Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.7

ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास् तु सहोषिता । प्रासादं चन्द्रसंकाशम् आरुरोह यदृच्छया

jñātidāsī yato jātā kaikeyyās tu sahoṣitā / prāsādaṃ candrasaṃkāśam āruroha yadṛcchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकमलोत्पलाम् । अयोध्यां मन्थरा तस्मात् प्रासादाद् अन्ववैक्षत

siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakamalotpalām / ayodhyāṃ mantharā tasmāt prāsādād anvavaikṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पताकाभिर् वरार्हाभिर् ध्वजैश् च समलंकृताम् । सिक्तां चन्दनतोयैश् च शिरःस्नातजनैर् वृताम्

patākābhir varārhābhir dhvajaiś ca samalaṃkṛtām / siktāṃ candanatoyaiś ca śiraḥsnātajanair vṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा । उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती

avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā / uttamenābhisaṃyuktā harṣeṇārthaparā satī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राममाता धनं किं नु जनेभ्यः सम्प्रयच्छति । अतिमात्रं प्रहर्षो ऽयं किं जनस्य च शंस मे । कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः

rāmamātā dhanaṃ kiṃ nu janebhyaḥ samprayacchati / atimātraṃ praharṣo 'yaṃ kiṃ janasya ca śaṃsa me / kārayiṣyati kiṃ vāpi samprahṛṣṭo mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री परमया मुदा । आचचक्षे ऽथ कुब्जायै भूयसीं राघवे श्रियम्

vidīryamāṇā harṣeṇa dhātrī paramayā mudā / ācacakṣe 'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghave śriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम् । राजा दशरथो रामम् अभिषेचयितानघम्

śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyena rāghavam / rājā daśaratho rāmam abhiṣecayitānagham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धात्र्यास् तु वचनं श्रुत्वा कुब्जा क्षिप्रम् अमर्षिता । कैलासशिखराकारात् प्रासादाद् अवरोहत

dhātryās tu vacanaṃ śrutvā kubjā kṣipram amarṣitā / kailāsaśikharākārāt prāsādād avarohata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी । शयानाम् एत्य कैकेयीम् इदं वचनम् अब्रवीत्

sā dahyamānā kopena mantharā pāpadarśinī / śayānām etya kaikeyīm idaṃ vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वाम् अभिवर्तते । उपप्लुतमहौघेन किम् आत्मानं न बुध्यसे

uttiṣṭha mūḍhe kiṃ śeṣe bhayaṃ tvām abhivartate / upaplutamahaughena kim ātmānaṃ na budhyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे । चलं हि तव सौभाग्यं नद्याः स्रोत इवोष्णगे

aniṣṭe subhagākāre saubhāgyena vikatthase / calaṃ hi tava saubhāgyaṃ nadyāḥ srota ivoṣṇage

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः । कुब्जया पापदर्शिन्या विषादम् अगमत् परम्

evam uktā tu kaikeyī ruṣṭayā paruṣaṃ vacaḥ / kubjayā pāpadarśinyā viṣādam agamat param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैकेयी त्व् अब्रवीत् कुब्जां कच्चित् क्षेमं न मन्थरे । विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम्

kaikeyī tv abravīt kubjāṃ kaccit kṣemaṃ na manthare / viṣaṇṇavadanāṃ hi tvāṃ lakṣaye bhṛśaduḥkhitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्थरा तु वचः श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम् । उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा

mantharā tu vacaḥ śrutvā kaikeyyā madhurākṣaram / uvāca krodhasaṃyuktā vākyaṃ vākyaviśāradā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी । विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम्

sā viṣaṇṇatarā bhūtvā kubjā tasyā hitaiṣiṇī / viṣādayantī provāca bhedayantī ca rāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्षेमं सुमहद् देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम् । रामं दशरथो राजा यौवराज्ये ऽभिषेक्ष्यति

akṣemaṃ sumahad devi pravṛttaṃ tvadvināśanam / rāmaṃ daśaratho rājā yauvarājye 'bhiṣekṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सास्म्य् अगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता । दह्यमानानलेनेव त्वद्धितार्थम् इहागता

sāsmy agādhe bhaye magnā duḥkhaśokasamanvitā / dahyamānānaleneva tvaddhitārtham ihāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद् भवेत् । त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश् च भवेद् अत्र न संशयः

tava duḥkhena kaikeyi mama duḥkhaṃ mahad bhavet / tvadvṛddhau mama vṛddhiś ca bhaved atra na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः । उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे

narādhipakule jātā mahiṣī tvaṃ mahīpateḥ / ugratvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ devi na budhyase

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मवादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः । शुद्धभावे न जानीषे तेनैवम् अतिसंधिता

dharmavādī śaṭho bhartā ślakṣṇavādī ca dāruṇaḥ / śuddhabhāve na jānīṣe tenaivam atisaṃdhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपस्थितं प्रयुञ्जानस् त्वयि सान्त्वम् अनर्थकम् । अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति

upasthitaṃ prayuñjānas tvayi sāntvam anarthakam / arthenaivādya te bhartā kausalyāṃ yojayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु । काल्यं स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके

apavāhya sa duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu / kālyaṃ sthāpayitā rāmaṃ rājye nihatakaṇṭake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया । आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस् त्वया

śatruḥ patipravādena mātreva hitakāmyayā / āśīviṣa ivāṅkena bāle paridhṛtas tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा हि कुर्यात् सर्पो वा शत्रुर् वा प्रत्युपेक्षितः । राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता

yathā hi kuryāt sarpo vā śatrur vā pratyupekṣitaḥ / rājñā daśarathenādya saputrā tvaṃ tathā kṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यं सुखोचिते । रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्य् असि

pāpenānṛtasāntvena bāle nityaṃ sukhocite / rāmaṃ sthāpayatā rājye sānubandhā hatā hy asi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव । त्रायस्व पुत्रम् आत्मानं मां च विस्मयदर्शने

sā prāptakālaṃ kaikeyi kṣipraṃ kuru hitaṃ tava / trāyasva putram ātmānaṃ māṃ ca vismayadarśane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्थराया वचः श्रुत्वा शयनात् स शुभानना । एवम् आभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम्

mantharāyā vacaḥ śrutvā śayanāt sa śubhānanā / evam ābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pradadau śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा त्व् आभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा । कैकेयी मन्थरां हृष्टा पुनर् एवाब्रवीद् इदम्

dattvā tv ābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pramadottamā / kaikeyī mantharāṃ hṛṣṭā punar evābravīd idam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं तु मन्थरे मह्यम् आख्यासि परमं प्रियम् । एतन् मे प्रियम् आख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते

idaṃ tu manthare mahyam ākhyāsi paramaṃ priyam / etan me priyam ākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karomi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामे वा भरते वाहं विशेषं नोपलक्षये । तस्मात् तुष्टास्मि यद् राजा रामं राज्ये ऽभिषेक्ष्यति

rāme vā bharate vāhaṃ viśeṣaṃ nopalakṣaye / tasmāt tuṣṭāsmi yad rājā rāmaṃ rājye 'bhiṣekṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे परं किंचिद् इतस् त्वया पुनः प्रियं प्रियार्हे सुवचं वचो वरम् । तथा ह्य् अवोचस् त्वम् अतः प्रियोत्तरं वरं परं ते प्रददामि तं वृणु

na me paraṃ kiṃcid itas tvayā punaḥ priyaṃ priyārhe suvacaṃ vaco varam / tathā hy avocas tvam ataḥ priyottaraṃ varaṃ paraṃ te pradadāmi taṃ vṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.