Library·Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition)·6·6.60
ततो हतान् राक्षसपुंगवांस् तान्; देवान्तकादित्रिशिरो ऽतिकायान् रक्षोगणास् तत्र हतावशिष्टास्; ते रावणाय त्वरितं शशंसुः
tato hatān rākṣasapuṃgavāṃs tān; devāntakāditriśiro 'tikāyān rakṣogaṇās tatra hatāvaśiṣṭās; te rāvaṇāya tvaritaṃ śaśaṃsuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हतांस् तान् सहसा निशम्य; राजा मुमोहाश्रुपरिप्लुताक्षः पुत्रक्षयं भ्रातृवधं च घोरं; विचिन्त्य राजा विपुलं प्रदध्यौ
tato hatāṃs tān sahasā niśamya; rājā mumohāśrupariplutākṣaḥ putrakṣayaṃ bhrātṛvadhaṃ ca ghoraṃ; vicintya rājā vipulaṃ pradadhyau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु राजानम् उदीक्ष्य दीनं; शोकार्णवे संपरिपुप्लुवानम् अथर्षभो राक्षसराजसूनुर्; अथेन्द्रजिद् वाक्यम् इदं बभाषे
tatas tu rājānam udīkṣya dīnaṃ; śokārṇave saṃparipupluvānam atharṣabho rākṣasarājasūnur; athendrajid vākyam idaṃ babhāṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तात मोहं प्रतिगन्तुम् अर्हसि; यत्रेन्द्रजिज् जीवति राक्षसेन्द्र नेन्द्रारिबाणाभिहतो हि कश् चित्; प्राणान् समर्थः समरे ऽभिधर्तुम्
na tāta mohaṃ pratigantum arhasi; yatrendrajij jīvati rākṣasendra nendrāribāṇābhihato hi kaś cit; prāṇān samarthaḥ samare 'bhidhartum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्याद्य रामं सहलक्ष्मणेन; मद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम् गतायुषं भूमितले शयानं; शरैः शितैर् आचितसर्वगात्रम्
paśyādya rāmaṃ sahalakṣmaṇena; madbāṇanirbhinnavikīrṇadeham gatāyuṣaṃ bhūmitale śayānaṃ; śaraiḥ śitair ācitasarvagātram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमां प्रतिज्ञां शृणु शक्रशत्रोः; सुनिश्चितां पौरुषदैवयुक्ताम् अद्यैव रामं सहलक्ष्मणेन; संतापयिष्यामि शरैर् अमोघैः
imāṃ pratijñāṃ śṛṇu śakraśatroḥ; suniścitāṃ pauruṣadaivayuktām adyaiva rāmaṃ sahalakṣmaṇena; saṃtāpayiṣyāmi śarair amoghaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्येन्द्रवैवस्वतविष्णुमित्र; साध्याश्विवैश्वानरचन्द्रसूर्याः द्रक्ष्यन्ति मे विक्रमम् अप्रमेयं; विष्णोर् इवोग्रं बलियज्ञवाटे
adyendravaivasvataviṣṇumitra; sādhyāśvivaiśvānaracandrasūryāḥ drakṣyanti me vikramam aprameyaṃ; viṣṇor ivograṃ baliyajñavāṭe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एवम् उक्त्वा त्रिदशेन्द्रशत्रुर्; आपृच्छ्य राजानम् अदीनसत्त्वः समारुरोहानिलतुल्यवेगं; रथं खरश्रेष्ठसमाधियुक्तम्
sa evam uktvā tridaśendraśatrur; āpṛcchya rājānam adīnasattvaḥ samārurohānilatulyavegaṃ; rathaṃ kharaśreṣṭhasamādhiyuktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समास्थाय महातेजा रथं हरिरथोपमम् जगाम सहसा तत्र यत्र युद्धम् अरिंदम
samāsthāya mahātejā rathaṃ harirathopamam jagāma sahasā tatra yatra yuddham ariṃdama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्रस्थितं महात्मानम् अनुजग्मुर् महाबलाः संहर्षमाणा बहवो धनुःप्रवरपाणयः
taṃ prasthitaṃ mahātmānam anujagmur mahābalāḥ saṃharṣamāṇā bahavo dhanuḥpravarapāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गजस्कन्धगताः के चित् के चित् परमवाजिभिः प्रासमुद्गरनिस्त्रिंश परश्वधगदाधराः
gajaskandhagatāḥ ke cit ke cit paramavājibhiḥ prāsamudgaranistriṃśa paraśvadhagadādharāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शङ्खनिनदैर् भीमैर् भेरीणां च महास्वनैः जगाम त्रिदशेन्द्रारिः स्तूयमानो निशाचरैः
