Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 4.36

एवम् उक्तस् तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना हनुमन्तं स्थितं पार्श्वे सचिवं वाक्यम् अब्रवीत्

evam uktas tu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā hanumantaṃ sthitaṃ pārśve sacivaṃ vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः

mahendrahimavadvindhyakailāsaśikhareṣu ca mandare pāṇḍuśikhare pañcaśaileṣu ye sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वशः पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमस्यां तु ये दिशि

taruṇādityavarṇeṣu bhrājamāneṣu sarvaśaḥ parvateṣu samudrānte paścimasyāṃ tu ye diśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यभवने चैव गिरौ संध्याभ्रसंनिभे पद्मतालवनं भीमं संश्रिता हरिपुंगवाः

ādityabhavane caiva girau saṃdhyābhrasaṃnibhe padmatālavanaṃ bhīmaṃ saṃśritā haripuṃgavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अञ्जनाम्बुदसंकाशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः अञ्जने परते चैव ये वसन्ति प्लवंगमाः

añjanāmbudasaṃkāśāḥ kuñjarapratimaujasaḥ añjane parate caiva ye vasanti plavaṃgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनःशिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः मेरुपार्श्वगताश् चैव ये च धूम्रगिरिं श्रिताः

manaḥśilā guhāvāsā vānarāḥ kanakaprabhāḥ merupārśvagatāś caiva ye ca dhūmragiriṃ śritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरुणादित्यवर्णाश् च पर्वते ये महारुणे पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवंगमाः

taruṇādityavarṇāś ca parvate ye mahāruṇe pibanto madhumaireyaṃ bhīmavegāḥ plavaṃgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः

vaneṣu ca suramyeṣu sugandhiṣu mahatsu ca tāpasānāṃ ca ramyeṣu vanānteṣu samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तांस् तांस् त्वम् आनय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान् सामदानादिभिः कल्पैर् आशु प्रेषय वानरान्

tāṃs tāṃs tvam ānaya kṣipraṃ pṛthivyāṃ sarvavānarān sāmadānādibhiḥ kalpair āśu preṣaya vānarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेषिताः प्रथमं ये च मया दूता महाजवाः त्वरणार्थं तु भूयस् त्वं हरीन् संप्रेषयापरान्

preṣitāḥ prathamaṃ ye ca mayā dūtā mahājavāḥ tvaraṇārthaṃ tu bhūyas tvaṃ harīn saṃpreṣayāparān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये प्रसक्ताश् च कामेषु दीर्घसूत्राश् च वानराः इहानयस्व तान् सर्वाञ् शीघ्रं तु मम शासनात्

ye prasaktāś ca kāmeṣu dīrghasūtrāś ca vānarāḥ ihānayasva tān sarvāñ śīghraṃ tu mama śāsanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहोभिर् दशभिर् ये च नागच्छन्ति ममाज्ञया हन्तव्यास् ते दुरात्मानो राजशासनदूषकाः

ahobhir daśabhir ye ca nāgacchanti mamājñayā hantavyās te durātmāno rājaśāsanadūṣakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतान्य् अथ सहस्राणि कोट्यश् च मम शासनात् प्रयान्तु कपिसिंहानां दिशो मम मते स्थिताः

śatāny atha sahasrāṇi koṭyaś ca mama śāsanāt prayāntu kapisiṃhānāṃ diśo mama mate sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेघपर्वतसंकाशाश् छादयन्त इवाम्बरम् घोररूपाः कपिश्रेष्ठा यान्तु मच्छासनाद् इतः

meghaparvatasaṃkāśāś chādayanta ivāmbaram ghorarūpāḥ kapiśreṣṭhā yāntu macchāsanād itaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते गतिज्ञा गतिं गत्वा पृथिव्यां सर्ववानराः आनयन्तु हरीन् सर्वांस् त्वरिताः शासनान् मम

te gatijñā gatiṃ gatvā pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ ānayantu harīn sarvāṃs tvaritāḥ śāsanān mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वानरराजस्य श्रुत्वा वायुसुतो वचः दिक्षु सर्वासु विक्रान्तान् प्रेषयाम् आस वानरान्

tasya vānararājasya śrutvā vāyusuto vacaḥ dikṣu sarvāsu vikrāntān preṣayām āsa vānarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते पदं विष्णुविक्रान्तं पतत्रिज्योतिरध्वगाः प्रयाताः प्रहिता राज्ञा हरयस् तत्क्षणेन वै

te padaṃ viṣṇuvikrāntaṃ patatrijyotiradhvagāḥ prayātāḥ prahitā rājñā harayas tatkṣaṇena vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते समुद्रेषु गिरिषु वनेषु च सरित्सु च वानरा वानरान् सर्वान् रामहेतोर् अचोदयन्

te samudreṣu giriṣu vaneṣu ca saritsu ca vānarā vānarān sarvān rāmahetor acodayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृत्युकालोपमस्याज्ञां राजराजस्य वानराः सुग्रीवस्याययुः श्रुत्वा सुग्रीवभयदर्शिनः

mṛtyukālopamasyājñāṃ rājarājasya vānarāḥ sugrīvasyāyayuḥ śrutvā sugrīvabhayadarśinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् ते ऽञ्जनसंकाशा गिरेस् तस्मान् महाजवाः तिस्रः कोट्यः प्लवंगानां निर्ययुर् यत्र राघवः

