Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 7.51

तत्र तां रजनीम् उष्य गोमत्यां रघुनन्दनः प्रभाते पुनर् उत्थाय लक्ष्मणः प्रययौ तदा

tatra tāṃ rajanīm uṣya gomatyāṃ raghunandanaḥ prabhāte punar utthāya lakṣmaṇaḥ prayayau tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽर्धदिवसे प्राप्ते प्रविवेश महारथः अयोध्यां रत्नसंपूर्णां हृष्टपुष्टजनावृताम्

tato 'rdhadivase prāpte praviveśa mahārathaḥ ayodhyāṃ ratnasaṃpūrṇāṃ hṛṣṭapuṣṭajanāvṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौमित्रिस् तु परं दैन्यं जगाम सुमहामतिः रामपादौ समासाद्य वक्ष्यामि किम् अहं गतः

saumitris tu paraṃ dainyaṃ jagāma sumahāmatiḥ rāmapādau samāsādya vakṣyāmi kim ahaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवं चिन्तयानस्य भवनं शशिसंनिभम् राजस्य परमोदारं पुरस्तात् समदृश्यत

tasyaivaṃ cintayānasya bhavanaṃ śaśisaṃnibham rājasya paramodāraṃ purastāt samadṛśyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्ञस् तु भवनद्वारि सो ऽवतीर्य नरोत्तमः अवान्मुखो दीनमनाः प्राविवेशानिवारितः

rājñas tu bhavanadvāri so 'vatīrya narottamaḥ avānmukho dīnamanāḥ prāviveśānivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स दृष्ट्वा राघवं दीनम् आसीनं परमासने नेत्राभ्याम् अश्रुपूर्णाभ्यां ददर्शाग्रजम् अग्रतः

sa dṛṣṭvā rāghavaṃ dīnam āsīnaṃ paramāsane netrābhyām aśrupūrṇābhyāṃ dadarśāgrajam agrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्राह चरणौ तस्य लक्ष्मणो दीनचेतनः उवाच दीनया वाचा प्राञ्जलिः सुसमाहितः

jagrāha caraṇau tasya lakṣmaṇo dīnacetanaḥ uvāca dīnayā vācā prāñjaliḥ susamāhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्यस्याज्ञां पुरस्कृत्य विसृज्य जनकात्मजाम् गङ्गातीरे यथोद्दिष्टे वाल्मीकेर् आश्रमे शुभे पुनर् अस्म्य् आगतो वीर पादमूलम् उपासितुम्

āryasyājñāṃ puraskṛtya visṛjya janakātmajām gaṅgātīre yathoddiṣṭe vālmīker āśrame śubhe punar asmy āgato vīra pādamūlam upāsitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा शुचः पुरुषव्याघ्र कालस्य गतिर् ईदृशी त्वद्विधा न हि शोचन्ति सत्त्ववन्तो मनस्विनः

mā śucaḥ puruṣavyāghra kālasya gatir īdṛśī tvadvidhā na hi śocanti sattvavanto manasvinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे क्षयान्ता निचयाः पतनान्ताः समुच्छ्रयाः संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम्

sarve kṣayāntā nicayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ saṃyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ ca jīvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्तस् त्वम् आत्मनात्मानं विजेतुं मनसैव हि लोकान् सर्वांश् च काकुत्स्थ किं पुनर् दुःखम् ईदृशम्

śaktas tvam ātmanātmānaṃ vijetuṃ manasaiva hi lokān sarvāṃś ca kākutstha kiṃ punar duḥkham īdṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नेदृशेषु विमुह्यन्ति त्वद्विधाः पुरुषर्षभाः यदर्थं मैथिली त्यक्ता अपवादभयान् नृप

nedṛśeṣu vimuhyanti tvadvidhāḥ puruṣarṣabhāḥ yadarthaṃ maithilī tyaktā apavādabhayān nṛpa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स त्वं पुरुषशार्दूल धैर्येण सुसमाहितः त्यजेमां दुर्बलां बुद्धिं संतापं मा कुरुष्व ह

sa tvaṃ puruṣaśārdūla dhairyeṇa susamāhitaḥ tyajemāṃ durbalāṃ buddhiṃ saṃtāpaṃ mā kuruṣva ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु काकुत्स्थो लक्ष्मणेन महात्मना उवाच परया प्रीत्या सौमित्रिं मित्रवत्सलम्

evam uktas tu kākutstho lakṣmaṇena mahātmanā uvāca parayā prītyā saumitriṃ mitravatsalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् एतन् नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण परितोषश् च मे वीर मम कार्यानुशासने

evam etan naraśreṣṭha yathā vadasi lakṣmaṇa paritoṣaś ca me vīra mama kāryānuśāsane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्वृतिश् च कृता सौम्य संतापश् च निराकृतः भवद्वाक्यैः सुमधुरैर् अनुनीतो ऽस्मि लक्ष्मण

nirvṛtiś ca kṛtā saumya saṃtāpaś ca nirākṛtaḥ bhavadvākyaiḥ sumadhurair anunīto 'smi lakṣmaṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.