Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.79

एवम् उक्तस् तु भरतो निषादाधिपतिं गुहम् । प्रत्युवाच महाप्राज्ञो वाक्यं हेत्वर्थसंहितम्

evam uktas tu bharato niṣādādhipatiṃ guham / pratyuvāca mahāprājño vākyaṃ hetvarthasaṃhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्जितः खलु ते कामः कृतो मम गुरोः सखे । यो मे त्वम् ईदृशीं सेनाम् एको ऽभ्यर्चितुम् इच्छसि

ūrjitaḥ khalu te kāmaḥ kṛto mama guroḥ sakhe / yo me tvam īdṛśīṃ senām eko 'bhyarcitum icchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा तु महातेजा गुहं वचनम् उत्तमम् । अब्रवीद् भरतः श्रीमान् निषादाधिपतिं पुनः

ity uktvā tu mahātejā guhaṃ vacanam uttamam / abravīd bharataḥ śrīmān niṣādādhipatiṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कतरेण गमिष्यामि भरद्वाजाश्रमं गुह । गहनो ऽयं भृशं देशो गङ्गानूपो दुरत्ययः

katareṇa gamiṣyāmi bharadvājāśramaṃ guha / gahano 'yaṃ bhṛśaṃ deśo gaṅgānūpo duratyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः । अब्रवीत् प्राञ्जलिर् वाक्यं गुहो गहनगोचरः

tasya tadvacanaṃ śrutvā rājaputrasya dhīmataḥ / abravīt prāñjalir vākyaṃ guho gahanagocaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाशास् त्व् अनुगमिष्यन्ति धन्विनः सुसमाहिताः । अहं चानुगमिष्यामि राजपुत्र महायशः

dāśās tv anugamiṣyanti dhanvinaḥ susamāhitāḥ / ahaṃ cānugamiṣyāmi rājaputra mahāyaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिन् न दुष्टो व्रजसि रामस्याक्लिष्टकर्मणः । इयं ते महती सेना शङ्कां जनयतीव मे

kaccin na duṣṭo vrajasi rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ / iyaṃ te mahatī senā śaṅkāṃ janayatīva me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एवम् अभिभाषन्तम् आकाश इव निर्मलः । भरतः श्लक्ष्णया वाचा गुहं वचनम् अब्रवीत्

tam evam abhibhāṣantam ākāśa iva nirmalaḥ / bharataḥ ślakṣṇayā vācā guhaṃ vacanam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा भूत् स कालो यत् कष्टं न मां शङ्कितुम् अर्हसि । राघवः स हि मे भ्राता ज्येष्ठः पितृसमो मम

mā bhūt sa kālo yat kaṣṭaṃ na māṃ śaṅkitum arhasi / rāghavaḥ sa hi me bhrātā jyeṣṭhaḥ pitṛsamo mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं निवर्तयितुं यामि काकुत्स्थं वनवासिनम् । बुद्धिर् अन्या न ते कार्या गुह सत्यं ब्रवीमि ते

taṃ nivartayituṃ yāmi kākutsthaṃ vanavāsinam / buddhir anyā na te kāryā guha satyaṃ bravīmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तु संहृष्टवदनः श्रुत्वा भरतभाषितम् । पुनर् एवाब्रवीद् वाक्यं भरतं प्रति हर्षितः

sa tu saṃhṛṣṭavadanaḥ śrutvā bharatabhāṣitam / punar evābravīd vākyaṃ bharataṃ prati harṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धन्यस् त्वं न त्वया तुल्यं पश्यामि जगतीतले । अयत्नाद् आगतं राज्यं यस् त्वं त्यक्तुम् इहेच्छसि

dhanyas tvaṃ na tvayā tulyaṃ paśyāmi jagatītale / ayatnād āgataṃ rājyaṃ yas tvaṃ tyaktum ihecchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शाश्वती खलु ते कीर्तिर् लोकान् अनुचरिष्यति । यस् त्वं कृच्छ्रगतं रामं प्रत्यानयितुम् इच्छसि

śāśvatī khalu te kīrtir lokān anucariṣyati / yas tvaṃ kṛcchragataṃ rāmaṃ pratyānayitum icchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सम्भाषमाणस्य गुहस्य भरतं तदा । बभौ नष्टप्रभः सूर्यो रजनी चाभ्यवर्तत

evaṃ sambhāṣamāṇasya guhasya bharataṃ tadā / babhau naṣṭaprabhaḥ sūryo rajanī cābhyavartata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संनिवेश्य स तां सेनां गुहेन परितोषितः । शत्रुघ्नेन सह श्रीमाञ् शयनं पुनर् आगमत्

saṃniveśya sa tāṃ senāṃ guhena paritoṣitaḥ / śatrughnena saha śrīmāñ śayanaṃ punar āgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामचिन्तामयः शोको भरतस्य महात्मनः । उपस्थितो ह्य् अनर्हस्य धर्मप्रेक्षस्य तादृशः

rāmacintāmayaḥ śoko bharatasya mahātmanaḥ / upasthito hy anarhasya dharmaprekṣasya tādṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्दाहेन दहनः संतापयति राघवम् । वनदाहाभिसंतप्तं गूढो ऽग्निर् इव पादपम्

antardāhena dahanaḥ saṃtāpayati rāghavam / vanadāhābhisaṃtaptaṃ gūḍho 'gnir iva pādapam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रस्रुतः सर्वगात्रेभ्यः स्वेदः शोकाग्निसम्भवः । यथा सूर्यांशुसंतप्तो हिमवान् प्रस्रुतो हिमम्

prasrutaḥ sarvagātrebhyaḥ svedaḥ śokāgnisambhavaḥ / yathā sūryāṃśusaṃtapto himavān prasruto himam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्याननिर्दरशैलेन विनिःश्वसितधातुना । दैन्यपादपसंघेन शोकायासाधिशृङ्गिणा

dhyānanirdaraśailena viniḥśvasitadhātunā / dainyapādapasaṃghena śokāyāsādhiśṛṅgiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमोहानन्तसत्त्वेन संतापौषधिवेणुना । आक्रान्तो दुःखशैलेन महता कैकयीसुतः

pramohānantasattvena saṃtāpauṣadhiveṇunā / ākrānto duḥkhaśailena mahatā kaikayīsutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुहेन सार्धं भरतः समागतो महानुभावः सजनः समाहितः । सुदुर्मनास् तं भरतं तदा पुनर् गुहः समाश्वासयद् अग्रजं प्रति

guhena sārdhaṃ bharataḥ samāgato mahānubhāvaḥ sajanaḥ samāhitaḥ / sudurmanās taṃ bharataṃ tadā punar guhaḥ samāśvāsayad agrajaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.