Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.52

ह्रियमाणा तु वैदेही कंचिन् नाथम् अपश्यती । ददर्श गिरिशृङ्गस्थान् पञ्चवानरपुंगवान्

hriyamāṇā tu vaidehī kaṃcin nātham apaśyatī / dadarśa giriśṛṅgasthān pañcavānarapuṃgavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां मध्ये विशालाक्षी कौशेयं कनकप्रभम् । उत्तरीयं वरारोहा शुभान्य् आभरणानि च । मुमोच यदि रामाय शंसेयुर् इति मैथिली

teṣāṃ madhye viśālākṣī kauśeyaṃ kanakaprabham / uttarīyaṃ varārohā śubhāny ābharaṇāni ca / mumoca yadi rāmāya śaṃseyur iti maithilī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्त्रम् उत्सृज्य तन्मध्ये विनिक्षिप्तं सभूषणम् । सम्भ्रमात् तु दशग्रीवस् तत् कर्म न च बुद्धवान्

vastram utsṛjya tanmadhye vinikṣiptaṃ sabhūṣaṇam / sambhramāt tu daśagrīvas tat karma na ca buddhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिङ्गाक्षास् तां विशालाक्षीं नेत्रैर् अनिमिषैर् इव । विक्रोशन्तीं तदा सीतां ददृशुर् वानरर्षभाः

piṅgākṣās tāṃ viśālākṣīṃ netrair animiṣair iva / vikrośantīṃ tadā sītāṃ dadṛśur vānararṣabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च पम्पाम् अतिक्रम्य लङ्काम् अभिमुखः पुरीम् । जगाम रुदतीं गृह्य मैथिलीं राक्षसेश्वरः

sa ca pampām atikramya laṅkām abhimukhaḥ purīm / jagāma rudatīṃ gṛhya maithilīṃ rākṣaseśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां जहार सुसंहृष्टो रावणो मृत्युम् आत्मनः । उत्सङ्गेनैव भुजगीं तीक्ष्णदंष्ट्रां महाविषाम्

tāṃ jahāra susaṃhṛṣṭo rāvaṇo mṛtyum ātmanaḥ / utsaṅgenaiva bhujagīṃ tīkṣṇadaṃṣṭrāṃ mahāviṣām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनानि सरितः शैलान् सरांसि च विहायसा । स क्षिप्रं समतीयाय शरश् चापाद् इव च्युतः

vanāni saritaḥ śailān sarāṃsi ca vihāyasā / sa kṣipraṃ samatīyāya śaraś cāpād iva cyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिमिनक्रनिकेतं तु वरुणालयम् अक्षयम् । सरितां शरणं गत्वा समतीयाय सागरम्

timinakraniketaṃ tu varuṇālayam akṣayam / saritāṃ śaraṇaṃ gatvā samatīyāya sāgaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भ्रमात् परिवृत्तोर्मी रुद्धमीनमहोरगः । वैदेह्यां ह्रियमाणायां बभूव वरुणालयः

sambhramāt parivṛttormī ruddhamīnamahoragaḥ / vaidehyāṃ hriyamāṇāyāṃ babhūva varuṇālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तरिक्षगता वाचः ससृजुश् चारणास् तदा । एतदन्तो दशग्रीव इति सिद्धास् तदाब्रुवन्

antarikṣagatā vācaḥ sasṛjuś cāraṇās tadā / etadanto daśagrīva iti siddhās tadābruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु सीतां विवेष्टन्तीम् अङ्केनादाय रावणः । प्रविवेश पुरीं लङ्कां रूपिणीं मृत्युम् आत्मनः

sa tu sītāṃ viveṣṭantīm aṅkenādāya rāvaṇaḥ / praviveśa purīṃ laṅkāṃ rūpiṇīṃ mṛtyum ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभिगम्य पुरीं लङ्कां सुविभक्तमहापथाम् । संरूढकक्ष्याबहुलं स्वम् अन्तःपुरम् आविशत्

so 'bhigamya purīṃ laṅkāṃ suvibhaktamahāpathām / saṃrūḍhakakṣyābahulaṃ svam antaḥpuram āviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र ताम् असितापाङ्गीं शोकमोहपरायणाम् । निदधे रावणः सीतां मयो मायाम् इवासुरीम्

tatra tām asitāpāṅgīṃ śokamohaparāyaṇām / nidadhe rāvaṇaḥ sītāṃ mayo māyām ivāsurīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीच् च दशग्रीवः पिशाचीर् घोरदर्शनाः । यथा नैनां पुमान् स्त्री वा सीतां पश्यत्य् असंमतः

abravīc ca daśagrīvaḥ piśācīr ghoradarśanāḥ / yathā naināṃ pumān strī vā sītāṃ paśyaty asaṃmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तामणिसुवर्णानि वस्त्राण्य् आभरणानि च । यद् यद् इच्छेत् तद् एवास्या देयं मच्छन्दतो यथा

