Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 4.26

अभिषिक्ते तु सुग्रीवे प्रविष्टे वानरे गुहाम् आजगाम सह भ्रात्रा रामः प्रस्रवणं गिरिम्

abhiṣikte tu sugrīve praviṣṭe vānare guhām ājagāma saha bhrātrā rāmaḥ prasravaṇaṃ girim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शार्दूलमृगसंघुष्टं सिंहैर् भीमरवैर् वृतम् नानागुल्मलतागूढं बहुपादपसंकुलम्

śārdūlamṛgasaṃghuṣṭaṃ siṃhair bhīmaravair vṛtam nānāgulmalatāgūḍhaṃ bahupādapasaṃkulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋक्षवानरगोपुच्छैर् मार्जारैश् च निषेवितम् मेघराशिनिभं शैलं नित्यं शुचिजलाश्रयम्

ṛkṣavānaragopucchair mārjāraiś ca niṣevitam megharāśinibhaṃ śailaṃ nityaṃ śucijalāśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य शैलस्य शिखरे महतीम् आयतां गुहाम् प्रत्यगृह्णत वासार्थं रामः सौमित्रिणा सह

tasya śailasya śikhare mahatīm āyatāṃ guhām pratyagṛhṇata vāsārthaṃ rāmaḥ saumitriṇā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवसत् तत्र धर्मात्मा राघवः सहलक्ष्मणः बहुदृश्यदरीकुञ्जे तस्मिन् प्रस्रवणे गिरौ

avasat tatra dharmātmā rāghavaḥ sahalakṣmaṇaḥ bahudṛśyadarīkuñje tasmin prasravaṇe girau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुसुखे ऽपि बहुद्रव्ये तस्मिन् हि धरणीधरे वसतस् तस्य रामस्य रतिर् अल्पापि नाभवत् हृतां हि भार्यां स्मरतः प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसीम्

susukhe 'pi bahudravye tasmin hi dharaṇīdhare vasatas tasya rāmasya ratir alpāpi nābhavat hṛtāṃ hi bhāryāṃ smarataḥ prāṇebhyo 'pi garīyasīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदयाभ्युदितं दृष्ट्वा शशाङ्कं च विशेषतः आविवेश न तं निद्रा निशासु शयनं गतम्

udayābhyuditaṃ dṛṣṭvā śaśāṅkaṃ ca viśeṣataḥ āviveśa na taṃ nidrā niśāsu śayanaṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् समुत्थेन शोकेन बाष्पोपहतचेतसं तं शोचमानं काकुत्स्थं नित्यं शोकपरायणम् तुल्यदुःखो ऽब्रवीद् भ्राता लक्ष्मणो ऽनुनयन् वचः

tat samutthena śokena bāṣpopahatacetasaṃ taṃ śocamānaṃ kākutsthaṃ nityaṃ śokaparāyaṇam tulyaduḥkho 'bravīd bhrātā lakṣmaṇo 'nunayan vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलं वीर व्यथां गत्वा न त्वं शोचितुम् अर्हसि शोचतो ह्य् अवसीदन्ति सर्वार्था विदितं हि ते

alaṃ vīra vyathāṃ gatvā na tvaṃ śocitum arhasi śocato hy avasīdanti sarvārthā viditaṃ hi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवान् क्रियापरो लोके भवान् देवपरायणः आस्तिको धर्मशीलश् च व्यवसायी च राघव

bhavān kriyāparo loke bhavān devaparāyaṇaḥ āstiko dharmaśīlaś ca vyavasāyī ca rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ह्य् अव्यवसितः शत्रुं राक्षसं तं विशेषतः समर्थस् त्वं रणे हन्तुं विक्रमैर् जिह्मकारिणम्

na hy avyavasitaḥ śatruṃ rākṣasaṃ taṃ viśeṣataḥ samarthas tvaṃ raṇe hantuṃ vikramair jihmakāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुन्मूलय शोकं त्वं व्यवसायं स्थिरं कुरु ततः सपरिवारं तं निर्मूलं कुरु राक्षसं

