Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.53

संदिश्य राक्षसान् घोरान् रावणो ऽष्टौ महाबलान् । आत्मानं बुद्धिवैक्लव्यात् कृतकृत्यम् अमन्यत

saṃdiśya rākṣasān ghorān rāvaṇo 'ṣṭau mahābalān / ātmānaṃ buddhivaiklavyāt kṛtakṛtyam amanyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चिन्तयानो वैदेहीं कामबाणसमर्पितः । प्रविवेश गृहं रम्यं सीतां द्रष्टुम् अभित्वरन्

sa cintayāno vaidehīṃ kāmabāṇasamarpitaḥ / praviveśa gṛhaṃ ramyaṃ sītāṃ draṣṭum abhitvaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स प्रविश्य तु तद्वेश्म रावणो राक्षसाधिपः । अपश्यद् राक्षसीमध्ये सीतां शोकपरायणाम्

sa praviśya tu tadveśma rāvaṇo rākṣasādhipaḥ / apaśyad rākṣasīmadhye sītāṃ śokaparāyaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभारावपीडिताम् । वायुवेगैर् इवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावम् अर्णवे

aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ śokabhārāvapīḍitām / vāyuvegair ivākrāntāṃ majjantīṃ nāvam arṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिर् इवावृताम् । अधोमुखमुखीं दीनाम् अभ्येत्य च निशाचरः

mṛgayūthaparibhraṣṭāṃ mṛgīṃ śvabhir ivāvṛtām / adhomukhamukhīṃ dīnām abhyetya ca niśācaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां तु शोकवशां दीनाम् अवशां राक्षसाधिपः । स बलाद् दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम्

tāṃ tu śokavaśāṃ dīnām avaśāṃ rākṣasādhipaḥ / sa balād darśayāmāsa gṛhaṃ devagṛhopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम् । नानापक्षिगणैर् जुष्टं नानारत्नसमन्वितम्

harmyaprāsādasambādhaṃ strīsahasraniṣevitam / nānāpakṣigaṇair juṣṭaṃ nānāratnasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काञ्चनैस् तापनीयैश् च स्फाटिकै राजतैस् तथा । वज्रवैडूर्यचित्रैश् च स्तम्भैर् दृष्टिमनोहरैः

kāñcanais tāpanīyaiś ca sphāṭikai rājatais tathā / vajravaiḍūryacitraiś ca stambhair dṛṣṭimanoharaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं तप्तकाञ्चनतोरणम् । सोपानं काञ्चनं चित्रम् आरुरोह तया सह

divyadundubhinirhrādaṃ taptakāñcanatoraṇam / sopānaṃ kāñcanaṃ citram āruroha tayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दान्तका राजताश् चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः । हेमजालावृताश् चासंस् तत्र प्रासादपङ्क्तयः

dāntakā rājatāś caiva gavākṣāḥ priyadarśanāḥ / hemajālāvṛtāś cāsaṃs tatra prāsādapaṅktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः । दशग्रीवः स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम्

sudhāmaṇivicitrāṇi bhūmibhāgāni sarvaśaḥ / daśagrīvaḥ svabhavane prādarśayata maithilīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घिकाः पुष्करिण्यश् च नानापुष्पसमावृताः । रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम्

dīrghikāḥ puṣkariṇyaś ca nānāpuṣpasamāvṛtāḥ / rāvaṇo darśayāmāsa sītāṃ śokaparāyaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शयित्वा तु वैदेहीं कृत्स्नं तद् भवनोत्तमम् । उवाच वाक्यं पापात्मा रावणो जनकात्मजाम्

darśayitvā tu vaidehīṃ kṛtsnaṃ tad bhavanottamam / uvāca vākyaṃ pāpātmā rāvaṇo janakātmajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशराक्षसकोट्यश् च द्वाविंशतिर् अथापराः । वर्जयित्वा जरावृद्धान् बालांश् च रजनीचरान्

daśarākṣasakoṭyaś ca dvāviṃśatir athāparāḥ / varjayitvā jarāvṛddhān bālāṃś ca rajanīcarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां प्रभुर् अहं सीते सर्वेषां भीमकर्मणाम् । सहस्रम् एकम् एकस्य मम कार्यपुरःसरम्

teṣāṃ prabhur ahaṃ sīte sarveṣāṃ bhīmakarmaṇām / sahasram ekam ekasya mama kāryapuraḥsaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् इदं राज्यतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर् गरीयसी

yad idaṃ rājyatantraṃ me tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam / jīvitaṃ ca viśālākṣi tvaṃ me prāṇair garīyasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहूनां स्त्रीसहस्राणां मम यो ऽसौ परिग्रहः । तासां त्वम् ईश्वरी सीते मम भार्या भव प्रिये

