Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.84

भरद्वाजाश्रमं दृष्ट्वा क्रोशाद् एव नरर्षभः । बलं सर्वम् अवस्थाप्य जगाम सह मन्त्रिभिः

bharadvājāśramaṃ dṛṣṭvā krośād eva nararṣabhaḥ / balaṃ sarvam avasthāpya jagāma saha mantribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्भ्याम् एव हि धर्मज्ञो न्यस्तशस्त्रपरिच्छदः । वसानो वाससी क्षौमे पुरोधाय पुरोहितम्

padbhyām eva hi dharmajño nyastaśastraparicchadaḥ / vasāno vāsasī kṣaume purodhāya purohitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः संदर्शने तस्य भरद्वाजस्य राघवः । मन्त्रिणस् तान् अवस्थाप्य जगामानु पुरोहितम्

tataḥ saṃdarśane tasya bharadvājasya rāghavaḥ / mantriṇas tān avasthāpya jagāmānu purohitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठम् अथ दृष्ट्वैव भरद्वाजो महातपाः । संचचालासनात् तूर्णं शिष्यान् अर्घ्यम् इति ब्रुवन्

vasiṣṭham atha dṛṣṭvaiva bharadvājo mahātapāḥ / saṃcacālāsanāt tūrṇaṃ śiṣyān arghyam iti bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समागम्य वसिष्ठेन भरतेनाभिवादितः । अबुध्यत महातेजाः सुतं दशरथस्य तम्

samāgamya vasiṣṭhena bharatenābhivāditaḥ / abudhyata mahātejāḥ sutaṃ daśarathasya tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्याम् अर्घ्यं च पाद्यं च दत्त्वा पश्चात् फलानि च । आनुपूर्व्याच् च धर्मज्ञः पप्रच्छ कुशलं कुले

tābhyām arghyaṃ ca pādyaṃ ca dattvā paścāt phalāni ca / ānupūrvyāc ca dharmajñaḥ papraccha kuśalaṃ kule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोध्यायां बले कोशे मित्रेष्व् अपि च मन्त्रिषु । जानन् दशरथं वृत्तं न राजानम् उदाहरत्

ayodhyāyāṃ bale kośe mitreṣv api ca mantriṣu / jānan daśarathaṃ vṛttaṃ na rājānam udāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसिष्ठो भरतश् चैनं पप्रच्छतुर् अनामयम् । शरीरे ऽग्निषु वृक्षेषु शिष्येषु मृगपक्षिषु

vasiṣṭho bharataś cainaṃ papracchatur anāmayam / śarīre 'gniṣu vṛkṣeṣu śiṣyeṣu mṛgapakṣiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेति च प्रतिज्ञाय भरद्वाजो महातपाः । भरतं प्रत्युवाचेदं राघवस्नेहबन्धनात्

tatheti ca pratijñāya bharadvājo mahātapāḥ / bharataṃ pratyuvācedaṃ rāghavasnehabandhanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् इहागमने कार्यं तव राज्यं प्रशासतः । एतद् आचक्ष्व मे सर्वं न हि मे शुध्यते मनः

kim ihāgamane kāryaṃ tava rājyaṃ praśāsataḥ / etad ācakṣva me sarvaṃ na hi me śudhyate manaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषुवे यममित्रघ्नं कौसल्यानन्दवर्धनम् । भ्रात्रा सह सभार्यो यश् चिरं प्रव्राजितो वनम्

suṣuve yamamitraghnaṃ kausalyānandavardhanam / bhrātrā saha sabhāryo yaś ciraṃ pravrājito vanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियुक्तः स्त्रीनियुक्तेन पित्रा यो ऽसौ महायशाः । वनवासी भवेतीह समाः किल चतुर्दश

niyuktaḥ strīniyuktena pitrā yo 'sau mahāyaśāḥ / vanavāsī bhavetīha samāḥ kila caturdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चिन् न तस्यापापस्य पापं कर्तुम् इहेच्छसि । अकण्टकं भोक्तुमना राज्यं तस्यानुजस्य च

kaccin na tasyāpāpasya pāpaṃ kartum ihecchasi / akaṇṭakaṃ bhoktumanā rājyaṃ tasyānujasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्तो भरद्वाजं भरतः प्रत्युवाच ह । पर्यश्रुनयनो दुःखाद् वाचा संसज्जमानया

evam ukto bharadvājaṃ bharataḥ pratyuvāca ha / paryaśrunayano duḥkhād vācā saṃsajjamānayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हतो ऽस्मि यदि माम् एवं भगवान् अपि मन्यते । मत्तो न दोषम् आशङ्केर् नैवं माम् अनुशाधि हि

hato 'smi yadi mām evaṃ bhagavān api manyate / matto na doṣam āśaṅker naivaṃ mām anuśādhi hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चैतद् इष्टं माता मे यद् अवोचन् मदन्तरे । नाहम् एतेन तुष्टश् च न तद् वचनम् आददे

na caitad iṣṭaṃ mātā me yad avocan madantare / nāham etena tuṣṭaś ca na tad vacanam ādade

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं तु तं नरव्याघ्रम् उपयातः प्रसादकः । प्रतिनेतुम् अयोध्यां च पादौ तस्याभिवन्दितुम्

ahaṃ tu taṃ naravyāghram upayātaḥ prasādakaḥ / pratinetum ayodhyāṃ ca pādau tasyābhivanditum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं माम् एवं गतं मत्वा प्रसादं कर्तुम् अर्हसि । शंस मे भगवन् रामः क्व सम्प्रति महीपतिः

tvaṃ mām evaṃ gataṃ matvā prasādaṃ kartum arhasi / śaṃsa me bhagavan rāmaḥ kva samprati mahīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच तं भरद्वाजः प्रसादाद् भरतं वचः । त्वय्य् एतत् पुरुषव्याघ्र युक्तं राघववंशजे । गुरुवृत्तिर् दमश् चैव साधूनां चानुयायिता ॥ रम्स् २,८४।१९ ॥* जाने चैतन् मनःस्थं ते दृढीकरणम् अस्त्व् इति । अपृच्छं त्वां तवात्यर्थं कीर्तिं समभिवर्धयन्

uvāca taṃ bharadvājaḥ prasādād bharataṃ vacaḥ / tvayy etat puruṣavyāghra yuktaṃ rāghavavaṃśaje / guruvṛttir damaś caiva sādhūnāṃ cānuyāyitā // RamS 2,84.19 //* jāne caitan manaḥsthaṃ te dṛḍhīkaraṇam astv iti / apṛcchaṃ tvāṃ tavātyarthaṃ kīrtiṃ samabhivardhayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असौ वसति ते भ्राता चित्रकूटे महागिरौ । श्वस् तु गन्तासि तं देशं वसाद्य सह मन्त्रिभिः । एतं मे कुरु सुप्राज्ञ कामं कामार्थकोविद ॥ रम्स् २,८४।२१ ॥* ततस् तथेत्य् एवम् उदारदर्शनः प्रतीतरूपो भरतो ऽब्रवीद् वचः । चकार बुद्धिं च तदा महाश्रमे निशानिवासाय नराधिपात्मजः

asau vasati te bhrātā citrakūṭe mahāgirau / śvas tu gantāsi taṃ deśaṃ vasādya saha mantribhiḥ / etaṃ me kuru suprājña kāmaṃ kāmārthakovida // RamS 2,84.21 //* tatas tathety evam udāradarśanaḥ pratītarūpo bharato 'bravīd vacaḥ / cakāra buddhiṃ ca tadā mahāśrame niśānivāsāya narādhipātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.