बुद्धधर्माविनिर्भागार्थः । यमधिकृत्योक्तम् । अशून्यो भगवंस्तथागतगर्भो गङ्गाअनदीवालुकाव्यतिवृत्तैरविनिर्भागैरमुक्तज्ञैरचिन्त्यैर्बुद्धधर्मैरिति । तद्गोत्रस्य प्रकृतेरचिन्त्यप्रकारसमुदागमार्थः । यमधिकृत्योक्तम् । षडायतनविशेषः स तादृशः परंपरागतो ऽनादिकालिको धर्मताप्रतिलब्ध इति । अमृषामोपार्थः । यमधिकृत्योक्तम् । तत्र परमार्थसत्यं यदिदममोषधर्मि निर्वाणम् । तत्कस्माद्धेतोः । नित्यं तद्गोत्रं समधर्मतयेति । अत्यन्तोपशमार्थः । यमधिकृत्योक्तम् । आदिपरिनिर्वृत एव तथागतो ऽर्हन् सम्यक्संबुद्धो ऽनुत्पन्नो ऽनिरुद्ध (र्ग्व् ५६) इति । एषु चतुर्ष्वर्थेषु यथासंख्यामिम चत्वारो नामपर्याया भवन्ति । तद्यथा धर्मकायस्तथागत परमार्थसत्यं निर्वाणमिति । यत एवमाह । तथागतगर्भ इति शारिपुत्र धर्मकायस्यैतदधिवचनमिति । नान्यो भगवंस्तथागतो ऽन्यो धर्मकायः । धर्मकाय एव भगवंस्तथागत इति । दुःखनिरोधनाम्ना भगवन्नेवंगुणसमन्वागतस्तथागतधर्मकायो देशित इति । निर्वाणधातुरिति भगवंस्तथागतधर्मकायस्यैतदधिवचनमिति । तत्रापरेण श्लोकार्धेन किं दर्शयति । सर्वाकाराभिसंबोधिः सवासनमल्लोद्धृतिः । बुद्धत्वमथ निर्वाणमद्वयं परमार्थतः
buddhadharmāvinirbhāgārthaḥ / yamadhikṛtyoktam / aśūnyo bhagavaṃstathāgatagarbho gaṅgāanadīvālukāvyativṛttairavinirbhāgairamuktajñairacintyairbuddhadharmairiti / tadgotrasya prakṛteracintyaprakārasamudāgamārthaḥ / yamadhikṛtyoktam / ṣaḍāyatanaviśeṣaḥ sa tādṛśaḥ paraṃparāgato 'nādikāliko dharmatāpratilabdha iti / amṛṣāmopārthaḥ / yamadhikṛtyoktam / tatra paramārthasatyaṃ yadidamamoṣadharmi nirvāṇam / tatkasmāddhetoḥ / nityaṃ tadgotraṃ samadharmatayeti / atyantopaśamārthaḥ / yamadhikṛtyoktam / ādiparinirvṛta eva tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho 'nutpanno 'niruddha (Rgv 56) iti / eṣu caturṣvartheṣu yathāsaṃkhyāmima catvāro nāmaparyāyā bhavanti / tadyathā dharmakāyastathāgata paramārthasatyaṃ nirvāṇamiti / yata evamāha / tathāgatagarbha iti śāriputra dharmakāyasyaitadadhivacanamiti / nānyo bhagavaṃstathāgato 'nyo dharmakāyaḥ / dharmakāya eva bhagavaṃstathāgata iti / duḥkhanirodhanāmnā bhagavannevaṃguṇasamanvāgatastathāgatadharmakāyo deśita iti / nirvāṇadhāturiti bhagavaṃstathāgatadharmakāyasyaitadadhivacanamiti / tatrāpareṇa ślokārdhena kiṃ darśayati / sarvākārābhisaṃbodhiḥ savāsanamalloddhṛtiḥ / buddhatvamatha nirvāṇamadvayaṃ paramārthataḥ
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.