bahūnāṃ strīsahasrāṇāṃ mama yo 'sau parigrahaḥ / tāsāṃ tvam īśvarī sīte mama bhāryā bhava priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधु किं ते ऽन्यया बुद्ध्या रोचयस्व वचो मम । भजस्व माभितप्तस्य प्रसादं कर्तुम् अर्हसि

sādhu kiṃ te 'nyayā buddhyā rocayasva vaco mama / bhajasva mābhitaptasya prasādaṃ kartum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना । नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैर् अपि सुरासुरैः

parikṣiptā samudreṇa laṅkeyaṃ śatayojanā / neyaṃ dharṣayituṃ śakyā sendrair api surāsuraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु नर्षिषु । अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत्

na deveṣu na yakṣeṣu na gandharveṣu narṣiṣu / ahaṃ paśyāmi lokeṣu yo me vīryasamo bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन गतायुषा । किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा

rājyabhraṣṭena dīnena tāpasena gatāyuṣā / kiṃ kariṣyasi rāmeṇa mānuṣeṇālpatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भजस्व सीते माम् एव भर्ताहं सदृशस् तव । यौवनं ह्य् अध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह

bhajasva sīte mām eva bhartāhaṃ sadṛśas tava / yauvanaṃ hy adhruvaṃ bhīru ramasveha mayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शने मा कृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने । कास्य शक्तिर् इहागन्तुम् अपि सीते मनोरथैः

darśane mā kṛthā buddhiṃ rāghavasya varānane / kāsya śaktir ihāgantum api sīte manorathaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्यो वायुर् आकाशे पाशैर् बद्धं महाजवः । दीप्यमानस्य वाप्य् अग्नेर् ग्रहीतुं विमलां शिखाम्

na śakyo vāyur ākāśe pāśair baddhaṃ mahājavaḥ / dīpyamānasya vāpy agner grahītuṃ vimalāṃ śikhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयाणाम् अपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने । विक्रमेण नयेद् यस् त्वां मद्बाहुपरिपालिताम्

trayāṇām api lokānāṃ na taṃ paśyāmi śobhane / vikrameṇa nayed yas tvāṃ madbāhuparipālitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लङ्कायां सुमहद् राज्यम् इदं त्वम् अनुपालय । अभिषेकोदकक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व माम्

laṅkāyāṃ sumahad rājyam idaṃ tvam anupālaya / abhiṣekodakaklinnā tuṣṭā ca ramayasva mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुष्कृतं यत् पुरा कर्म वनवासेन तद् गतम् । यश् च ते सुकृतो धर्मस् तस्येह फलम् आप्नुहि

duṣkṛtaṃ yat purā karma vanavāsena tad gatam / yaś ca te sukṛto dharmas tasyeha phalam āpnuhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इह सर्वाणि माल्यानि दिव्यगन्धानि मैथिलि । भूषणानि च मुख्यानि तानि सेव मया सह

iha sarvāṇi mālyāni divyagandhāni maithili / bhūṣaṇāni ca mukhyāni tāni seva mayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर् वैश्रवणस्य मे । विमानं रमणीयं च तद् विमानं मनोजवम्

puṣpakaṃ nāma suśroṇi bhrātur vaiśravaṇasya me / vimānaṃ ramaṇīyaṃ ca tad vimānaṃ manojavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम् । वदनं पद्मसंकाशं विमलं चारुदर्शनम्

tatra sīte mayā sārdhaṃ viharasva yathāsukham / vadanaṃ padmasaṃkāśaṃ vimalaṃ cārudarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोकार्तं तु वरारोहे न भ्राजति वरानने । अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन ते

śokārtaṃ tu varārohe na bhrājati varānane / alaṃ vrīḍena vaidehi dharmalopakṛtena te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्षो ऽयं दैवनिस्यन्दो यस् त्वाम् अभिगमिष्यति । एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ

ārṣo 'yaṃ daivanisyando yas tvām abhigamiṣyati / etau pādau mayā snigdhau śirobhiḥ paripīḍitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासो ऽहम् अस्मि ते । नेमाः शून्या मया वाचः शुष्यमाणेन भाषिताः

prasādaṃ kuru me kṣipraṃ vaśyo dāso 'ham asmi te / nemāḥ śūnyā mayā vācaḥ śuṣyamāṇena bhāṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चापि रावणः कांचिन् मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह । एवम् उक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम्

na cāpi rāvaṇaḥ kāṃcin mūrdhnā strīṃ praṇameta ha / evam uktvā daśagrīvo maithilīṃ janakātmajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतान्तवशम् आपन्नो ममेयम् इति मन्यते

kṛtāntavaśam āpanno mameyam iti manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.