sa śaṅkhaninadair bhīmair bherīṇāṃ ca mahāsvanaiḥ jagāma tridaśendrāriḥ stūyamāno niśācaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शङ्खशशिवर्णेन छत्रेण रिपुसादनः रराज परिपूर्णेन नभश् चन्द्रमसा यथा
sa śaṅkhaśaśivarṇena chatreṇa ripusādanaḥ rarāja paripūrṇena nabhaś candramasā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवीज्यत ततो वीरो हैमैर् हेमविभूषितैः चारुचामरमुख्यैश् च मुख्यः सर्वधनुष्मताम्
avījyata tato vīro haimair hemavibhūṣitaiḥ cārucāmaramukhyaiś ca mukhyaḥ sarvadhanuṣmatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् त्व् इन्द्रजिता लङ्का सूर्यप्रतिमतेजसा रराजाप्रतिवीर्येण द्यौर् इवार्केण भास्वता
tatas tv indrajitā laṅkā sūryapratimatejasā rarājāprativīryeṇa dyaur ivārkeṇa bhāsvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु दृष्ट्वा विनिर्यान्तं बलेन महता वृतम् राक्षसाधिपतिः श्रीमान् रावणः पुत्रम् अब्रवीत्
sa tu dṛṣṭvā viniryāntaṃ balena mahatā vṛtam rākṣasādhipatiḥ śrīmān rāvaṇaḥ putram abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वम् अप्रतिरथः पुत्र जितस् ते युधि वासवः किं पुनर् मानुषं धृष्यं न वधिष्यसि राघवम्
tvam apratirathaḥ putra jitas te yudhi vāsavaḥ kiṃ punar mānuṣaṃ dhṛṣyaṃ na vadhiṣyasi rāghavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथोक्तो राक्षसेन्द्रेण प्रतिगृह्य महाशिषः रथेनाश्वयुजा वीरः शीघ्रं गत्वा निकुम्भिलाम्
tathokto rākṣasendreṇa pratigṛhya mahāśiṣaḥ rathenāśvayujā vīraḥ śīghraṃ gatvā nikumbhilām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स संप्राप्य महातेजा युद्धभूमिम् अरिंदमः स्थापयाम् आस रक्षांसि रथं प्रति समन्ततः
sa saṃprāpya mahātejā yuddhabhūmim ariṃdamaḥ sthāpayām āsa rakṣāṃsi rathaṃ prati samantataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु हुतभोक्तारं हुतभुक् सदृशप्रभः जुहुवे राक्षसश्रेष्ठो मन्त्रवद् विधिवत् तदा
tatas tu hutabhoktāraṃ hutabhuk sadṛśaprabhaḥ juhuve rākṣasaśreṣṭho mantravad vidhivat tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हविर्जालसंस्कारैर् माल्यगन्धपुरस्कृतैः जुहुवे पावकं तत्र राक्षसेन्द्रः प्रतापवान्
sa havirjālasaṃskārair mālyagandhapuraskṛtaiḥ juhuve pāvakaṃ tatra rākṣasendraḥ pratāpavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधो ऽथ विभीतकः लोहितानि च वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा
śastrāṇi śarapatrāṇi samidho 'tha vibhītakaḥ lohitāni ca vāsāṃsi sruvaṃ kārṣṇāyasaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत्राग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः छागस्य सर्वकृष्णस्य गलं जग्राह जीवतः
sa tatrāgniṃ samāstīrya śarapatraiḥ satomaraiḥ chāgasya sarvakṛṣṇasya galaṃ jagrāha jīvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकृद् एव समिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः बभूवुस् तानि लिङ्गानि विजयं यान्य् अदर्शयन्
sakṛd eva samiddhasya vidhūmasya mahārciṣaḥ babhūvus tāni liṅgāni vijayaṃ yāny adarśayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रदक्षिणावर्तशिखस् तप्तकाञ्चनसंनिभः हविस् तत् प्रतिजग्राह पावकः स्वयम् उत्थितः
pradakṣiṇāvartaśikhas taptakāñcanasaṃnibhaḥ havis tat pratijagrāha pāvakaḥ svayam utthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽस्त्रम् आहारयाम् आस ब्राह्मम् अस्त्रविदां वरः धनुश् चात्मरथं चैव सर्वं तत्राभ्यमन्त्रयत्
