Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 6.81

स प्रविश्य सभां राजा दीनः परमदुःखितः निषसादासने मुख्ये सिंहः क्रुद्ध इव श्वसन्

sa praviśya sabhāṃ rājā dīnaḥ paramaduḥkhitaḥ niṣasādāsane mukhye siṃhaḥ kruddha iva śvasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीच् च तदा सर्वान् बलमुख्यान् महाबलः रावणः प्राञ्जलीन् वाक्यं पुत्रव्यसनकर्शितः

abravīc ca tadā sarvān balamukhyān mahābalaḥ rāvaṇaḥ prāñjalīn vākyaṃ putravyasanakarśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे भवन्तः सर्वेण हस्त्यश्वेन समावृताः निर्यान्तु रथसंघैश् च पादातैश् चोपशोभिताः

sarve bhavantaḥ sarveṇa hastyaśvena samāvṛtāḥ niryāntu rathasaṃghaiś ca pādātaiś copaśobhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं रामं परिक्षिप्य समरे हन्तुम् अर्हथ प्रहृष्टा शरवर्षेण प्रावृट्काल इवाम्बुदाः

ekaṃ rāmaṃ parikṣipya samare hantum arhatha prahṛṣṭā śaravarṣeṇa prāvṛṭkāla ivāmbudāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वाहं शरैर् तीष्क्णैर् भिन्नगात्रं महारणे भवद्भिः श्वो निहन्तास्मि रामं लोकस्य पश्यतः

atha vāhaṃ śarair tīṣkṇair bhinnagātraṃ mahāraṇe bhavadbhiḥ śvo nihantāsmi rāmaṃ lokasya paśyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं राक्षसेन्द्रस्य वाक्यम् आदाय राक्षसाः निर्ययुस् ते रथैः शीघ्रं नागानीकैश् च संवृताः

ity evaṃ rākṣasendrasya vākyam ādāya rākṣasāḥ niryayus te rathaiḥ śīghraṃ nāgānīkaiś ca saṃvṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स संग्रामो महाभीमः सूर्यस्योदयनं प्रति रक्षसां वानराणां च तुमुलः समपद्यत

sa saṃgrāmo mahābhīmaḥ sūryasyodayanaṃ prati rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca tumulaḥ samapadyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते गदाभिर् विचित्राभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः अन्योन्यं समरे जघ्नुस् तदा वानरराक्षसाः

te gadābhir vicitrābhiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ anyonyaṃ samare jaghnus tadā vānararākṣasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातंगरथकूलस्य वाजिमत्स्या ध्वजद्रुमाः शरीरसंघाटवहाः प्रसस्रुः शोणितापगाः

mātaṃgarathakūlasya vājimatsyā dhvajadrumāḥ śarīrasaṃghāṭavahāḥ prasasruḥ śoṇitāpagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्वजवर्मरथान् अश्वान् नानाप्रहरणानि च आप्लुत्याप्लुत्य समरे वानरेन्द्रा बभञ्जिरे

dhvajavarmarathān aśvān nānāpraharaṇāni ca āplutyāplutya samare vānarendrā babhañjire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशान् कर्णललाटांश् च नासिकाश् च प्लवंगमाः रक्षसां दशनैस् तीक्ष्णैर् नखैश् चापि व्यकर्तयन्

keśān karṇalalāṭāṃś ca nāsikāś ca plavaṃgamāḥ rakṣasāṃ daśanais tīkṣṇair nakhaiś cāpi vyakartayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकं राक्षसं संख्ये शतं वानरपुंगवाः अभ्यधावन्त फलिनं वृक्षं शकुनयो यथा

ekaikaṃ rākṣasaṃ saṃkhye śataṃ vānarapuṃgavāḥ abhyadhāvanta phalinaṃ vṛkṣaṃ śakunayo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा गदाभिर् गुर्वीभिः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः निर्जघ्नुर् वानरान् घोरान् राक्षसाः पर्वतोपमाः

tathā gadābhir gurvībhiḥ prāsaiḥ khaḍgaiḥ paraśvadhaiḥ nirjaghnur vānarān ghorān rākṣasāḥ parvatopamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राक्षसैर् वध्यमानानां वानराणां महाचमूः शरण्यं शरणं याता रामं दशरथात्मजम्

rākṣasair vadhyamānānāṃ vānarāṇāṃ mahācamūḥ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ yātā rāmaṃ daśarathātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो रामो महातेजा धनुर् आदाय वीर्यवान् प्रविश्य राक्षसं सैन्यं शरवर्षं ववर्ष ह

tato rāmo mahātejā dhanur ādāya vīryavān praviśya rākṣasaṃ sainyaṃ śaravarṣaṃ vavarṣa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविष्टं तु तदा रामं मेघाः सूर्यम् इवाम्बरे नाभिजग्मुर् महाघोरं निर्दहन्तं शराग्निना

praviṣṭaṃ tu tadā rāmaṃ meghāḥ sūryam ivāmbare nābhijagmur mahāghoraṃ nirdahantaṃ śarāgninā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतान्य् एव सुघोराणि रामेण रजनीचराः रणे रामस्य ददृशुः कर्माण्य् असुकराणि च

kṛtāny eva sughorāṇi rāmeṇa rajanīcarāḥ raṇe rāmasya dadṛśuḥ karmāṇy asukarāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चालयन्तं महानीकं विधमन्तं महारथान् ददृशुस् ते न वै रामं वातं वनगतं यथा

