Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.47

सीताया वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः प्रतापवान् । हस्ते हस्तं समाहत्य चकार सुमहद् वपुः

sītāyā vacanaṃ śrutvā daśagrīvaḥ pratāpavān / haste hastaṃ samāhatya cakāra sumahad vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मैथिलीं पुनर् वाक्यं बभाषे च ततो भृशम् । नोन्मत्तया श्रुतौ मन्ये मम वीर्यपराक्रमौ

sa maithilīṃ punar vākyaṃ babhāṣe ca tato bhṛśam / nonmattayā śrutau manye mama vīryaparākramau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वहेयं भुजाभ्यां तु मेदिनीम् अम्बरे स्थितः । आपिबेयं समुद्रं च मृत्युं हन्यां रणे स्थितः

udvaheyaṃ bhujābhyāṃ tu medinīm ambare sthitaḥ / āpibeyaṃ samudraṃ ca mṛtyuṃ hanyāṃ raṇe sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कं रुन्ध्यां शरैस् तीक्ष्णैर् विभिन्द्यां हि महीतलम् । कामरूपिणम् उन्मत्ते पश्य मां कामदं पतिम्

arkaṃ rundhyāṃ śarais tīkṣṇair vibhindyāṃ hi mahītalam / kāmarūpiṇam unmatte paśya māṃ kāmadaṃ patim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तवतस् तस्य रावणस्य शिखिप्रभे । क्रुद्धस्य हरिपर्यन्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः

evam uktavatas tasya rāvaṇasya śikhiprabhe / kruddhasya hariparyante rakte netre babhūvatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यः सौम्यं परित्यज्य भिक्षुरूपं स रावणः । स्वं रूपं कालरूपाभं भेजे वैश्रवणानुजः

sadyaḥ saumyaṃ parityajya bhikṣurūpaṃ sa rāvaṇaḥ / svaṃ rūpaṃ kālarūpābhaṃ bheje vaiśravaṇānujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संरक्तनयनः श्रीमांस् तप्तकाञ्चनकुण्डलः । दशास्यः कार्मुकी बाणी बभूव क्षणदाचरः

saṃraktanayanaḥ śrīmāṃs taptakāñcanakuṇḍalaḥ / daśāsyaḥ kārmukī bāṇī babhūva kṣaṇadācaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स परिव्राजकच्छद्म महाकायो विहाय तत् । प्रतिपेदे स्वकं रूपं रावणो राक्षसाधिपः

sa parivrājakacchadma mahākāyo vihāya tat / pratipede svakaṃ rūpaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संरक्तनयनः क्रोधाज् जीमूतनिचयप्रभः । रक्ताम्बरधरस् तस्थौ स्त्रीरत्नं प्रेक्ष्य मैथिलीम्

saṃraktanayanaḥ krodhāj jīmūtanicayaprabhaḥ / raktāmbaradharas tasthau strīratnaṃ prekṣya maithilīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ताम् असितकेशान्तां भास्करस्य प्रभाम् इव । वसनाभरणोपेतां मैथिलीं रावणो ऽब्रवीत्

sa tām asitakeśāntāṃ bhāskarasya prabhām iva / vasanābharaṇopetāṃ maithilīṃ rāvaṇo 'bravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिषु लोकेषु विख्यातं यदि भर्तारम् इच्छसि । माम् आश्रय वरारोहे तवाहं सदृशः पतिः

triṣu lokeṣu vikhyātaṃ yadi bhartāram icchasi / mām āśraya varārohe tavāhaṃ sadṛśaḥ patiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां भजस्व चिराय त्वम् अहं श्लाघ्यस् तव प्रियः । नैव चाहं क्वचिद् भद्रे करिष्ये तव विप्रियम् । त्यज्यतां मानुषो भावो मयि भावः प्रणीयताम्

māṃ bhajasva cirāya tvam ahaṃ ślāghyas tava priyaḥ / naiva cāhaṃ kvacid bhadre kariṣye tava vipriyam / tyajyatāṃ mānuṣo bhāvo mayi bhāvaḥ praṇīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्याच् च्युतम् असिद्धार्थं रामं परिमितायुषम् । कैर् गुणैर् अनुरक्तासि मूढे पण्डितमानिनि

rājyāc cyutam asiddhārthaṃ rāmaṃ parimitāyuṣam / kair guṇair anuraktāsi mūḍhe paṇḍitamānini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः स्त्रिया वचनाद् राज्यं विहाय ससुहृज्जनम् । अस्मिन् व्यालानुचरिते वने वसति दुर्मतिः

yaḥ striyā vacanād rājyaṃ vihāya sasuhṛjjanam / asmin vyālānucarite vane vasati durmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा मैथिलीं वाक्यं प्रियार्हां प्रियवादिनीम् । जग्राह रावणः सीतां बुधः खे रोहिणीम् इव

ity uktvā maithilīṃ vākyaṃ priyārhāṃ priyavādinīm / jagrāha rāvaṇaḥ sītāṃ budhaḥ khe rohiṇīm iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामेन सीतां पद्माक्षीं मूर्धजेषु करेण सः । ऊर्वोस् तु दक्षिणेनैव परिजग्राह पाणिना

vāmena sītāṃ padmākṣīṃ mūrdhajeṣu kareṇa saḥ / ūrvos tu dakṣiṇenaiva parijagrāha pāṇinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा गिरिशृङ्गाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं महाभुजम् । प्राद्रवन् मृत्युसंकाशं भयार्ता वनदेवताः

