Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 7.30

जिते महेन्द्रे ऽतिबले रावणस्य सुतेन वै प्रजापतिं पुरस्कृत्य गता लङ्कां सुरास् तदा

jite mahendre 'tibale rāvaṇasya sutena vai prajāpatiṃ puraskṛtya gatā laṅkāṃ surās tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं रावणं समासाद्य पुत्रभ्रातृभिर् आवृतम् अब्रवीद् गगने तिष्ठन् सान्त्वपूर्वं प्रजापतिः

taṃ rāvaṇaṃ samāsādya putrabhrātṛbhir āvṛtam abravīd gagane tiṣṭhan sāntvapūrvaṃ prajāpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वत्स रावण तुष्टो ऽस्मि तव पुत्रस्य संयुगे अहो ऽस्य विक्रमौदार्यं तव तुल्यो ऽधिको ऽपि वा

vatsa rāvaṇa tuṣṭo 'smi tava putrasya saṃyuge aho 'sya vikramaudāryaṃ tava tulyo 'dhiko 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जितं हि भवता सर्वं त्रैलोक्यं स्वेन तेजसा कृता प्रतिज्ञा सफला प्रीतो ऽस्मि स्वसुतेन वै

jitaṃ hi bhavatā sarvaṃ trailokyaṃ svena tejasā kṛtā pratijñā saphalā prīto 'smi svasutena vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं च पुत्रो ऽतिबलस् तव रावणरावणिः इन्द्रजित् त्व् इति विख्यातो जगत्य् एष भविष्यति

ayaṃ ca putro 'tibalas tava rāvaṇarāvaṇiḥ indrajit tv iti vikhyāto jagaty eṣa bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलवाञ् शत्रुनिर्जेता भविष्यत्य् एष राक्षसः यम् आश्रित्य त्वया राजन् स्थापितास् त्रिदशा वशे

balavāñ śatrunirjetā bhaviṣyaty eṣa rākṣasaḥ yam āśritya tvayā rājan sthāpitās tridaśā vaśe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन् मुच्यतां महाबाहो महेन्द्रः पाकशासनः किं चास्य मोक्षणार्थाय प्रयच्छन्ति दिवौकसः

tan mucyatāṃ mahābāho mahendraḥ pākaśāsanaḥ kiṃ cāsya mokṣaṇārthāya prayacchanti divaukasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाब्रवीन् महातेजा इन्द्रजित् समितिंजयः अमरत्वम् अहं देव वृणोमीहास्य मोक्षणे

athābravīn mahātejā indrajit samitiṃjayaḥ amaratvam ahaṃ deva vṛṇomīhāsya mokṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीत् तु तदा देवो रावणिं कमलोद्भवः नास्ति सर्वामरत्वं हि केषां चित् प्राणिनां भुवि

abravīt tu tadā devo rāvaṇiṃ kamalodbhavaḥ nāsti sarvāmaratvaṃ hi keṣāṃ cit prāṇināṃ bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाब्रवीत् स तत्रस्थम् इन्द्रजित् पद्मसंभवम् श्रूयतां या भवेत् सिद्धिः शतक्रतुविमोक्षणे

athābravīt sa tatrastham indrajit padmasaṃbhavam śrūyatāṃ yā bhavet siddhiḥ śatakratuvimokṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममेष्टं नित्यशो देव हव्यैः संपूज्य पावकम् संग्रामम् अवतर्तुं वै शत्रुनिर्जयकाङ्क्षिणः

mameṣṭaṃ nityaśo deva havyaiḥ saṃpūjya pāvakam saṃgrāmam avatartuṃ vai śatrunirjayakāṅkṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिंश् चेद् असमाप्ते तु जप्यहोमे विभावसोः युध्येयं देव संग्रामे तदा मे स्याद् विनाशनम्

tasmiṃś ced asamāpte tu japyahome vibhāvasoḥ yudhyeyaṃ deva saṃgrāme tadā me syād vināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वो हि तपसा चैव वृणोत्य् अमरतां पुमान् विक्रमेण मया त्व् एतद् अमरत्वं प्रवर्तितम्

sarvo hi tapasā caiva vṛṇoty amaratāṃ pumān vikrameṇa mayā tv etad amaratvaṃ pravartitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अस्त्व् इति तं प्राह वाक्यं देवः प्रजापतिः मुक्तश् चेन्द्रजिता शक्रो गताश् च त्रिदिवं सुराः

