Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.55

वनं गते धर्मपरे रामे रमयतां वरे । कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारम् इदम् अब्रवीत्

vanaṃ gate dharmapare rāme ramayatāṃ vare / kausalyā rudatī svārtā bhartāram idam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितं ते महद् यशः । सानुक्रोशो वदान्यश् च प्रियवादी च राघवः

yadyapi triṣu lokeṣu prathitaṃ te mahad yaśaḥ / sānukrośo vadānyaś ca priyavādī ca rāghavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं नरवरश्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया । दुःखितौ सुखसंवृद्धौ वने दुःखं सहिष्यतः

kathaṃ naravaraśreṣṭha putrau tau saha sītayā / duḥkhitau sukhasaṃvṛddhau vane duḥkhaṃ sahiṣyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा नूनं तरुणी श्यामा सुकुमारी सुखोचिता । कथम् उष्णं च शीतं च मैथिली प्रसहिष्यते

sā nūnaṃ taruṇī śyāmā sukumārī sukhocitā / katham uṣṇaṃ ca śītaṃ ca maithilī prasahiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्त्वाशनं विशालाक्षी सूपदंशान्वितं शुभम् । वन्यं नैवारम् आहारं कथं सीतोपभोक्ष्यते

bhuktvāśanaṃ viśālākṣī sūpadaṃśānvitaṃ śubham / vanyaṃ naivāram āhāraṃ kathaṃ sītopabhokṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीतवादित्रनिर्घोषं श्रुत्वा शुभम् अनिन्दिता । कथं क्रव्यादसिंहानां शब्दं श्रोष्यत्य् अशोभनम्

gītavāditranirghoṣaṃ śrutvā śubham aninditā / kathaṃ kravyādasiṃhānāṃ śabdaṃ śroṣyaty aśobhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेन्द्रध्वजसंकाशः क्व नु शेते महाभुजः । भुजं परिघसंकाशम् उपधाय महाबलः

mahendradhvajasaṃkāśaḥ kva nu śete mahābhujaḥ / bhujaṃ parighasaṃkāśam upadhāya mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मवर्णं सुकेशान्तं पद्मनिःश्वासम् उत्तमम् । कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनं पुष्करेक्षणम्

padmavarṇaṃ sukeśāntaṃ padmaniḥśvāsam uttamam / kadā drakṣyāmi rāmasya vadanaṃ puṣkarekṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रसारमयं नूनं हृदयं मे न संशयः । अपश्यन्त्या न तं यद् वै फलतीदं सहस्रधा

vajrasāramayaṃ nūnaṃ hṛdayaṃ me na saṃśayaḥ / apaśyantyā na taṃ yad vai phalatīdaṃ sahasradhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनर् एष्यति । जह्याद् राज्यं च कोशं च भरतेनोपभोक्ष्यते

yadi pañcadaśe varṣe rāghavaḥ punar eṣyati / jahyād rājyaṃ ca kośaṃ ca bharatenopabhokṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कनीयसा भ्रात्रा भुक्तं राज्यं विशां पते । भ्राता ज्येष्ठो वरिष्ठश् च किमर्थं नावमंस्यते

evaṃ kanīyasā bhrātrā bhuktaṃ rājyaṃ viśāṃ pate / bhrātā jyeṣṭho variṣṭhaś ca kimarthaṃ nāvamaṃsyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न परेणाहृतं भक्ष्यं व्याघ्रः खादितुम् इच्छति । एवम् एव नरव्याघ्रः परलीढं न मंस्यते

na pareṇāhṛtaṃ bhakṣyaṃ vyāghraḥ khāditum icchati / evam eva naravyāghraḥ paralīḍhaṃ na maṃsyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविर् आज्यं पुरोडाशाः कुशा यूपाश् च खादिराः । नैतानि यातयामानि कुर्वन्ति पुनर् अध्वरे

havir ājyaṃ puroḍāśāḥ kuśā yūpāś ca khādirāḥ / naitāni yātayāmāni kurvanti punar adhvare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा ह्य् आत्तम् इदं राज्यं हृतसारां सुराम् इव । नाभिमन्तुम् अलं रामो नष्टसोमम् इवाध्वरम्

tathā hy āttam idaṃ rājyaṃ hṛtasārāṃ surām iva / nābhimantum alaṃ rāmo naṣṭasomam ivādhvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवंविधम् असत्कारं राघवो मर्षयिष्यति । बलवान् इव शार्दूलो वालधेर् अभिमर्शनम्

naivaṃvidham asatkāraṃ rāghavo marṣayiṣyati / balavān iva śārdūlo vāladher abhimarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तादृशः सिंहबलो वृषभाक्षो नरर्षभः । स्वयम् एव हतः पित्रा जलजेनात्मजो यथा

sa tādṛśaḥ siṃhabalo vṛṣabhākṣo nararṣabhaḥ / svayam eva hataḥ pitrā jalajenātmajo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजातिधर्मः शास्त्रदृष्टः सनातनः । यदि ते धर्मनिरते त्वया पुत्रे विवासिते

dvijātidharmaḥ śāstradṛṣṭaḥ sanātanaḥ / yadi te dharmanirate tvayā putre vivāsite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतिर् एका पतिर् नार्या द्वितीया गतिर् आत्मजः । तृतीया ज्ञातयो राजंश् चतुर्थी नेह विद्यते

gatir ekā patir nāryā dvitīyā gatir ātmajaḥ / tṛtīyā jñātayo rājaṃś caturthī neha vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र त्वं चैव मे नास्ति रामश् च वनम् आश्रितः । न वनं गन्तुम् इच्छामि सर्वथा हि हता त्वया

tatra tvaṃ caiva me nāsti rāmaś ca vanam āśritaḥ / na vanaṃ gantum icchāmi sarvathā hi hatā tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतं त्वया राज्यम् इदं सराष्ट्रं हतस् तथात्मा सह मन्त्रिभिश् च । हता सपुत्रास्मि हताश् च पौराः सुतश् च भार्या च तव प्रहृष्टौ

hataṃ tvayā rājyam idaṃ sarāṣṭraṃ hatas tathātmā saha mantribhiś ca / hatā saputrāsmi hatāś ca paurāḥ sutaś ca bhāryā ca tava prahṛṣṭau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां गिरं दारुणशब्दसंश्रितां निशम्य राजापि मुमोह दुःखितः । ततः स शोकं प्रविवेश पार्थिवः स्वदुष्कृतं चापि पुनस् तदास्मरत्

imāṃ giraṃ dāruṇaśabdasaṃśritāṃ niśamya rājāpi mumoha duḥkhitaḥ / tataḥ sa śokaṃ praviveśa pārthivaḥ svaduṣkṛtaṃ cāpi punas tadāsmarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.