Vālmīki Rāmāyaṇa (critical edition) 7.57

प्रस्थाप्य तद् बलं सर्वं मासमात्रोषितः पथि एक एवाशु शत्रुघ्नो जगाम त्वरितस् तदा

prasthāpya tad balaṃ sarvaṃ māsamātroṣitaḥ pathi eka evāśu śatrughno jagāma tvaritas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विरात्रम् अन्तरे शूर उष्य राघवनन्दनः वाल्मीकेर् आश्रमं पुण्यम् अगच्छद् वासम् उत्तमम्

dvirātram antare śūra uṣya rāghavanandanaḥ vālmīker āśramaṃ puṇyam agacchad vāsam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभिवाद्य महात्मानं वाल्मीकिं मुनिसत्तमम् कृताञ्जलिर् अथो भूत्वा वाक्यम् एतद् उवाच ह

so 'bhivādya mahātmānaṃ vālmīkiṃ munisattamam kṛtāñjalir atho bhūtvā vākyam etad uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् वस्तुम् इच्छामि गुरोः कृत्याद् इहागतः श्वः प्रभाते गमिष्यामि प्रतीचीं वारुणीं दिशम्

bhagavan vastum icchāmi guroḥ kṛtyād ihāgataḥ śvaḥ prabhāte gamiṣyāmi pratīcīṃ vāruṇīṃ diśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुघ्नस्य वचः श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुंगवः प्रत्युवच महात्मानं स्वागतं ते महायशः

śatrughnasya vacaḥ śrutvā prahasya munipuṃgavaḥ pratyuvaca mahātmānaṃ svāgataṃ te mahāyaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वम् आश्रमम् इदं सौम्य राघवाणां कुलस्य ह आसनं पाद्यम् अर्घ्यं च निर्विशङ्कः प्रतीच्छ मे

svam āśramam idaṃ saumya rāghavāṇāṃ kulasya ha āsanaṃ pādyam arghyaṃ ca nirviśaṅkaḥ pratīccha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिगृह्य ततः पूजां फलमूलं च भोजनम् भक्षयाम् आस काकुत्स्थस् तृप्तिं च परमां गतः

pratigṛhya tataḥ pūjāṃ phalamūlaṃ ca bhojanam bhakṣayām āsa kākutsthas tṛptiṃ ca paramāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु भुक्त्वा महाबाहुर् महर्षिं तम् उवाच ह पूर्वं यज्ञविभूतीयं कस्याश्रमसमीपतः

sa tu bhuktvā mahābāhur maharṣiṃ tam uvāca ha pūrvaṃ yajñavibhūtīyaṃ kasyāśramasamīpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तद्भाषितं श्रुत्वा वाल्मीकिर् वाक्यम् अब्रवीत् शत्रुघ्न शृणु यस्येदं बभूवायतनं पुरा

tasya tadbhāṣitaṃ śrutvā vālmīkir vākyam abravīt śatrughna śṛṇu yasyedaṃ babhūvāyatanaṃ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युष्माकं पूर्वको राजा सुदासस्य महात्मनः पुत्रो मित्रसहो नाम वीर्यवान् अतिधार्मिकः

yuṣmākaṃ pūrvako rājā sudāsasya mahātmanaḥ putro mitrasaho nāma vīryavān atidhārmikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बाल एव सौदासो मृगयाम् उपचक्रमे चञ्चूर्यमाणं ददृशे स शूरो राक्षसद्वयम्

sa bāla eva saudāso mṛgayām upacakrame cañcūryamāṇaṃ dadṛśe sa śūro rākṣasadvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शार्दूलरूपिणौ घोरौ मृगान् बहुसहस्रशः भक्षयाणाव् असंतुष्टौ पर्याप्तिं च न जग्मतुः

śārdūlarūpiṇau ghorau mṛgān bahusahasraśaḥ bhakṣayāṇāv asaṃtuṣṭau paryāptiṃ ca na jagmatuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु तौ राक्षसौ दृष्ट्वा निर्मृगं च वनं कृतम् क्रोधेन महताविष्टो जघानैकं महेषुणा

sa tu tau rākṣasau dṛṣṭvā nirmṛgaṃ ca vanaṃ kṛtam krodhena mahatāviṣṭo jaghānaikaṃ maheṣuṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनिपात्य तम् एकं तु सौदासः पुरुषर्षभः विज्वरो विगतामर्षो हतं रक्षो ऽभ्यवैक्षत

vinipātya tam ekaṃ tu saudāsaḥ puruṣarṣabhaḥ vijvaro vigatāmarṣo hataṃ rakṣo 'bhyavaikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरीक्षमाणं तं दृष्ट्वा सहायस् तस्य रक्षसः संतापम् अकरोद् घोरं सौदासं चेदम् अब्रवीत्

nirīkṣamāṇaṃ taṃ dṛṣṭvā sahāyas tasya rakṣasaḥ saṃtāpam akarod ghoraṃ saudāsaṃ cedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माद् अनपराद्धं त्वं सहायं मम जघ्निवान् तस्मात् तवापु पापिष्ठ प्रदास्यामि प्रतिक्रियाम्

yasmād anaparāddhaṃ tvaṃ sahāyaṃ mama jaghnivān tasmāt tavāpu pāpiṣṭha pradāsyāmi pratikriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा तु तं रक्षस् तत्रैवान्तरधीयत कालपर्याय योगेन राजा मित्रसहो ऽभवत्

evam uktvā tu taṃ rakṣas tatraivāntaradhīyata kālaparyāya yogena rājā mitrasaho 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजापि यजते यज्ञं तस्याश्रमसमीपतः अश्वमेधं महायज्ञं तं वसिष्ठो ऽभ्यपालयत्