evam astv iti taṃ prāha vākyaṃ devaḥ prajāpatiḥ muktaś cendrajitā śakro gatāś ca tridivaṃ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतस्मिन्न् अन्तरे शक्रो दीनो भ्रष्टाम्बरस्रजः राम चिन्तापरीतात्मा ध्यानतत्परतां गतः

etasminn antare śakro dīno bhraṣṭāmbarasrajaḥ rāma cintāparītātmā dhyānatatparatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं तु दृष्ट्वा तथाभूतं प्राह देवः प्रजापतिः शक्रक्रतो किम् उत्कण्ठां करोषि स्मर दुष्कृतम्

taṃ tu dṛṣṭvā tathābhūtaṃ prāha devaḥ prajāpatiḥ śakrakrato kim utkaṇṭhāṃ karoṣi smara duṣkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमरेन्द्र मया बह्व्यः प्रजाः सृष्टाः पुरा प्रभो एकवर्णाः समाभाषा एकरूपाश् च सर्वशः

amarendra mayā bahvyaḥ prajāḥ sṛṣṭāḥ purā prabho ekavarṇāḥ samābhāṣā ekarūpāś ca sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तासां नास्ति विशेषो हि दर्शने लक्षणे ऽपि वा ततो ऽहम् एकाग्रमनास् ताः प्रजाः पर्यचिन्तयम्

tāsāṃ nāsti viśeṣo hi darśane lakṣaṇe 'pi vā tato 'ham ekāgramanās tāḥ prajāḥ paryacintayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽहं तासां विशेषार्थं स्त्रियम् एकां विनिर्ममे यद् यत् प्रजानां प्रत्यङ्गं विशिष्टं तत् तद् उद्धृतम्

so 'haṃ tāsāṃ viśeṣārthaṃ striyam ekāṃ vinirmame yad yat prajānāṃ pratyaṅgaṃ viśiṣṭaṃ tat tad uddhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मया रूपगुणैर् अहल्या स्त्री विनिर्मिता अहल्येत्य् एव च मया तस्या नाम प्रवर्तितम्

tato mayā rūpaguṇair ahalyā strī vinirmitā ahalyety eva ca mayā tasyā nāma pravartitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्मितायां तु देवेन्द्र तस्यां नार्यां सुरर्षभ भविष्यतीति कस्यैषा मम चिन्ता ततो ऽभवत्

nirmitāyāṃ tu devendra tasyāṃ nāryāṃ surarṣabha bhaviṣyatīti kasyaiṣā mama cintā tato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं तु शक्र तदा नारीं जानीषे मनसा प्रभो स्थानाधिकतया पत्नी ममैषेति पुरंदर

tvaṃ tu śakra tadā nārīṃ jānīṣe manasā prabho sthānādhikatayā patnī mamaiṣeti puraṃdara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा मया न्यासभूता तु गौतमस्य महात्मनः न्यस्ता बहूनि वर्षाणि तेन निर्यातिता च सा

sā mayā nyāsabhūtā tu gautamasya mahātmanaḥ nyastā bahūni varṣāṇi tena niryātitā ca sā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् तस्य परिज्ञाय मया स्थैर्यं महामुनेः ज्ञात्वा तपसि सिद्धिं च पत्न्यर्थं स्पर्शिता तदा

tatas tasya parijñāya mayā sthairyaṃ mahāmuneḥ jñātvā tapasi siddhiṃ ca patnyarthaṃ sparśitā tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तया सह धर्मात्मा रमते स्म महामुनिः आसन् निराशा देवास् तु गौतमे दत्तया तया

sa tayā saha dharmātmā ramate sma mahāmuniḥ āsan nirāśā devās tu gautame dattayā tayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं क्रुद्धस् त्व् इह कामात्मा गत्वा तस्याश्रमं मुनेः दृष्टवांश् च तदा तां स्त्रीं दीप्ताम् अग्निशिखाम् इव

tvaṃ kruddhas tv iha kāmātmā gatvā tasyāśramaṃ muneḥ dṛṣṭavāṃś ca tadā tāṃ strīṃ dīptām agniśikhām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा त्वया धर्षिता शक्र कामार्तेन समन्युना दृष्टस् त्वं च तदा तेन आश्रमे परमर्षिणा

sā tvayā dharṣitā śakra kāmārtena samanyunā dṛṣṭas tvaṃ ca tadā tena āśrame paramarṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्रुद्धेन तेनासि शप्तः परमतेजसा गतो ऽसि येन देवेन्द्र दशाभागविपर्ययम्

