Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.105

ततः शिरसि कृत्वा तु पादुके भरतस् तदा । आरुरोह रथं हृष्टः शत्रुघ्नेन समन्वितः

tataḥ śirasi kṛtvā tu pāduke bharatas tadā / āruroha rathaṃ hṛṣṭaḥ śatrughnena samanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठो वामदेवश् च जाबालिश् च दृढव्रतः । अग्रतः प्रययुः सर्वे मन्त्रिणो मन्त्रपूजिताः

vasiṣṭho vāmadevaś ca jābāliś ca dṛḍhavrataḥ / agrataḥ prayayuḥ sarve mantriṇo mantrapūjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाकिनीं नदीं रम्यां प्राङ्मुखास् ते ययुस् तदा । प्रदक्षिणं च कुर्वाणाश् चित्रकूटं महागिरिम्

mandākinīṃ nadīṃ ramyāṃ prāṅmukhās te yayus tadā / pradakṣiṇaṃ ca kurvāṇāś citrakūṭaṃ mahāgirim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यन् धातुसहस्राणि रम्याणि विविधानि च । प्रययौ तस्य पार्श्वेन ससैन्यो भरतस् तदा

paśyan dhātusahasrāṇi ramyāṇi vividhāni ca / prayayau tasya pārśvena sasainyo bharatas tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदूराच् चित्रकूटस्य ददर्श भरतस् तदा । आश्रमं यत्र स मुनिर् भरद्वाजः कृतालयः

adūrāc citrakūṭasya dadarśa bharatas tadā / āśramaṃ yatra sa munir bharadvājaḥ kṛtālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तम् आश्रमम् आगम्य भरद्वाजस्य बुद्धिमान् । अवतीर्य रथात् पादौ ववन्दे कुलनन्दनः

sa tam āśramam āgamya bharadvājasya buddhimān / avatīrya rathāt pādau vavande kulanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हृष्टो भरद्वाजो भरतं वाक्यम् अब्रवीत् । अपि कृत्यं कृतं तात रामेण च समागतम्

tato hṛṣṭo bharadvājo bharataṃ vākyam abravīt / api kṛtyaṃ kṛtaṃ tāta rāmeṇa ca samāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तस् तु भरतो भरद्वाजेन धीमता । प्रत्युवाच भरद्वाजं भरतो धर्मवत्सलः

evam uktas tu bharato bharadvājena dhīmatā / pratyuvāca bharadvājaṃ bharato dharmavatsalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स याच्यमानो गुरुणा मया च दृढविक्रमः । राघवः परमप्रीतो वसिष्ठं वाक्यम् अब्रवीत्

sa yācyamāno guruṇā mayā ca dṛḍhavikramaḥ / rāghavaḥ paramaprīto vasiṣṭhaṃ vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितुः प्रतिज्ञां ताम् एव पालयिष्यामि तत्त्वतः । चतुर्दश हि वर्षाणि या प्रतिज्ञा पितुर् मम

pituḥ pratijñāṃ tām eva pālayiṣyāmi tattvataḥ / caturdaśa hi varṣāṇi yā pratijñā pitur mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तो महाप्राज्ञो वसिष्ठः प्रत्युवाच ह । वाक्यज्ञो वाक्यकुशलं राघवं वचनं महत्

evam ukto mahāprājño vasiṣṭhaḥ pratyuvāca ha / vākyajño vākyakuśalaṃ rāghavaṃ vacanaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते प्रयच्छ संहृष्टः पादुके हेमभूषिते । अयोध्यायां महाप्राज्ञ योगक्षेमकरे तव

ete prayaccha saṃhṛṣṭaḥ pāduke hemabhūṣite / ayodhyāyāṃ mahāprājña yogakṣemakare tava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तो वसिष्ठेन राघवः प्राङ्मुखः स्थितः । पादुके हेमविकृते मम राज्याय ते ददौ

evam ukto vasiṣṭhena rāghavaḥ prāṅmukhaḥ sthitaḥ / pāduke hemavikṛte mama rājyāya te dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निवृत्तो ऽहम् अनुज्ञातो रामेण सुमहात्मना । अयोध्याम् एव गच्छामि गृहीत्वा पादुके शुभे

nivṛtto 'ham anujñāto rāmeṇa sumahātmanā / ayodhyām eva gacchāmi gṛhītvā pāduke śubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः । भरद्वाजः शुभतरं मुनिर् वाक्यम् उदाहरत्

etac chrutvā śubhaṃ vākyaṃ bharatasya mahātmanaḥ / bharadvājaḥ śubhataraṃ munir vākyam udāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतच् चित्रं नरव्याघ्र शीलवृत्तवतां वर । यद् आर्यं त्वयि तिष्ठेत् तु निम्ने वृष्टिम् इवोदकम्

naitac citraṃ naravyāghra śīlavṛttavatāṃ vara / yad āryaṃ tvayi tiṣṭhet tu nimne vṛṣṭim ivodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमृतः स महाबाहुः पिता दशरथस् तव । यस्य त्वम् ईदृशः पुत्रो धर्मात्मा धर्मवत्सलः

amṛtaḥ sa mahābāhuḥ pitā daśarathas tava / yasya tvam īdṛśaḥ putro dharmātmā dharmavatsalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् ऋषिं तु महात्मानम् उक्तवाक्यं कृताञ्जलिः । आमन्त्रयितुम् आरेभे चरणाव् उपगृह्य च

tam ṛṣiṃ tu mahātmānam uktavākyaṃ kṛtāñjaliḥ / āmantrayitum ārebhe caraṇāv upagṛhya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भरद्वाजं पुनः पुनः । भरतस् तु ययौ श्रीमान् अयोध्यां सह मन्त्रिभिः

tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā bharadvājaṃ punaḥ punaḥ / bharatas tu yayau śrīmān ayodhyāṃ saha mantribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानैश् च शकटैश् चैव हयैर् नागैश् च सा चमूः । पुनर् निवृत्ता विस्तीर्णा भरतस्यानुयायिनी

yānaiś ca śakaṭaiś caiva hayair nāgaiś ca sā camūḥ / punar nivṛttā vistīrṇā bharatasyānuyāyinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् ते यमुनां दिव्यां नदीं तीर्त्वोर्मिमालिनीम् । ददृशुस् तां पुनः सर्वे गङ्गां शिवजलां नदीम्

tatas te yamunāṃ divyāṃ nadīṃ tīrtvormimālinīm / dadṛśus tāṃ punaḥ sarve gaṅgāṃ śivajalāṃ nadīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां रम्यजलसम्पूर्णां संतीर्य सहबान्धवः । शृङ्गवेरपुरं रम्यं प्रविवेश ससैनिकः

tāṃ ramyajalasampūrṇāṃ saṃtīrya sahabāndhavaḥ / śṛṅgaverapuraṃ ramyaṃ praviveśa sasainikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृङ्गवेरपुराद् भूय अयोध्यां संददर्श ह । भरतो दुःखसंतप्तः सारथिं चेदम् अब्रवीत्

śṛṅgaverapurād bhūya ayodhyāṃ saṃdadarśa ha / bharato duḥkhasaṃtaptaḥ sārathiṃ cedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारथे पश्य विध्वस्ता अयोध्या न प्रकाशते । निराकारा निरानन्दा दीना प्रतिहतस्वना

sārathe paśya vidhvastā ayodhyā na prakāśate / nirākārā nirānandā dīnā pratihatasvanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.