rājāpi yajate yajñaṃ tasyāśramasamīpataḥ aśvamedhaṃ mahāyajñaṃ taṃ vasiṣṭho 'bhyapālayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र यज्ञो महान् आसीद् बहुवर्ष गणायुतान् समृद्धः परया लक्ष्म्या देवयज्ञसमो ऽभवत्

tatra yajño mahān āsīd bahuvarṣa gaṇāyutān samṛddhaḥ parayā lakṣmyā devayajñasamo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथावसाने यज्ञस्य पूर्ववैरम् अनुस्मरन् वसिष्ठरूपी राजानम् इति होवाच राक्षसः

athāvasāne yajñasya pūrvavairam anusmaran vasiṣṭharūpī rājānam iti hovāca rākṣasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य यज्ञावसानान्ते सामिषं भोजनं मम दीयताम् इति शीघ्रं वै नात्र कार्या विचारणा

adya yajñāvasānānte sāmiṣaṃ bhojanaṃ mama dīyatām iti śīghraṃ vai nātra kāryā vicāraṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुत्वा व्याहृतं वाक्यं रक्षसा कामरूपिणा भक्षसंस्कारकुशलम् उवाच पृथिवीपतिः

tac chrutvā vyāhṛtaṃ vākyaṃ rakṣasā kāmarūpiṇā bhakṣasaṃskārakuśalam uvāca pṛthivīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविष्यं सामिषं स्वादु यथा भवति भोजनम् तथा कुरुष्व शीघ्रं वै परितुष्येद् यथा गुरुः

haviṣyaṃ sāmiṣaṃ svādu yathā bhavati bhojanam tathā kuruṣva śīghraṃ vai parituṣyed yathā guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शासनात् पार्थिवेन्द्रस्य सूदः संभ्रान्तमानसः स च रक्षः पुनस् तत्र सूदवेषम् अथाकरोत्

śāsanāt pārthivendrasya sūdaḥ saṃbhrāntamānasaḥ sa ca rakṣaḥ punas tatra sūdaveṣam athākarot

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मानुषम् अथो मांसं पार्थिवाय न्यवेदयत् इदं स्वादुहविष्यं च सामिषं चान्नम् आहृतम्

sa mānuṣam atho māṃsaṃ pārthivāya nyavedayat idaṃ svāduhaviṣyaṃ ca sāmiṣaṃ cānnam āhṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स भोजनं वसिष्ठाय पत्न्या सार्धम् उपाहरत् मदयन्त्या नरव्याघ्र सामिषं रक्षसा हृतम्

sa bhojanaṃ vasiṣṭhāya patnyā sārdham upāharat madayantyā naravyāghra sāmiṣaṃ rakṣasā hṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वा तदामिषं विप्रो मानुषं भोजनाहृतम् क्रोधेन महताविष्टो व्याहर्तुम् उपचक्रमे

jñātvā tadāmiṣaṃ vipro mānuṣaṃ bhojanāhṛtam krodhena mahatāviṣṭo vyāhartum upacakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मात् त्वं भोजनं राजन् ममैतद् दातुम् इच्छसि तस्माद् भोजनम् एतत् ते भविष्यति न संशयः

yasmāt tvaṃ bhojanaṃ rājan mamaitad dātum icchasi tasmād bhojanam etat te bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स राजा सह पत्न्या वै प्रणिपत्य मुहुर् मुहुः पुनर् वसिष्ठं प्रोवाच यद् उक्तं ब्रह्मरूपिणा

sa rājā saha patnyā vai praṇipatya muhur muhuḥ punar vasiṣṭhaṃ provāca yad uktaṃ brahmarūpiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच् छ्रुता पार्थिवेन्द्रस्य रक्षसा विकृतं च तत् पुनः प्रोवाच राजानं वसिष्ठः पुरुषर्षभम्

tac chrutā pārthivendrasya rakṣasā vikṛtaṃ ca tat punaḥ provāca rājānaṃ vasiṣṭhaḥ puruṣarṣabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया रोषपरीतेन यद् इदं व्याहृतं वचः नैतच् छक्यं वृथा कर्तुं प्रदास्यामि च ते वरम्

mayā roṣaparītena yad idaṃ vyāhṛtaṃ vacaḥ naitac chakyaṃ vṛthā kartuṃ pradāsyāmi ca te varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालो द्वादश वर्षाणि शापस्यास्य भविष्यति मत्प्रसादाच् च राजेन्द्र अतीतं न स्मरिष्यसि

kālo dvādaśa varṣāṇi śāpasyāsya bhaviṣyati matprasādāc ca rājendra atītaṃ na smariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं स राजा तं शापम् उपभुज्यारिमर्दनः प्रतिलेभे पुना राज्यं प्रजाश् चैवान्वपालयत्

evaṃ sa rājā taṃ śāpam upabhujyārimardanaḥ pratilebhe punā rājyaṃ prajāś caivānvapālayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य कल्माषपादस्य यज्ञस्यायतनं शुभम् आश्रमस्य समीपे ऽस्मिन् यस्मिन् पृच्छसि राघव

tasya kalmāṣapādasya yajñasyāyatanaṃ śubham āśramasya samīpe 'smin yasmin pṛcchasi rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तां पार्थिवेन्द्रस्य कथां श्रुत्वा सुदारुणम् विवेश पर्णशालायां महर्षिम् अभिवाद्य च

tasya tāṃ pārthivendrasya kathāṃ śrutvā sudāruṇam viveśa parṇaśālāyāṃ maharṣim abhivādya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.