Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.55

राक्षसं मृगरूपेण चरन्तं कामरूपिणम् । निहत्य रामो मारीचं तूर्णं पथि न्यवर्तत

rākṣasaṃ mṛgarūpeṇa carantaṃ kāmarūpiṇam / nihatya rāmo mārīcaṃ tūrṇaṃ pathi nyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य संत्वरमाणस्य द्रष्टुकामस्य मैथिलीम् । क्रूरस्वरो ऽथ गोमायुर् विननादास्य पृष्ठतः

tasya saṃtvaramāṇasya draṣṭukāmasya maithilīm / krūrasvaro 'tha gomāyur vinanādāsya pṛṣṭhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तस्य स्वरम् आज्ञाय दारुणं रोमहर्षणम् । चिन्तयामास गोमायोः स्वरेण परिशङ्कितः

sa tasya svaram ājñāya dāruṇaṃ romaharṣaṇam / cintayāmāsa gomāyoḥ svareṇa pariśaṅkitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुभं बत मन्ये ऽहं गोमायुर् वाश्यते यथा । स्वस्ति स्याद् अपि वैदेह्या राक्षसैर् भक्षणं विना

aśubhaṃ bata manye 'haṃ gomāyur vāśyate yathā / svasti syād api vaidehyā rākṣasair bhakṣaṇaṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मारीचेन तु विज्ञाय स्वरम् आलक्ष्य मामकम् । विक्रुष्टं मृगरूपेण लक्ष्मणः शृणुयाद् यदि

mārīcena tu vijñāya svaram ālakṣya māmakam / vikruṣṭaṃ mṛgarūpeṇa lakṣmaṇaḥ śṛṇuyād yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सौमित्रिः स्वरं श्रुत्वा तां च हित्वाथ मैथिलीम् । तयैव प्रहितः क्षिप्रं मत्सकाशम् इहैष्यति

sa saumitriḥ svaraṃ śrutvā tāṃ ca hitvātha maithilīm / tayaiva prahitaḥ kṣipraṃ matsakāśam ihaiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राक्षसैः सहितैर् नूनं सीताया ईप्सितो वधः । काञ्चनश् च मृगो भूत्वा व्यपनीयाश्रमात् तु माम्

rākṣasaiḥ sahitair nūnaṃ sītāyā īpsito vadhaḥ / kāñcanaś ca mṛgo bhūtvā vyapanīyāśramāt tu mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरं नीत्वा तु मारीचो राक्षसो ऽभूच् छराहतः । हा लक्ष्मण हतो ऽस्मीति यद् वाक्यं व्याजहार ह

dūraṃ nītvā tu mārīco rākṣaso 'bhūc charāhataḥ / hā lakṣmaṇa hato 'smīti yad vākyaṃ vyājahāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि स्वस्ति भवेद् द्वाभ्यां रहिताभ्यां मया वने । जनस्थाननिमित्तं हि कृतवैरो ऽस्मि राक्षसैः । निमित्तानि च घोराणि दृश्यन्ते ऽद्य बहूनि च

api svasti bhaved dvābhyāṃ rahitābhyāṃ mayā vane / janasthānanimittaṃ hi kṛtavairo 'smi rākṣasaiḥ / nimittāni ca ghorāṇi dṛśyante 'dya bahūni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं चिन्तयन् रामः श्रुत्वा गोमायुनिःस्वनम् । आत्मनश् चापनयनं मृगरूपेण रक्षसा । आजगाम जनस्थानं राघवः परिशङ्कितः

ity evaṃ cintayan rāmaḥ śrutvā gomāyuniḥsvanam / ātmanaś cāpanayanaṃ mṛgarūpeṇa rakṣasā / ājagāma janasthānaṃ rāghavaḥ pariśaṅkitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दीनमानसं दीनम् आसेदुर् मृगपक्षिणः । सव्यं कृत्वा महात्मानं घोरांश् च ससृजुः स्वरान्

taṃ dīnamānasaṃ dīnam āsedur mṛgapakṣiṇaḥ / savyaṃ kṛtvā mahātmānaṃ ghorāṃś ca sasṛjuḥ svarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि दृष्ट्वा निमित्तानि महाघोराणि राघवः । ततो लक्ष्मणम् आयान्तं ददर्श विगतप्रभम्

tāni dṛṣṭvā nimittāni mahāghorāṇi rāghavaḥ / tato lakṣmaṇam āyāntaṃ dadarśa vigataprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽविदूरे रामेण समीयाय स लक्ष्मणः । विषण्णः स विषण्णेन दुःखितो दुःखभागिना

tato 'vidūre rāmeṇa samīyāya sa lakṣmaṇaḥ / viṣaṇṇaḥ sa viṣaṇṇena duḥkhito duḥkhabhāginā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संजगर्हे ऽथ तं भ्राता ज्येष्ठो लक्ष्मणम् आगतम् । विहाय सीतां विजने वने राक्षससेविते

saṃjagarhe 'tha taṃ bhrātā jyeṣṭho lakṣmaṇam āgatam / vihāya sītāṃ vijane vane rākṣasasevite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा च करं सव्यं लक्ष्मणं रघुनन्दनः । उवाच मधुरोदर्कम् इदं परुषम् आर्तवत्

gṛhītvā ca karaṃ savyaṃ lakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ / uvāca madhurodarkam idaṃ paruṣam ārtavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो लक्ष्मण गर्ह्यं ते कृतं यत् त्वं विहाय ताम् । सीताम् इहागतः सौम्य कच्चित् स्वस्ति भवेद् इति

aho lakṣmaṇa garhyaṃ te kṛtaṃ yat tvaṃ vihāya tām / sītām ihāgataḥ saumya kaccit svasti bhaved iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे ऽस्ति संशयो वीर सर्वथा जनकात्मजा । विनष्टा भक्षिता वापि राक्षसैर् वनचारिभिः

na me 'sti saṃśayo vīra sarvathā janakātmajā / vinaṣṭā bhakṣitā vāpi rākṣasair vanacāribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुभान्य् एव भूयिष्ठं यथा प्रादुर्भवन्ति मे । अपि लक्ष्मण सीतायाः सामग्र्यं प्राप्नुयावहे

aśubhāny eva bhūyiṣṭhaṃ yathā prādurbhavanti me / api lakṣmaṇa sītāyāḥ sāmagryaṃ prāpnuyāvahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं हि रक्षो मृगसंनिकाशं प्रलोभ्य मां दूरम् अनुप्रयातम् । हतं कथंचिन् महता श्रमेण स राक्षसो ऽभून् म्रियमाण एव

idaṃ hi rakṣo mṛgasaṃnikāśaṃ pralobhya māṃ dūram anuprayātam / hataṃ kathaṃcin mahatā śrameṇa sa rākṣaso 'bhūn mriyamāṇa eva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनश् च मे दीनम् इहाप्रहृष्टं चक्षुश् च सव्यं कुरुते विकारम् । असंशयं लक्ष्मण नास्ति सीता हृता मृता वा पथि वर्तते वा

manaś ca me dīnam ihāprahṛṣṭaṃ cakṣuś ca savyaṃ kurute vikāram / asaṃśayaṃ lakṣmaṇa nāsti sītā hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.