taṃ dṛṣṭvā giriśṛṅgābhaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ mahābhujam / prādravan mṛtyusaṃkāśaṃ bhayārtā vanadevatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च मायामयो दिव्यः खरयुक्तः खरस्वनः । प्रत्यदृश्यत हेमाङ्गो रावणस्य महारथः

sa ca māyāmayo divyaḥ kharayuktaḥ kharasvanaḥ / pratyadṛśyata hemāṅgo rāvaṇasya mahārathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तां परुषैर् वाक्यैर् अभितर्ज्य महास्वनः । अङ्केनादाय वैदेहीं रथम् आरोपयत् तदा

tatas tāṃ paruṣair vākyair abhitarjya mahāsvanaḥ / aṅkenādāya vaidehīṃ ratham āropayat tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा गृहीतातिचुक्रोश रावणेन यशस्विनी । रामेति सीता दुःखार्ता रामं दूरगतं वने

sā gṛhītāticukrośa rāvaṇena yaśasvinī / rāmeti sītā duḥkhārtā rāmaṃ dūragataṃ vane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम् अकामां स कामार्तः पन्नगेन्द्रवधूम् इव । विवेष्टमानाम् आदाय उत्पपाताथ रावणः

tām akāmāṃ sa kāmārtaḥ pannagendravadhūm iva / viveṣṭamānām ādāya utpapātātha rāvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सा राक्षसेन्द्रेण ह्रियमाणा विहायसा । भृशं चुक्रोश मत्तेव भ्रान्तचित्ता यथातुरा

tataḥ sā rākṣasendreṇa hriyamāṇā vihāyasā / bhṛśaṃ cukrośa matteva bhrāntacittā yathāturā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हा लक्ष्मण महाबाहो गुरुचित्तप्रसादक । ह्रियमाणां न जानीषे रक्षसा कामरूपिणा

hā lakṣmaṇa mahābāho gurucittaprasādaka / hriyamāṇāṃ na jānīṣe rakṣasā kāmarūpiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवितं सुखम् अर्थांश् च धर्महेतोः परित्यजन् । ह्रियमाणाम् अधर्मेण मां राघव न पश्यसि

jīvitaṃ sukham arthāṃś ca dharmahetoḥ parityajan / hriyamāṇām adharmeṇa māṃ rāghava na paśyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु नामाविनीतानां विनेतासि परंतप । कथम् एवंविधं पापं न त्वं शाधि हि रावणम्

nanu nāmāvinītānāṃ vinetāsi paraṃtapa / katham evaṃvidhaṃ pāpaṃ na tvaṃ śādhi hi rāvaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ननु सद्यो ऽविनीतस्य दृश्यते कर्मणः फलम् । कालो ऽप्य् अङ्गी भवत्य् अत्र सस्यानाम् इव पक्तये

nanu sadyo 'vinītasya dṛśyate karmaṇaḥ phalam / kālo 'py aṅgī bhavaty atra sasyānām iva paktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स कर्म कृतवान् एतत् कालोपहतचेतनः । जीवितान्तकरं घोरं रामाद् व्यसनम् आप्नुहि

sa karma kṛtavān etat kālopahatacetanaḥ / jīvitāntakaraṃ ghoraṃ rāmād vyasanam āpnuhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हन्तेदानीं सकामा तु कैकेयी बान्धवैः सह । ह्रियेयं धर्मकामस्य धर्मपत्नी यशस्विनः

hantedānīṃ sakāmā tu kaikeyī bāndhavaiḥ saha / hriyeyaṃ dharmakāmasya dharmapatnī yaśasvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमन्त्रये जनस्थानं कर्णिकारांश् च पुष्पितान् । क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः

āmantraye janasthānaṃ karṇikārāṃś ca puṣpitān / kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माल्यवन्तं शिखरिणं वन्दे प्रस्रवणं गिरिम् । क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः

mālyavantaṃ śikhariṇaṃ vande prasravaṇaṃ girim / kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंससारससंघुष्टां वन्दे गोदावरीं नदीम् । क्षिप्रं रामाय शंसध्वं सीतां हरति रावणः

haṃsasārasasaṃghuṣṭāṃ vande godāvarīṃ nadīm / kṣipraṃ rāmāya śaṃsadhvaṃ sītāṃ harati rāvaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैवतानि च यान्त्य् अस्मिन् वने विविधपादपे । नमस्करोम्य् अहं तेभ्यो भर्तुः शंसत मां हृताम्

daivatāni ca yānty asmin vane vividhapādape / namaskaromy ahaṃ tebhyo bhartuḥ śaṃsata māṃ hṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानि कानिचिद् अप्य् अत्र सत्त्वानि निवसन्त्य् उत । सर्वाणि शरणं यामि मृगपक्षिगणान् अपि

yāni kānicid apy atra sattvāni nivasanty uta / sarvāṇi śaraṇaṃ yāmi mṛgapakṣigaṇān api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रियमाणां प्रियां भर्तुः प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसीम् । विवशापहृता सीता रावणेनेति शंसत

hriyamāṇāṃ priyāṃ bhartuḥ prāṇebhyo 'pi garīyasīm / vivaśāpahṛtā sītā rāvaṇeneti śaṃsata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदित्वा मां महाबाहुर् अमुत्रापि महाबलः । आनेष्यति पराक्रम्य वैवस्वतहृताम् अपि

viditvā māṃ mahābāhur amutrāpi mahābalaḥ / āneṣyati parākramya vaivasvatahṛtām api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामाय तु यथातत्त्वं जटायो हरणं मम । लक्ष्मणाय च तत् सर्वम् आख्यातव्यम् अशेषतः

rāmāya tu yathātattvaṃ jaṭāyo haraṇaṃ mama / lakṣmaṇāya ca tat sarvam ākhyātavyam aśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.