tataḥ kruddhena tenāsi śaptaḥ paramatejasā gato 'si yena devendra daśābhāgaviparyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मान् मे धर्षिता पत्नी त्वया वासव निर्भयम् तस्मात् त्वं समरे राजञ् शत्रुहस्तं गमिष्यसि

yasmān me dharṣitā patnī tvayā vāsava nirbhayam tasmāt tvaṃ samare rājañ śatruhastaṃ gamiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं तु भावो दुर्बुद्धे यस् त्वयेह प्रवर्तितः मानुषेष्व् अपि सर्वेषु भविष्यति न संशयः

ayaṃ tu bhāvo durbuddhe yas tvayeha pravartitaḥ mānuṣeṣv api sarveṣu bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राधर्मः सुबलवान् समुत्थास्यति यो महान् तत्रार्धं तस्य यः कर्ता त्वय्य् अर्धं निपतिष्यति

tatrādharmaḥ subalavān samutthāsyati yo mahān tatrārdhaṃ tasya yaḥ kartā tvayy ardhaṃ nipatiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च ते स्थावरं स्थानं भविष्यति पुरंदर एतेनाधर्मयोगेन यस् त्वयेह प्रवर्तितः

na ca te sthāvaraṃ sthānaṃ bhaviṣyati puraṃdara etenādharmayogena yas tvayeha pravartitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश् च यश् च सुरेन्द्रः स्याद् ध्रुवः स न भविष्यति एष शापो मया मुक्त इत्य् असौ त्वां तदाब्रवीत्

yaś ca yaś ca surendraḥ syād dhruvaḥ sa na bhaviṣyati eṣa śāpo mayā mukta ity asau tvāṃ tadābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां तु भार्यां विनिर्भर्त्स्य सो ऽब्रवीत् सुमहातपाः दुर्विनीते विनिध्वंस ममाश्रमसमीपतः

tāṃ tu bhāryāṃ vinirbhartsya so 'bravīt sumahātapāḥ durvinīte vinidhvaṃsa mamāśramasamīpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपयौवनसंपन्ना यस्मात् त्वम् अनवस्थिता तस्माद् रूपवती लोके न त्वम् एका भविष्यसि

rūpayauvanasaṃpannā yasmāt tvam anavasthitā tasmād rūpavatī loke na tvam ekā bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपं च तत् प्रजाः सर्वा गमिष्यन्ति सुदुर्लभम् यत् तवेदं समाश्रित्य विभ्रमे ऽयम् उपस्थितः

rūpaṃ ca tat prajāḥ sarvā gamiṣyanti sudurlabham yat tavedaṃ samāśritya vibhrame 'yam upasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा प्रभृति भूयिष्ठं प्रजा रूपसमन्विताः शापोत्सर्गाद् धि तस्येदं मुनेः सर्वम् उपागतम्

tadā prabhṛti bhūyiṣṭhaṃ prajā rūpasamanvitāḥ śāpotsargād dhi tasyedaṃ muneḥ sarvam upāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् स्मर त्वं महाबाहो दुष्कृतं यत् त्वया कृतम् येन त्वं ग्रहणं शत्रोर् गतो नान्येन वासव

tat smara tvaṃ mahābāho duṣkṛtaṃ yat tvayā kṛtam yena tvaṃ grahaṇaṃ śatror gato nānyena vāsava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीघ्रं यजस्व यज्ञं त्वं वैष्णवं सुसमाहितः पावितस् तेन यज्ञेन यास्यसि त्रिदिवं ततः

śīghraṃ yajasva yajñaṃ tvaṃ vaiṣṇavaṃ susamāhitaḥ pāvitas tena yajñena yāsyasi tridivaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रश् च तव देवेन्द्र न विनष्टो महारणे नीतः संनिहितश् चैव अर्यकेण महोदधौ

putraś ca tava devendra na vinaṣṭo mahāraṇe nītaḥ saṃnihitaś caiva aryakeṇa mahodadhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा महेन्द्रस् तु यज्ञम् इष्ट्वा च वैष्णवम् पुनस् त्रिदिवम् आक्रामद् अन्वशासच् च देवताः

etac chrutvā mahendras tu yajñam iṣṭvā ca vaiṣṇavam punas tridivam ākrāmad anvaśāsac ca devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् इन्द्रजितो राम बलं यत् कीर्तितं मया निर्जितस् तेन देवेन्द्रः प्राणिनो ऽन्ये च किं पुनः

etad indrajito rāma balaṃ yat kīrtitaṃ mayā nirjitas tena devendraḥ prāṇino 'nye ca kiṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.