samunmūlaya śokaṃ tvaṃ vyavasāyaṃ sthiraṃ kuru tataḥ saparivāraṃ taṃ nirmūlaṃ kuru rākṣasaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवीम् अपि काकुत्स्थ ससागरवनाचलाम् परिवर्तयितुं शक्तः किम् अङ्ग पुन रावणम्

pṛthivīm api kākutstha sasāgaravanācalām parivartayituṃ śaktaḥ kim aṅga puna rāvaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं तु खलु ते वीर्यं प्रसुप्तं प्रतिबोधये दीप्तैर् आहुतिभिः काले भस्मच् छन्नम् इवानलम्

ahaṃ tu khalu te vīryaṃ prasuptaṃ pratibodhaye dīptair āhutibhiḥ kāle bhasmac channam ivānalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लक्ष्मणस्य तु तद् वाक्यं प्रतिपूज्य हितं शुभम् राघवः सुहृदं स्निग्धम् इदं वचनम् अब्रवीत्

lakṣmaṇasya tu tad vākyaṃ pratipūjya hitaṃ śubham rāghavaḥ suhṛdaṃ snigdham idaṃ vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाच्यं यद् अनुरक्तेन स्निग्धेन च हितेन च सत्यविक्रम युक्तेन तद् उक्तं लक्ष्मण त्वया

vācyaṃ yad anuraktena snigdhena ca hitena ca satyavikrama yuktena tad uktaṃ lakṣmaṇa tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष शोकः परित्यक्तः सर्वकार्यावसादकः विक्रमेष्व् अप्रतिहतं तेजः प्रोत्साहयाम्य् अहम्

eṣa śokaḥ parityaktaḥ sarvakāryāvasādakaḥ vikrameṣv apratihataṃ tejaḥ protsāhayāmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरत्कालं प्रतीक्षे ऽहम् इयं प्रावृड् उपस्थिता ततः सराष्ट्रं सगणं राक्षसं तं निहन्म्य् अहम्

śaratkālaṃ pratīkṣe 'ham iyaṃ prāvṛḍ upasthitā tataḥ sarāṣṭraṃ sagaṇaṃ rākṣasaṃ taṃ nihanmy aham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हृष्टो रामस्य लक्ष्मणः पुनर् एवाब्रवीद् वाक्यं सौमित्रिर् मित्रनन्दनः

tasya tadvacanaṃ śrutvā hṛṣṭo rāmasya lakṣmaṇaḥ punar evābravīd vākyaṃ saumitrir mitranandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् ते सदृशं वाक्यम् उक्तं शत्रुनिबर्हण इदानीम् असि काकुत्स्थ प्रकृतिं स्वाम् उपागतः

etat te sadṛśaṃ vākyam uktaṃ śatrunibarhaṇa idānīm asi kākutstha prakṛtiṃ svām upāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञाय ह्य् आत्मनो वीर्यं तथ्यं भवितुम् अर्हसि एतत् सदृशम् उक्तं ते श्रुतस्याभिजनस्य च

vijñāya hy ātmano vīryaṃ tathyaṃ bhavitum arhasi etat sadṛśam uktaṃ te śrutasyābhijanasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् पुरुषशार्दूल चिन्तयञ् शत्रुनिग्रहम् वर्षारात्रम् अनुप्राप्तम् अतिक्रामय राघव

tasmāt puruṣaśārdūla cintayañ śatrunigraham varṣārātram anuprāptam atikrāmaya rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियम्य कोपं प्रतिपाल्यतां शरत्; क्षमस्व मासांश् चतुरो मया सह वसाचले ऽस्मिन् मृगराजसेविते; संवर्धयञ् शत्रुवधे समुद्यतः

niyamya kopaṃ pratipālyatāṃ śarat; kṣamasva māsāṃś caturo mayā saha vasācale 'smin mṛgarājasevite; saṃvardhayañ śatruvadhe samudyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.