Vālmīki Rāmāyaṇa — star passages [RamS] 2.97

तं तु रामः समाश्वास्य भ्रातरं गुरुवत्सलम् । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे

taṃ tu rāmaḥ samāśvāsya bhrātaraṃ guruvatsalam / lakṣmaṇena saha bhrātrā praṣṭuṃ samupacakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् एतद् इच्छेयम् अहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया । यस्मात् त्वम् आगतो देशम् इमं चीरजटाजिनी

kim etad iccheyam ahaṃ śrotuṃ pravyāhṛtaṃ tvayā / yasmāt tvam āgato deśam imaṃ cīrajaṭājinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्निमित्तम् इमं देशं कृष्णाजिनजटाधरः । हित्वा राज्यं प्रविष्टस् त्वं तत् सर्वं वक्तुम् अर्हसि

yannimittam imaṃ deśaṃ kṛṣṇājinajaṭādharaḥ / hitvā rājyaṃ praviṣṭas tvaṃ tat sarvaṃ vaktum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तः केकयीपुत्रः काकुत्स्थेन महात्मना । प्रगृह्य बलवद् भूयः प्राञ्जलिर् वाक्यम् अब्रवीत्

ity uktaḥ kekayīputraḥ kākutsthena mahātmanā / pragṛhya balavad bhūyaḥ prāñjalir vākyam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आर्यं तातः परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् । गतः स्वर्गं महाबाहुः पुत्रशोकाभिपीडितः

āryaṃ tātaḥ parityajya kṛtvā karma suduṣkaram / gataḥ svargaṃ mahābāhuḥ putraśokābhipīḍitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रिया नियुक्तः कैकेय्या मम मात्रा परंतप । चकार सुमहत् पापम् इदम् आत्मयशोहरम्

striyā niyuktaḥ kaikeyyā mama mātrā paraṃtapa / cakāra sumahat pāpam idam ātmayaśoharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा राज्यफलम् अप्राप्य विधवा शोककर्शिता । पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम

sā rājyaphalam aprāpya vidhavā śokakarśitā / patiṣyati mahāghore niraye jananī mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्तुम् अर्हसि । अभिषिञ्चस्व चाद्यैव राज्येन मघवान् इव

tasya me dāsabhūtasya prasādaṃ kartum arhasi / abhiṣiñcasva cādyaiva rājyena maghavān iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमाः प्रकृतयः सर्वा विधवा मातरश् च याः । त्वत्सकाशम् अनुप्राप्ताः प्रसादं कर्तुम् अर्हसि

imāḥ prakṛtayaḥ sarvā vidhavā mātaraś ca yāḥ / tvatsakāśam anuprāptāḥ prasādaṃ kartum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि मानद । राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान् सुहृदः कुरु

tadānupūrvyā yuktaṃ ca yuktaṃ cātmani mānada / rājyaṃ prāpnuhi dharmeṇa sakāmān suhṛdaḥ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्व् अविधवा भूमिः समग्रा पतिना त्वया । शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा

bhavatv avidhavā bhūmiḥ samagrā patinā tvayā / śaśinā vimaleneva śāradī rajanī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एभिश् च सचिवैः सार्धं शिरसा याचितो मया । भ्रातुः शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्तुम् अर्हसि

ebhiś ca sacivaiḥ sārdhaṃ śirasā yācito mayā / bhrātuḥ śiṣyasya dāsasya prasādaṃ kartum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् इदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं सचिवमण्डलम् । पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुम् उत्सहे

tad idaṃ śāśvataṃ pitryaṃ sarvaṃ sacivamaṇḍalam / pūjitaṃ puruṣavyāghra nātikramitum utsahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् उक्त्वा महाबाहुः सबाष्पः केकयीसुतः । रामस्य शिरसा पादौ जग्राह भरतः पुनः

evam uktvā mahābāhuḥ sabāṣpaḥ kekayīsutaḥ / rāmasya śirasā pādau jagrāha bharataḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं मत्तम् इव मातंगं निःश्वसन्तं पुनः पुनः । भ्रातरं भरतं रामः परिष्वज्येदम् अब्रवीत्

taṃ mattam iva mātaṃgaṃ niḥśvasantaṃ punaḥ punaḥ / bhrātaraṃ bharataṃ rāmaḥ pariṣvajyedam abravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुलीनः सत्त्वसम्पन्नस् तेजस्वी चरितव्रतः । राज्यहेतोः कथं पापम् आचरेत् त्वद्विधो जनः

kulīnaḥ sattvasampannas tejasvī caritavrataḥ / rājyahetoḥ kathaṃ pāpam ācaret tvadvidho janaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्मम् अप्य् अरिसूदन । न चापि जननीं बाल्यात् त्वं विगर्हितुम् अर्हसि

na doṣaṃ tvayi paśyāmi sūkṣmam apy arisūdana / na cāpi jananīṃ bālyāt tvaṃ vigarhitum arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत् पितरि धर्मज्ञ गौरवं लोकसत्कृते । तावद् धर्मभृतां श्रेष्ठ जनन्याम् अपि गौरवम्

yāvat pitari dharmajña gauravaṃ lokasatkṛte / tāvad dharmabhṛtāṃ śreṣṭha jananyām api gauravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव । मातापितृभ्याम् उक्तो ऽहं कथम् अन्यत् समाचरे

etābhyāṃ dharmaśīlābhyāṃ vanaṃ gaccheti rāghava / mātāpitṛbhyām ukto 'haṃ katham anyat samācare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वया राज्यम् अयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम् । वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा

tvayā rājyam ayodhyāyāṃ prāptavyaṃ lokasatkṛtam / vastavyaṃ daṇḍakāraṇye mayā valkalavāsasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृत्वा महाराजो विभागं लोकसंनिधौ । व्यादिश्य च महातेजा दिवं दशरथो गतः

evaṃ kṛtvā mahārājo vibhāgaṃ lokasaṃnidhau / vyādiśya ca mahātejā divaṃ daśaratho gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस् तव । पित्रा दत्तं यथाभागम् उपभोक्तुं त्वम् अर्हसि

sa ca pramāṇaṃ dharmātmā rājā lokagurus tava / pitrā dattaṃ yathābhāgam upabhoktuṃ tvam arhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्दश समाः सौम्य दण्डकारण्यम् आश्रितः । उपभोक्ष्ये त्व् अहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना

caturdaśa samāḥ saumya daṇḍakāraṇyam āśritaḥ / upabhokṣye tv ahaṃ dattaṃ bhāgaṃ pitrā mahātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अब्रवीन् मां नरलोकसत्कृतः पिता महात्मा विबुधाधिपोपमः । तद् एव मन्ये परमात्मनो हितं न सर्वलोकेश्वरभावम् अव्ययम्

yad abravīn māṃ naralokasatkṛtaḥ pitā mahātmā vibudhādhipopamaḥ / tad eva manye paramātmano hitaṃ na sarvalokeśvarabhāvam avyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.