cālayantaṃ mahānīkaṃ vidhamantaṃ mahārathān dadṛśus te na vai rāmaṃ vātaṃ vanagataṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नं भिन्नं शरैर् दग्धं प्रभग्नं शस्त्रपीडितम् बलं रामेण ददृशुर् न रमं शीघ्रकारिणम्

chinnaṃ bhinnaṃ śarair dagdhaṃ prabhagnaṃ śastrapīḍitam balaṃ rāmeṇa dadṛśur na ramaṃ śīghrakāriṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहरन्तं शरीरेषु न ते पश्यन्ति राभवम् इन्द्रियार्थेषु तिष्ठन्तं भूतात्मानम् इव प्रजाः

praharantaṃ śarīreṣu na te paśyanti rābhavam indriyārtheṣu tiṣṭhantaṃ bhūtātmānam iva prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष हन्ति गजानीकम् एष हन्ति महारथान् एष हन्ति शरैस् तीक्ष्णैः पदातीन् वाजिभिः सह

eṣa hanti gajānīkam eṣa hanti mahārathān eṣa hanti śarais tīkṣṇaiḥ padātīn vājibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति ते राक्षसाः सर्वे रामस्य सदृशान् रणे अन्योन्यकुपिता जघ्नुः सादृश्याद् राघवस्य ते

iti te rākṣasāḥ sarve rāmasya sadṛśān raṇe anyonyakupitā jaghnuḥ sādṛśyād rāghavasya te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ते ददृशिरे रामं दहन्तम् अरिवाहिनीम् मोहिताः परमास्त्रेण गान्धर्वेण महात्मना

na te dadṛśire rāmaṃ dahantam arivāhinīm mohitāḥ paramāstreṇa gāndharveṇa mahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तु राम सहस्राणि रणे पश्यन्ति राक्षसाः पुनः पश्यन्ति काकुत्स्थम् एकम् एव महाहवे

te tu rāma sahasrāṇi raṇe paśyanti rākṣasāḥ punaḥ paśyanti kākutstham ekam eva mahāhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रमन्तीं काञ्चनीं कोटिं कार्मुकस्य महात्मनः अलातचक्रप्रतिमां ददृशुस् ते न राघवम्

bhramantīṃ kāñcanīṃ koṭiṃ kārmukasya mahātmanaḥ alātacakrapratimāṃ dadṛśus te na rāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरनाभिसत्त्वार्चिः शरारं नेमिकार्मुकम् ज्याघोषतलनिर्घोषं तेजोबुद्धिगुणप्रभम्

śarīranābhisattvārciḥ śarāraṃ nemikārmukam jyāghoṣatalanirghoṣaṃ tejobuddhiguṇaprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यास्त्रगुणपर्यन्तं निघ्नन्तं युधि राक्षसान् ददृशू रामचक्रं तत् कालचक्रम् इव प्रजाः

divyāstraguṇaparyantaṃ nighnantaṃ yudhi rākṣasān dadṛśū rāmacakraṃ tat kālacakram iva prajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनीकं दशसाहस्रं रथानां वातरंहसाम् अष्टादशसहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम्

anīkaṃ daśasāhasraṃ rathānāṃ vātaraṃhasām aṣṭādaśasahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दशसहस्राणि सारोहाणां च वाजिनाम् पूर्णे शतसहस्रे द्वे राक्षसानां पदातिनाम्

caturdaśasahasrāṇi sārohāṇāṃ ca vājinām pūrṇe śatasahasre dve rākṣasānāṃ padātinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसस्याष्टमे भागे शरैर् अग्निशिखोपमैः हतान्य् एकेन रामेण रक्षसां कामरूपिणाम्

divasasyāṣṭame bhāge śarair agniśikhopamaiḥ hatāny ekena rāmeṇa rakṣasāṃ kāmarūpiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते हताश्वा हतरथाः श्रान्ता विमथितध्वजाः अभिपेतुः पुरीं लङ्कां हतशेषा निशाचराः

te hatāśvā hatarathāḥ śrāntā vimathitadhvajāḥ abhipetuḥ purīṃ laṅkāṃ hataśeṣā niśācarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतैर् गजपदात्य् अश्वैस् तद् बभूव रणाजिरम् आक्रीडभूमी रुद्रस्य क्रुद्धस्येव पिनाकिनः

hatair gajapadāty aśvais tad babhūva raṇājiram ākrīḍabhūmī rudrasya kruddhasyeva pinākinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश् च परमर्षयः साधु साध्व् इति रामस्य तत् कर्म समपूजयन्

tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāś ca paramarṣayaḥ sādhu sādhv iti rāmasya tat karma samapūjayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीच् च तदा रामः सुग्रीवं प्रत्यनन्तरम् एतद् अस्त्रबलं दिव्यं मम वा त्र्यम्बकस्य वा

abravīc ca tadā rāmaḥ sugrīvaṃ pratyanantaram etad astrabalaṃ divyaṃ mama vā tryambakasya vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निहत्य तां राक्षसवाहिनीं तु; रामस् तदा शक्रसमो महात्मा अस्त्रेषु शस्त्रेषु जितक्लमश् च; संस्तूयते देवगणैः प्रहृष्टैः

nihatya tāṃ rākṣasavāhinīṃ tu; rāmas tadā śakrasamo mahātmā astreṣu śastreṣu jitaklamaś ca; saṃstūyate devagaṇaiḥ prahṛṣṭaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.