Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 3.56

स दृष्ट्वा लक्ष्मणं दीनं शून्ये दशरथात्मजः । पर्यपृच्छत धर्मात्मा वैदेहीम् आगतं विना

sa dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ dīnaṃ śūnye daśarathātmajaḥ / paryapṛcchata dharmātmā vaidehīm āgataṃ vinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्थितं दण्डकारण्यं या माम् अनुजगाम ह । क्व सा लक्ष्मण वैदेही यां हित्वा त्वम् इहागतः

prasthitaṃ daṇḍakāraṇyaṃ yā mām anujagāma ha / kva sā lakṣmaṇa vaidehī yāṃ hitvā tvam ihāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यभ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान् परिधावतः । क्व सा दुःखसहाया मे वैदेही तनुमध्यमा

rājyabhraṣṭasya dīnasya daṇḍakān paridhāvataḥ / kva sā duḥkhasahāyā me vaidehī tanumadhyamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यां विना नोत्सहे वीर मुहूर्तम् अपि जीवितुम् । क्व सा प्राणसहाया मे सीता सुरसुतोपमा

yāṃ vinā notsahe vīra muhūrtam api jīvitum / kva sā prāṇasahāyā me sītā surasutopamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतित्वम् अमराणां वा पृथिव्याश् चापि लक्ष्मण । विना तां तपनीयाभां नेच्छेयं जनकात्मजाम्

patitvam amarāṇāṃ vā pṛthivyāś cāpi lakṣmaṇa / vinā tāṃ tapanīyābhāṃ neccheyaṃ janakātmajām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिज् जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम । कच्चित् प्रव्राजनं सौम्य न मे मिथ्या भविष्यति

kaccij jīvati vaidehī prāṇaiḥ priyatarā mama / kaccit pravrājanaṃ saumya na me mithyā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सीतानिमित्तं सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि । कच्चित् सकामा सुखिता कैकेयी सा भविष्यति

sītānimittaṃ saumitre mṛte mayi gate tvayi / kaccit sakāmā sukhitā kaikeyī sā bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपुत्रराज्यां सिद्धार्थां मृतपुत्रा तपस्विनी । उपस्थास्यति कौसल्या कच्चित् सौम्य न कैकयीम्

saputrarājyāṃ siddhārthāṃ mṛtaputrā tapasvinī / upasthāsyati kausalyā kaccit saumya na kaikayīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्य् आश्रमं पुनः । सुवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणांस् त्यक्ष्यामि लक्ष्मण

yadi jīvati vaidehī gamiṣyāmy āśramaṃ punaḥ / suvṛttā yadi vṛttā sā prāṇāṃs tyakṣyāmi lakṣmaṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि माम् आश्रमगतं वैदेही नाभिभाषते । पुनः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण

yadi mām āśramagataṃ vaidehī nābhibhāṣate / punaḥ prahasitā sītā vinaśiṣyāmi lakṣmaṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा । त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिर् भक्षिता वा तपस्विनी

brūhi lakṣmaṇa vaidehī yadi jīvati vā na vā / tvayi pramatte rakṣobhir bhakṣitā vā tapasvinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकुमारी च बाला च नित्यं चादुःखदर्शिनी । मद्वियोगेन वैदेही व्यक्तं शोचति दुर्मनाः

sukumārī ca bālā ca nityaṃ cāduḥkhadarśinī / madviyogena vaidehī vyaktaṃ śocati durmanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना । वदता लक्ष्मणेत्य् उच्चैस् तवापि जनितं भयम्

sarvathā rakṣasā tena jihmena sudurātmanā / vadatā lakṣmaṇety uccais tavāpi janitaṃ bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतश् च शङ्के वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम । त्रस्तया प्रेषितस् त्वं च द्रष्टुं मां शीघ्रम् आगतः

śrutaś ca śaṅke vaidehyā sa svaraḥ sadṛśo mama / trastayā preṣitas tvaṃ ca draṣṭuṃ māṃ śīghram āgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वथा तु कृतं कष्टं सीताम् उत्सृजता वने । प्रतिकर्तुं नृशंसानां रक्षसां दत्तम् अन्तरम्

sarvathā tu kṛtaṃ kaṣṭaṃ sītām utsṛjatā vane / pratikartuṃ nṛśaṃsānāṃ rakṣasāṃ dattam antaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखिताः खरघातेन राक्षसाः पिशिताशनाः । तैः सीता निहता घोरैर् भविष्यति न संशयः

duḥkhitāḥ kharaghātena rākṣasāḥ piśitāśanāḥ / taiḥ sītā nihatā ghorair bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो ऽस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपुनाशन । किं त्व् इदानीं करिष्यामि शङ्के प्राप्तव्यम् ईदृशम्

aho 'smi vyasane magnaḥ sarvathā ripunāśana / kiṃ tv idānīṃ kariṣyāmi śaṅke prāptavyam īdṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सीतां वरारोहां चिन्तयन्न् एव राघवः । आजगाम जनस्थानं त्वरया सहलक्ष्मणः

iti sītāṃ varārohāṃ cintayann eva rāghavaḥ / ājagāma janasthānaṃ tvarayā sahalakṣmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विगर्हमाणो ऽनुजम् आर्तरूपं क्षुधा श्रमाच् चैव पिपासया च । विनिःश्वसञ् शुष्कमुखो विषण्णः प्रतिश्रयं प्राप्य समीक्ष्य शून्यम्

vigarhamāṇo 'nujam ārtarūpaṃ kṣudhā śramāc caiva pipāsayā ca / viniḥśvasañ śuṣkamukho viṣaṇṇaḥ pratiśrayaṃ prāpya samīkṣya śūnyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वम् आश्रमं संप्रविगाह्य वीरो विहारदेशान् अनुसृत्य कांश्चित् । एतत् तद् इत्य् एव निवासभूमौ प्रहृष्टरोमा व्यथितो बभूव

svam āśramaṃ saṃpravigāhya vīro vihāradeśān anusṛtya kāṃścit / etat tad ity eva nivāsabhūmau prahṛṣṭaromā vyathito babhūva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.