tatas te 'ñjanasaṃkāśā gires tasmān mahājavāḥ tisraḥ koṭyaḥ plavaṃgānāṃ niryayur yatra rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्तं गच्छति यत्रार्कस् तस्मिन् गिरिवरे रताः तप्तहेमसमाभासास् तस्मात् कोट्यो दशच्युताः

astaṃ gacchati yatrārkas tasmin girivare ratāḥ taptahemasamābhāsās tasmāt koṭyo daśacyutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलास शिखरेभ्यश् च सिंहकेसरवर्चसाम् ततः कोटिसहस्राणि वानराणाम् उपागमन्

kailāsa śikharebhyaś ca siṃhakesaravarcasām tataḥ koṭisahasrāṇi vānarāṇām upāgaman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलमूलेन जीवन्तो हिमवन्तम् उपाश्रिताः तेषां कोटिसहस्राणां सहस्रं समवर्तत

phalamūlena jīvanto himavantam upāśritāḥ teṣāṃ koṭisahasrāṇāṃ sahasraṃ samavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गारक समानानां भीमानां भीमकर्मणाम् विन्ध्याद् वानरकोटीनां सहस्राण्य् अपतन् द्रुतम्

aṅgāraka samānānāṃ bhīmānāṃ bhīmakarmaṇām vindhyād vānarakoṭīnāṃ sahasrāṇy apatan drutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीरोदवेलानिलयास् तमालवनवासिनः नारिकेलाशनाश् चैव तेषां संख्या न विद्यते

kṣīrodavelānilayās tamālavanavāsinaḥ nārikelāśanāś caiva teṣāṃ saṃkhyā na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनेभ्यो गह्वरेभ्यश् च सरिद्भ्यश् च महाजवाः आगच्छद् वानरी सेना पिबन्तीव दिवाकरम्

vanebhyo gahvarebhyaś ca saridbhyaś ca mahājavāḥ āgacchad vānarī senā pibantīva divākaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये तु त्वरयितुं याता वानराः सर्ववानरान् ते वीरा हिमवच् छैलं ददृशुस् तं महाद्रुमम्

ye tu tvarayituṃ yātā vānarāḥ sarvavānarān te vīrā himavac chailaṃ dadṛśus taṃ mahādrumam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् गिरिवरे रम्ये यज्ञो महेश्वरः पुरा सर्वदेवमनस्तोषो बभौ दिव्यो मनोहरः

tasmin girivare ramye yajño maheśvaraḥ purā sarvadevamanastoṣo babhau divyo manoharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नविष्यन्दजातानि मूलानि च फलानि च अमृतस्वादुकल्पानि ददृशुस् तत्र वानराः

annaviṣyandajātāni mūlāni ca phalāni ca amṛtasvādukalpāni dadṛśus tatra vānarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् अन्न संभवं दिव्यं फलं मूलं मनोहरम् यः कश् चित् सकृद् अश्नाति मासं भवति तर्पितः

tad anna saṃbhavaṃ divyaṃ phalaṃ mūlaṃ manoharam yaḥ kaś cit sakṛd aśnāti māsaṃ bhavati tarpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि मूलानि दिव्यानि फलानि च फलाशनाः औषधानि च दिव्यानि जगृहुर् हरियूथपाः

tāni mūlāni divyāni phalāni ca phalāśanāḥ auṣadhāni ca divyāni jagṛhur hariyūthapāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माच् च यज्ञायतनात् पुष्पाणि सुरभीणि च आनिन्युर् वानरा गत्वा सुग्रीवप्रियकारणात्

tasmāc ca yajñāyatanāt puṣpāṇi surabhīṇi ca āninyur vānarā gatvā sugrīvapriyakāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तु सर्वे हरिवराः पृथिव्यां सर्ववानरान् संचोदयित्वा त्वरितं यूथानां जग्मुर् अग्रतः

te tu sarve harivarāḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān saṃcodayitvā tvaritaṃ yūthānāṃ jagmur agrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तु तेन मुहूर्तेन यूथपाः शीघ्रकारिणः किष्किन्धां त्वरया प्राप्ताः सुग्रीवो यत्र वानरः

te tu tena muhūrtena yūthapāḥ śīghrakāriṇaḥ kiṣkindhāṃ tvarayā prāptāḥ sugrīvo yatra vānaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते गृहीत्वौषधीः सर्वाः फलं मूलं च वानराः तं प्रतिग्राहयाम् आसुर् वचनं चेदम् अब्रुवन्

te gṛhītvauṣadhīḥ sarvāḥ phalaṃ mūlaṃ ca vānarāḥ taṃ pratigrāhayām āsur vacanaṃ cedam abruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे परिगताः शैलाः समुद्राश् च वनानि च पृथिव्यां वानराः सर्वे शासनाद् उपयान्ति ते

sarve parigatāḥ śailāḥ samudrāś ca vanāni ca pṛthivyāṃ vānarāḥ sarve śāsanād upayānti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं श्रुत्वा ततो हृष्टः सुग्रीवः प्लवगाधिपः प्रतिजग्राह च प्रीतस् तेषां सर्वम् उपायनम्

evaṃ śrutvā tato hṛṣṭaḥ sugrīvaḥ plavagādhipaḥ pratijagrāha ca prītas teṣāṃ sarvam upāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.