष्णतारके

samāḥ śikhariṇaḥ snigdhāḥ pāṇḍurā daśanās tava / viśāle vimale netre raktānte kṛṣṇatārake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशालं जघनं पीनम् ऊरू करिकरोपमौ । एताव् उपचितौ वृत्तौ सहितौ संप्रगल्भितौ

viśālaṃ jaghanaṃ pīnam ūrū karikaropamau / etāv upacitau vṛttau sahitau saṃpragalbhitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीनोन्नतमुखौ कान्तौ स्निग्धतालफलोपमौ । मणिप्रवेकाभरणौ रुचिरौ ते पयोधरौ

pīnonnatamukhau kāntau snigdhatālaphalopamau / maṇipravekābharaṇau rucirau te payodharau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि । मनो हरसि मे रामे नदीकूलम् इवाम्भसा

cārusmite cārudati cārunetre vilāsini / mano harasi me rāme nadīkūlam ivāmbhasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करान्तमितमध्यासि सुकेशी संहतस्तनी । नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी

karāntamitamadhyāsi sukeśī saṃhatastanī / naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kiṃnarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले । इह वासश् च कान्तारे चित्तम् उन्मादयन्ति मे

naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale / iha vāsaś ca kāntāre cittam unmādayanti me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा प्रतिक्राम भद्रं ते न त्वं वस्तुम् इहार्हसि । राक्षसानाम् अयं वासो घोराणां कामरूपिणाम्

sā pratikrāma bhadraṃ te na tvaṃ vastum ihārhasi / rākṣasānām ayaṃ vāso ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादाग्र्याणि रम्याणि नगरोपवनानि च । सम्पन्नानि सुगन्धीनि युक्तान्य् आचरितुं त्वया

prāsādāgryāṇi ramyāṇi nagaropavanāni ca / sampannāni sugandhīni yuktāny ācarituṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरं माल्यं वरं पानं वरं वस्त्रं च शोभने । भर्तारं च वरं मन्ये त्वद्युक्तम् असितेक्षणे

varaṃ mālyaṃ varaṃ pānaṃ varaṃ vastraṃ ca śobhane / bhartāraṃ ca varaṃ manye tvadyuktam asitekṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा शुचिस्मिते । वसूनां वा वरारोहे देवता प्रतिभासि मे

kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā śucismite / vasūnāṃ vā varārohe devatā pratibhāsi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेह गच्छन्ति गन्धर्वा न देवा न च किंनराः । राक्षसानाम् अयं वासः कथं नु त्वम् इहागता

neha gacchanti gandharvā na devā na ca kiṃnarāḥ / rākṣasānām ayaṃ vāsaḥ kathaṃ nu tvam ihāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह शाखामृगाः सिंहा द्वीपिव्याघ्रमृगास् तथा । ऋक्षास् तरक्षवः कङ्काः कथं तेभ्यो न बिभ्यसि

iha śākhāmṛgāḥ siṃhā dvīpivyāghramṛgās tathā / ṛkṣās tarakṣavaḥ kaṅkāḥ kathaṃ tebhyo na bibhyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मदान्वितानां घोराणां कुञ्जराणां तरस्विनाम् । कथम् एका महारण्ये न बिभेषि वरानने

madānvitānāṃ ghorāṇāṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām / katham ekā mahāraṇye na bibheṣi varānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासि कस्य कुतश् च त्वं किंनिमित्तं च दण्डकान् । एका चरसि कल्याणि घोरान् राक्षससेवितान्

kāsi kasya kutaś ca tvaṃ kiṃnimittaṃ ca daṇḍakān / ekā carasi kalyāṇi ghorān rākṣasasevitān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति प्रशस्ता वैदेही रावणेन दुरात्मना । द्विजातिवेषेण हि तं दृष्ट्वा रावणम् आगतम् । सर्वैर् अतिथिसत्कारैः पूजयामास मैथिली

iti praśastā vaidehī rāvaṇena durātmanā / dvijātiveṣeṇa hi taṃ dṛṣṭvā rāvaṇam āgatam / sarvair atithisatkāraiḥ pūjayāmāsa maithilī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपानीयासनं पूर्वं पाद्येनाभिनिमन्त्र्य च । अब्रवीत् सिद्धम् इत्य् एव तदा तं सौम्यदर्शनम्

upānīyāsanaṃ pūrvaṃ pādyenābhinimantrya ca / abravīt siddham ity eva tadā taṃ saumyadarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजातिवेषेण समीक्ष्य मैथिली तम् आगतं पात्रकुसुम्भधारिणम् । अशक्यम् उद्वेष्टुम् उपायदर्शनान् न्यमन्त्रयद् ब्राह्मणवद् यथागतम्

dvijātiveṣeṇa samīkṣya maithilī tam āgataṃ pātrakusumbhadhāriṇam / aśakyam udveṣṭum upāyadarśanān nyamantrayad brāhmaṇavad yathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयं बृसी ब्राह्मण कामम् आस्यताम् इदं च पाद्यं प्रतिगृह्यताम् इति । इदं च सिद्धं वनजातम् उत्तमं त्वदर्थम् अव्यग्रम् इहोपभुज्यताम्

iyaṃ bṛsī brāhmaṇa kāmam āsyatām idaṃ ca pādyaṃ pratigṛhyatām iti / idaṃ ca siddhaṃ vanajātam uttamaṃ tvadartham avyagram ihopabhujyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमन्त्र्यमाणः प्रतिपूर्णभाषिणीं नरेन्द्रपत्नीं प्रसमीक्ष्य मैथिलीम् । प्रहस्य तस्या हरणे धृतं मनः समर्पयामास वधाय रावणः

nimantryamāṇaḥ pratipūrṇabhāṣiṇīṃ narendrapatnīṃ prasamīkṣya maithilīm / prahasya tasyā haraṇe dhṛtaṃ manaḥ samarpayāmāsa vadhāya rāvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सुवेषं मृगयागतं पतिं प्रतीक्षमाणा सहलक्ष्मणं तदा । निरीक्षमाणा हरितं ददर्श तन् महद् वनं नैव तु रामलक्ष्मणौ

tataḥ suveṣaṃ mṛgayāgataṃ patiṃ pratīkṣamāṇā sahalakṣmaṇaṃ tadā / nirīkṣamāṇā haritaṃ dadarśa tan mahad vanaṃ naiva tu rāmalakṣmaṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.