Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.19

अथ तं व्यथया दीनं सविशेषम् अमर्षितम् । श्वसन्तम् इव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम्

atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśeṣam amarṣitam / śvasantam iva nāgendraṃ roṣavisphāritekṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसाद्य रामः सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम् । उवाचेदं स धैर्येण धारयन् सत्त्वम् आत्मवान्

āsādya rāmaḥ saumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam / uvācedaṃ sa dhairyeṇa dhārayan sattvam ātmavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौमित्रे यो ऽभिषेकार्थे मम सम्भारसम्भ्रमः । अभिषेकनिवृत्त्यर्थे सो ऽस्तु सम्भारसम्भ्रमः

saumitre yo 'bhiṣekārthe mama sambhārasambhramaḥ / abhiṣekanivṛttyarthe so 'stu sambhārasambhramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्या मदभिषेकार्थं मानसं परितप्यते । माता नः सा यथा न स्यात् सविशङ्का तथा कुरु

yasyā madabhiṣekārthaṃ mānasaṃ paritapyate / mātā naḥ sā yathā na syāt saviśaṅkā tathā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः शङ्कामयं दुःखं मुहूर्तम् अपि नोत्सहे । मनसि प्रतिसंजातं सौमित्रे ऽहम् उपेक्षितुम्

tasyāḥ śaṅkāmayaṃ duḥkhaṃ muhūrtam api notsahe / manasi pratisaṃjātaṃ saumitre 'ham upekṣitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न बुद्धिपूर्वं नाबुद्धं स्मरामीह कदाचन । मात्ःणां वा पितुर् वाहं कृतम् अल्पं च विप्रियम्

na buddhipūrvaṃ nābuddhaṃ smarāmīha kadācana / mātḥṇāṃ vā pitur vāhaṃ kṛtam alpaṃ ca vipriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यः सत्याभिसंधश् च नित्यं सत्यपराक्रमः । परलोकभयाद् भीतो निर्भयो ऽस्तु पिता मम

satyaḥ satyābhisaṃdhaś ca nityaṃ satyaparākramaḥ / paralokabhayād bhīto nirbhayo 'stu pitā mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यापि हि भवेद् अस्मिन् कर्मण्य् अप्रतिसंहृते । सत्यं नेति मनस्तापस् तस्य तापस् तपेच् च माम्

tasyāpi hi bhaved asmin karmaṇy apratisaṃhṛte / satyaṃ neti manastāpas tasya tāpas tapec ca mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिषेकविधानं तु तस्मात् संहृत्य लक्ष्मण । अन्वग् एवाहम् इच्छामि वनं गन्तुम् इतः पुनः

abhiṣekavidhānaṃ tu tasmāt saṃhṛtya lakṣmaṇa / anvag evāham icchāmi vanaṃ gantum itaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम प्रव्राजनाद् अद्य कृतकृत्या नृपात्मजा । सुतं भरतम् अव्यग्रम् अभिषेचयिता ततः

mama pravrājanād adya kṛtakṛtyā nṛpātmajā / sutaṃ bharatam avyagram abhiṣecayitā tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयि चीराजिनधरे जटामण्डलधारिणि । गते ऽरण्यं च कैकेय्या भविष्यति मनःसुखम्

mayi cīrājinadhare jaṭāmaṇḍaladhāriṇi / gate 'raṇyaṃ ca kaikeyyā bhaviṣyati manaḥsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धिः प्रणीता येनेयं मनश् च सुसमाहितम् । तत् तु नार्हामि संक्लेष्टुं प्रव्रजिष्यामि माचिरम्

buddhiḥ praṇītā yeneyaṃ manaś ca susamāhitam / tat tu nārhāmi saṃkleṣṭuṃ pravrajiṣyāmi māciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतान्तस् त्व् एव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत्प्रवासने । राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनर् एव निवर्तने

kṛtāntas tv eva saumitre draṣṭavyo matpravāsane / rājyasya ca vitīrṇasya punar eva nivartane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैकेय्याः प्रतिपत्तिर् हि कथं स्यान् मम पीडने । यदि भावो न दैवो ऽयं कृतान्तविहितो भवेत्

kaikeyyāḥ pratipattir hi kathaṃ syān mama pīḍane / yadi bhāvo na daivo 'yaṃ kṛtāntavihito bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु ममान्तरम् । भूतपूर्वं विशेषो वा तस्या मयि सुते ऽपि वा

jānāsi hi yathā saumya na mātṛṣu mamāntaram / bhūtapūrvaṃ viśeṣo vā tasyā mayi sute 'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैः प्रवासार्थैश् च दुर्वचैः । उग्रैर् वाक्यैर् अहं तस्या नान्यद् दैवात् समर्थये

so 'bhiṣekanivṛttyarthaiḥ pravāsārthaiś ca durvacaiḥ / ugrair vākyair ahaṃ tasyā nānyad daivāt samarthaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं प्रकृतिसम्पन्ना राजपुत्री तथागुणा । ब्रूयात् सा प्राकृतेव स्त्री मत्पीडां भर्तृसंनिधौ

kathaṃ prakṛtisampannā rājaputrī tathāguṇā / brūyāt sā prākṛteva strī matpīḍāṃ bhartṛsaṃnidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अचिन्त्यं तु तद् दैवं भूतेष्व् अपि न हन्यते । व्यक्तं मयि च तस्यां च पतितो हि विपर्ययः

yad acintyaṃ tu tad daivaṃ bhūteṣv api na hanyate / vyaktaṃ mayi ca tasyāṃ ca patito hi viparyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चिद् दैवेन सौमित्रे योद्धुम् उत्सहते पुमान् । यस्य न ग्रहणं किंचित् कर्मणो ऽन्यत्र दृश्यते

kaścid daivena saumitre yoddhum utsahate pumān / yasya na grahaṇaṃ kiṃcit karmaṇo 'nyatra dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखदुःखे भयक्रोधौ लाभालाभौ भवाभवौ । यस्य किंचित् तथा भूतं ननु दैवस्य कर्म तत्

sukhaduḥkhe bhayakrodhau lābhālābhau bhavābhavau / yasya kiṃcit tathā bhūtaṃ nanu daivasya karma tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याहते ऽप्य् अभिषेके मे परितापो न विद्यते । तस्माद् अपरितापः संस् त्वम् अप्य् अनुविधाय माम् । प्रतिसंहारय क्षिप्रम् आभिषेचनिकीं क्रियाम् ॥ रम्स् २,१९।२१ ॥* न लक्ष्मणास्मिन् मम राज्यविघ्ने माता यवीयस्य् अतिशङ्कनीया । दैवाभिपन्ना हि वदन्त्य् अनिष्टं जानासि दैवं च तथा प्रभावम्

vyāhate 'py abhiṣeke me paritāpo na vidyate / tasmād aparitāpaḥ saṃs tvam apy anuvidhāya mām / pratisaṃhāraya kṣipram ābhiṣecanikīṃ kriyām // RamS 2,19.21 //* na lakṣmaṇāsmin mama rājyavighne mātā yavīyasy atiśaṅkanīyā / daivābhipannā hi vadanty aniṣṭaṃ jānāsi daivaṃ ca tathā prabhāvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.