so 'stram āhārayām āsa brāhmam astravidāṃ varaḥ dhanuś cātmarathaṃ caiva sarvaṃ tatrābhyamantrayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्न् आहूयमाने ऽस्त्रे हूयमाने च पावके सार्कग्रहेन्दु नक्षत्रं वितत्रास नभस्तलम्
tasminn āhūyamāne 'stre hūyamāne ca pāvake sārkagrahendu nakṣatraṃ vitatrāsa nabhastalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पावकं पावकदीप्ततेजा; हुत्वा महेन्द्रप्रतिमप्रभावः सचापबाणासिरथाश्वसूतः; खे ऽन्तर्दध आत्मानम् अचिन्त्यरूपः
sa pāvakaṃ pāvakadīptatejā; hutvā mahendrapratimaprabhāvaḥ sacāpabāṇāsirathāśvasūtaḥ; khe 'ntardadha ātmānam acintyarūpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सैन्यम् उत्सृज्य समेत्य तूर्णं; महारणे वानरवाहिनीषु अदृश्यमानः शरजालम् उग्रं; ववर्ष नीलाम्बुधरो यथाम्बु
sa sainyam utsṛjya sametya tūrṇaṃ; mahāraṇe vānaravāhinīṣu adṛśyamānaḥ śarajālam ugraṃ; vavarṣa nīlāmbudharo yathāmbu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते शक्रजिद्बाणविशीर्णदेहा; मायाहता विस्वरम् उन्नदन्तः रणे निपेतुर् हरयो ऽद्रिकल्पा; यथेन्द्रवज्राभिहता नगेन्द्राः
te śakrajidbāṇaviśīrṇadehā; māyāhatā visvaram unnadantaḥ raṇe nipetur harayo 'drikalpā; yathendravajrābhihatā nagendrāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते केवलं संददृशुः शिताग्रान्; बाणान् रणे वानरवाहिनीषु माया निगूढं च सुरेन्द्रशत्रुं; न चात्र तं राक्षसम् अभ्यपश्यन्
te kevalaṃ saṃdadṛśuḥ śitāgrān; bāṇān raṇe vānaravāhinīṣu māyā nigūḍhaṃ ca surendraśatruṃ; na cātra taṃ rākṣasam abhyapaśyan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स रक्षोऽधिपतिर् महात्मा; सर्वा दिशो बाणगणैः शिताग्रैः प्रच्छादयाम् आस रविप्रकाशैर्; विषादयाम् आस च वानरेन्द्रान्
tataḥ sa rakṣo'dhipatir mahātmā; sarvā diśo bāṇagaṇaiḥ śitāgraiḥ pracchādayām āsa raviprakāśair; viṣādayām āsa ca vānarendrān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स शूलनिस्त्रिंश परश्वधानि; व्याविध्य दीप्तानलसंनिभानि सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानि; ववर्ष तीव्रं प्लवगेन्द्रसैन्ये
sa śūlanistriṃśa paraśvadhāni; vyāvidhya dīptānalasaṃnibhāni savisphuliṅgojjvalapāvakāni; vavarṣa tīvraṃ plavagendrasainye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ज्वलनसंकाशैः शितैर् वानरयूथपाः ताडिताः शक्रजिद्बाणैः प्रफुल्ला इव किंशुकाः
tato jvalanasaṃkāśaiḥ śitair vānarayūthapāḥ tāḍitāḥ śakrajidbāṇaiḥ praphullā iva kiṃśukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यम् अभिसर्पन्तो निनदन्तश् च विस्वरम् राक्षसेन्द्रास्त्रनिर्भिन्ना निपेतुर् वानरर्षभाः
anyonyam abhisarpanto ninadantaś ca visvaram rākṣasendrāstranirbhinnā nipetur vānararṣabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदीक्षमाणा गगनं के चिन् नेत्रेषु ताडिताः शरैर् विविशुर् अन्योन्यं पेतुश् च जगतीतले
udīkṣamāṇā gaganaṃ ke cin netreṣu tāḍitāḥ śarair viviśur anyonyaṃ petuś ca jagatītale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हनूमन्तं च सुग्रीवम् अङ्गदं गन्धमादनम् जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शिनम् एव च
hanūmantaṃ ca sugrīvam aṅgadaṃ gandhamādanam jāmbavantaṃ suṣeṇaṃ ca vegadarśinam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मैन्दं च द्विविदं नीलं गवाक्षं गजगोमुखौ केसरिं हरिलोमानं विद्युद्दंष्ट्रं च वानरम्
maindaṃ ca dvividaṃ nīlaṃ gavākṣaṃ gajagomukhau kesariṃ harilomānaṃ vidyuddaṃṣṭraṃ ca vānaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्याननं ज्योतिमुखं तथा दधिमुखं हरिम् पावकाक्षं नलं चैव कुमुदं चैव वानरम्