muktāmaṇisuvarṇāni vastrāṇy ābharaṇāni ca / yad yad icchet tad evāsyā deyaṃ macchandato yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या च वक्ष्यति वैदेहीं वचनं किंचिद् अप्रियम् । अज्ञानाद् यदि वा ज्ञानान् न तस्या जीवितं प्रियम्

yā ca vakṣyati vaidehīṃ vacanaṃ kiṃcid apriyam / ajñānād yadi vā jñānān na tasyā jīvitaṃ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथोक्त्वा राक्षसीस् तास् तु राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् । निष्क्रम्यान्तःपुरात् तस्मात् किं कृत्यम् इति चिन्तयन् । ददर्शाष्टौ महावीर्यान् राक्षसान् पिशिताशनान्

tathoktvā rākṣasīs tās tu rākṣasendraḥ pratāpavān / niṣkramyāntaḥpurāt tasmāt kiṃ kṛtyam iti cintayan / dadarśāṣṭau mahāvīryān rākṣasān piśitāśanān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तान् दृष्ट्वा महावीर्यो वरदानेन मोहितः । उवाचैतान् इदं वाक्यं प्रशस्य बलवीर्यतः

sa tān dṛṣṭvā mahāvīryo varadānena mohitaḥ / uvācaitān idaṃ vākyaṃ praśasya balavīryataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाप्रहरणाः क्षिप्रम् इतो गच्छत सत्वराः । जनस्थानं हतस्थानं भूतपूर्वं खरालयम्

nānāpraharaṇāḥ kṣipram ito gacchata satvarāḥ / janasthānaṃ hatasthānaṃ bhūtapūrvaṃ kharālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रोष्यतां जनस्थाने शून्ये निहतराक्षसे । पौरुषं बलम् आश्रित्य त्रासम् उत्सृज्य दूरतः

tatroṣyatāṃ janasthāne śūnye nihatarākṣase / pauruṣaṃ balam āśritya trāsam utsṛjya dūrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलं हि सुमहद् यन् मे जनस्थाने निवेशितम् । सदूषणखरं युद्धे हतं तद् रामसायकैः

balaṃ hi sumahad yan me janasthāne niveśitam / sadūṣaṇakharaṃ yuddhe hataṃ tad rāmasāyakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रोधो ममापूर्वो धैर्यस्योपरि वर्धते । वैरं च सुमहज्जातं रामं प्रति सुदारुणम्

tataḥ krodho mamāpūrvo dhairyasyopari vardhate / vairaṃ ca sumahajjātaṃ rāmaṃ prati sudāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्यातयितुम् इच्छामि तच् च वैरम् अहं रिपोः । न हि लप्स्याम्य् अहं निद्राम् अहत्वा संयुगे रिपुम्

niryātayitum icchāmi tac ca vairam ahaṃ ripoḥ / na hi lapsyāmy ahaṃ nidrām ahatvā saṃyuge ripum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं त्व् इदानीम् अहं हत्वा खरदूषणघातिनम् । रामं शर्मोपलप्स्यामि धनं लब्ध्वेव निर्धनः

taṃ tv idānīm ahaṃ hatvā kharadūṣaṇaghātinam / rāmaṃ śarmopalapsyāmi dhanaṃ labdhveva nirdhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनस्थाने वसद्भिस् तु भवद्भी रामम् आश्रिता । प्रवृत्तिर् उपनेतव्या किं करोतीति तत्त्वतः

janasthāne vasadbhis tu bhavadbhī rāmam āśritā / pravṛttir upanetavyā kiṃ karotīti tattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्रमादाच् च गन्तव्यं सर्वैर् एव निशाचरैः । कर्तव्यश् च सदा यत्नो राघवस्य वधं प्रति

apramādāc ca gantavyaṃ sarvair eva niśācaraiḥ / kartavyaś ca sadā yatno rāghavasya vadhaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युष्माकं हि बलज्ञो ऽहं बहुशो रणमूर्धनि । अतश् चास्मिञ् जनस्थाने मया यूयं नियोजिताः

yuṣmākaṃ hi balajño 'haṃ bahuśo raṇamūrdhani / ataś cāsmiñ janasthāne mayā yūyaṃ niyojitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रियं वाक्यम् उपेत्य राक्षसा महार्थम् अष्टाव् अभिवाद्य रावणम् । विहाय लङ्कां सहिताः प्रतस्थिरे यतो जनस्थानम् अलक्ष्यदर्शनाः

tataḥ priyaṃ vākyam upetya rākṣasā mahārtham aṣṭāv abhivādya rāvaṇam / vihāya laṅkāṃ sahitāḥ pratasthire yato janasthānam alakṣyadarśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तु सीताम् उपलभ्य रावणः सुसम्प्रहृष्टः परिगृह्य मैथिलीम् । प्रसज्य रामेण च वैरम् उत्तमं बभूव मोहान् मुदितः स राक्षसः

tatas tu sītām upalabhya rāvaṇaḥ susamprahṛṣṭaḥ parigṛhya maithilīm / prasajya rāmeṇa ca vairam uttamaṃ babhūva mohān muditaḥ sa rākṣasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.