Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.64

भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास् ते क्लान्तवाहनाः । प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम्

bharate bruvati svapnaṃ dūtās te klāntavāhanāḥ / praviśyāsahyaparikhaṃ ramyaṃ rājagṛhaṃ puram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः । राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतं वचः

samāgamya tu rājñā ca rājaputreṇa cārcitāḥ / rājñaḥ pādau gṛhītvā tu tam ūcur bharataṃ vacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोहितस् त्वा कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः । त्वरमाणश् च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकं त्वया

purohitas tvā kuśalaṃ prāha sarve ca mantriṇaḥ / tvaramāṇaś ca niryāhi kṛtyam ātyayikaṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्र विंशतिकोट्यस् तु नृपतेर् मातुलस्य ते । दशकोट्यस् तु सम्पूर्णास् तथैव च नृपात्मज

atra viṃśatikoṭyas tu nṛpater mātulasya te / daśakoṭyas tu sampūrṇās tathaiva ca nṛpātmaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिगृह्य च तत् सर्वं स्वनुरक्तः सुहृज्जने । दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान्

pratigṛhya ca tat sarvaṃ svanuraktaḥ suhṛjjane / dūtān uvāca bharataḥ kāmaiḥ sampratipūjya tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम । कच्चिच् चारोगता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि

kaccit sukuśalī rājā pitā daśaratho mama / kaccic cārogatā rāme lakṣmaṇe vā mahātmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी । अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः

āryā ca dharmaniratā dharmajñā dharmadarśinī / arogā cāpi kausalyā mātā rāmasya dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या । शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा चापि मध्यमा

kaccit sumitrā dharmajñā jananī lakṣmaṇasya yā / śatrughnasya ca vīrasya sārogā cāpi madhyamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी । अरोगा चापि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह

ātmakāmā sadā caṇḍī krodhanā prājñamāninī / arogā cāpi kaikeyī mātā me kim uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तास् तु ते दूता भरतेन महात्मना । ऊचुः सम्प्रश्रितं वाक्यम् इदं तं भरतं तदा । कुशलास् ते नरव्याघ्र येषां कुशलम् इच्छसि ॥ रम्स् २,६४।१० ॥* भरतश् चापि तान् दूतान् एवम् उक्तो ऽभ्यभाषत । आपृच्छे ऽहं महाराजं दूताः संत्वरयन्ति माम्

evam uktās tu te dūtā bharatena mahātmanā / ūcuḥ sampraśritaṃ vākyam idaṃ taṃ bharataṃ tadā / kuśalās te naravyāghra yeṣāṃ kuśalam icchasi // RamS 2,64.10 //* bharataś cāpi tān dūtān evam ukto 'bhyabhāṣata / āpṛcche 'haṃ mahārājaṃ dūtāḥ saṃtvarayanti mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिवात्मजः । दूतैः संचोदितो वाक्यं मातामहम् उवाच ह

evam uktvā tu tān dūtān bharataḥ pārthivātmajaḥ / dūtaiḥ saṃcodito vākyaṃ mātāmaham uvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः । पुनर् अप्य् अहम् एष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि

rājan pitur gamiṣyāmi sakāśaṃ dūtacoditaḥ / punar apy aham eṣyāmi yadā me tvaṃ smariṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भरतेनैवम् उक्तस् तु नृपो मातामहस् तदा । तम् उवाच शुभं वाक्यं शिरस्य् आघ्राय राघवम्

bharatenaivam uktas tu nṛpo mātāmahas tadā / tam uvāca śubhaṃ vākyaṃ śirasy āghrāya rāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयी सुप्रजास् त्वया । मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परंतप

gaccha tātānujāne tvāṃ kaikeyī suprajās tvayā / mātaraṃ kuśalaṃ brūyāḥ pitaraṃ ca paraṃtapa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः । तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ

purohitaṃ ca kuśalaṃ ye cānye dvijasattamāḥ / tau ca tāta maheṣvāsau bhrātarau rāmalakṣmaṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मै हस्त्युत्तमांश् चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च । अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ

tasmai hastyuttamāṃś citrān kambalān ajināni ca / abhisatkṛtya kaikeyo bharatāya dhanaṃ dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुक्मनिष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च । सत्कृत्य कैकेयी पुत्रं केकयो धनम् आदिशत्

rukmaniṣkasahasre dve ṣoḍaśāśvaśatāni ca / satkṛtya kaikeyī putraṃ kekayo dhanam ādiśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथामात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यांश् च गुणान्वितान् । ददाव् अश्वपतिः शीघ्रं भरतायानुयायिनः

tathāmātyān abhipretān viśvāsyāṃś ca guṇānvitān / dadāv aśvapatiḥ śīghraṃ bharatāyānuyāyinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऐरावतान् ऐन्द्रशिरान् नागान् वै प्रियदर्शनान् । खराञ् शीघ्रान् सुसंयुक्तान् मातुलो ऽस्मै धनं ददौ

airāvatān aindraśirān nāgān vai priyadarśanān / kharāñ śīghrān susaṃyuktān mātulo 'smai dhanaṃ dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तःपुरे ऽतिसंवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान् । दंष्ट्रायुधान् महाकायाञ् शुनश् चोपायनं ददौ

antaḥpure 'tisaṃvṛddhān vyāghravīryabalānvitān / daṃṣṭrāyudhān mahākāyāñ śunaś copāyanaṃ dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मातामहम् आपृच्छ्य मातुलं च युधाजितम् । रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ

sa mātāmaham āpṛcchya mātulaṃ ca yudhājitam / ratham āruhya bharataḥ śatrughnasahito yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथान् मण्डलचक्रांश् च योजयित्वा परःशतम् । उष्ट्रगोऽश्वखरैर् भृत्या भरतं यान्तम् अन्वयुः

rathān maṇḍalacakrāṃś ca yojayitvā paraḥśatam / uṣṭrago'śvakharair bhṛtyā bharataṃ yāntam anvayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलेन गुप्तो भरतो महात्मा सहार्यकस्यात्मसमैर् अमात्यैः । आदाय शत्रुघ्नम् अपेतशत्रुर् गृहाद् ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात्

balena gupto bharato mahātmā sahāryakasyātmasamair amātyaiḥ / ādāya śatrughnam apetaśatrur gṛhād yayau siddha ivendralokāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.