sūryānanaṃ jyotimukhaṃ tathā dadhimukhaṃ harim pāvakākṣaṃ nalaṃ caiva kumudaṃ caiva vānaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रासैः शूलैः शितैर् बाणैर् इन्द्रजिन्मन्त्रसंहितैः विव्याध हरिशार्दूलान् सर्वांस् तान् राक्षसोत्तमः
prāsaiḥ śūlaiḥ śitair bāṇair indrajinmantrasaṃhitaiḥ vivyādha hariśārdūlān sarvāṃs tān rākṣasottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै गदाभिर् हरियूथमुख्यान्; निर्भिद्य बाणैस् तपनीयपुङ्खैः ववर्ष रामं शरवृष्टिजालैः; सलक्ष्मणं भास्कररश्मिकल्पैः
sa vai gadābhir hariyūthamukhyān; nirbhidya bāṇais tapanīyapuṅkhaiḥ vavarṣa rāmaṃ śaravṛṣṭijālaiḥ; salakṣmaṇaṃ bhāskararaśmikalpaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स बाणवर्षैर् अभिवर्ष्यमाणो; धारानिपातान् इव तान् विचिन्त्य समीक्षमाणः परमाद्भुतश्री; रामस् तदा लक्ष्मणम् इत्य् उवाच
sa bāṇavarṣair abhivarṣyamāṇo; dhārānipātān iva tān vicintya samīkṣamāṇaḥ paramādbhutaśrī; rāmas tadā lakṣmaṇam ity uvāca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असौ पुनर् लक्ष्मण राक्षसेन्द्रो; ब्रह्मास्त्रम् आश्रित्य सुरेन्द्रशत्रुः निपातयित्वा हरिसैन्यम् उग्रम्; अस्माञ् शरैर् अर्दयति प्रसक्तम्
asau punar lakṣmaṇa rākṣasendro; brahmāstram āśritya surendraśatruḥ nipātayitvā harisainyam ugram; asmāñ śarair ardayati prasaktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम्भुवा दत्तवरो महात्मा; खम् आस्थितो ऽन्तर्हितभीमकायः कथं नु शक्यो युधि नष्टदेहो; निहन्तुम् अद्येन्द्रजिद् उद्यतास्त्रः
svayambhuvā dattavaro mahātmā; kham āsthito 'ntarhitabhīmakāyaḥ kathaṃ nu śakyo yudhi naṣṭadeho; nihantum adyendrajid udyatāstraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्ये स्वयम्भूर् भगवान् अचिन्त्यो; यस्यैतद् अस्त्रं प्रभवश् च यो ऽस्य बाणावपातांस् त्वम् इहाद्य धीमन्; मया सहाव्यग्रमनाः सहस्व
manye svayambhūr bhagavān acintyo; yasyaitad astraṃ prabhavaś ca yo 'sya bāṇāvapātāṃs tvam ihādya dhīman; mayā sahāvyagramanāḥ sahasva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रच्छादयत्य् एष हि राक्षसेन्द्रः; सर्वा दिशः सायकवृष्टिजालैः एतच् च सर्वं पतिताग्र्यवीरं; न भ्राजते वानरराजसैन्यम्
pracchādayaty eṣa hi rākṣasendraḥ; sarvā diśaḥ sāyakavṛṣṭijālaiḥ etac ca sarvaṃ patitāgryavīraṃ; na bhrājate vānararājasainyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवां तु दृष्ट्वा पतितौ विसंज्ञौ; निवृत्तयुद्धौ हतरोषहर्षौ ध्रुवं प्रवेक्ष्यत्य् अमरारिवासं; असौ समादाय रणाग्रलक्ष्मीम्
āvāṃ tu dṛṣṭvā patitau visaṃjñau; nivṛttayuddhau hataroṣaharṣau dhruvaṃ pravekṣyaty amarārivāsaṃ; asau samādāya raṇāgralakṣmīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तु ताव् इन्द्रजिद् अस्त्रजालैर्; बभूवतुस् तत्र तदा विशस्तौ स चापि तौ तत्र विषादयित्वा; ननाद हर्षाद् युधि राक्षसेन्द्रः
tatas tu tāv indrajid astrajālair; babhūvatus tatra tadā viśastau sa cāpi tau tatra viṣādayitvā; nanāda harṣād yudhi rākṣasendraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तत् तदा वानरराजसैन्यं; रामं च संख्ये सहलक्ष्मणेन विषादयित्वा सहसा विवेश; पुरीं दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम्
sa tat tadā vānararājasainyaṃ; rāmaṃ ca saṃkhye sahalakṣmaṇena viṣādayitvā sahasā viveśa; purīṃ daśagrīvabhujābhiguptām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.