Ratnadīpikā (on gems) 3

सिंहले च सुवेले च मलये गन्धमादने समुद्रस्योदरे कच्छे माणिक्योत्पत्तिभूमयः

siṃhale ca suvele ca malaye gandhamādane samudrasyodare kacche māṇikyotpattibhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माणिक्यस्य प्रवक्ष्यामि जातिभेदचतुष्टयम् ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चेति यथाक्रमम्

māṇikyasya pravakṣyāmi jātibhedacatuṣṭayam brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraśceti yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनीलं लोहितं रत्नं रत्नसौगन्धिकं भवम् नानाभिर् धातुभिर् बद्धं तद्रत्नं कुरुविन्दकम्

ānīlaṃ lohitaṃ ratnaṃ ratnasaugandhikaṃ bhavam nānābhir dhātubhir baddhaṃ tadratnaṃ kuruvindakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फटिकोत्थं भवेच्छुद्धम् इति वश्येशिका गुणाः रत्नं श्वेतं भवेद्विप्रः सुरक्तं क्षत्रियः श्रुतः

sphaṭikotthaṃ bhavecchuddham iti vaśyeśikā guṇāḥ ratnaṃ śvetaṃ bhavedvipraḥ suraktaṃ kṣatriyaḥ śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तो ऽपीतो भवेद्वैश्यः रक्तपीतस्तथान्त्यजः शोणपद्मनिभाकारं रक्ताङ्गारसमप्रभम्

rakto 'pīto bhavedvaiśyaḥ raktapītastathāntyajaḥ śoṇapadmanibhākāraṃ raktāṅgārasamaprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिकनेत्रारुणं वापि सारसाक्षनिभं भवेत् कोकखञ्जननेत्राभं दोषा अग्निसमप्रभम्

pikanetrāruṇaṃ vāpi sārasākṣanibhaṃ bhavet kokakhañjananetrābhaṃ doṣā agnisamaprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दाडिमं किंशुकाभं च क्षत्रियं कुरुविन्दकम् हिङ्गुलं शोणपुष्पाभं कृष्णं च लोहितम्

dāḍimaṃ kiṃśukābhaṃ ca kṣatriyaṃ kuruvindakam hiṅgulaṃ śoṇapuṣpābhaṃ kṛṣṇaṃ ca lohitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जपालाक्षारसप्राये वैश्यं सौगन्धिकं मतम्

japālākṣārasaprāye vaiśyaṃ saugandhikaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसखण्डसमाकरश् चान्त्यजः पापकारकः यन्मूल्यं पद्मरागस्य तन्मूल्यं परिकीर्तितम्

māṃsakhaṇḍasamākaraś cāntyajaḥ pāpakārakaḥ yanmūlyaṃ padmarāgasya tanmūlyaṃ parikīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावन्मूल्यं चतुर्थांशहीनं श्यामलकन्दकम् यावन्मूल्यं समाख्यातं वैश्यवर्णेषु सूरिभिः

tāvanmūlyaṃ caturthāṃśahīnaṃ śyāmalakandakam yāvanmūlyaṃ samākhyātaṃ vaiśyavarṇeṣu sūribhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावन्मूल्यचतुर्थांशो दीयते शूद्रजन्मनि लघुरत्नं प्रशंसन्ति गुरुत्वं पद्मरागकम्

tāvanmūlyacaturthāṃśo dīyate śūdrajanmani laghuratnaṃ praśaṃsanti gurutvaṃ padmarāgakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्ताफलं कोमलं च सुनीलं श्वेतरक्तकम् ऊर्ध्ववर्तित्वधोवर्ति पार्श्ववर्ति तमोमणिः

muktāphalaṃ komalaṃ ca sunīlaṃ śvetaraktakam ūrdhvavartitvadhovarti pārśvavarti tamomaṇiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिण्डगौरवभेदेन उत्तमाधममध्यमाः यो मणिर्दृश्यते दूरात् जलवह्निसमच्छविः

piṇḍagauravabhedena uttamādhamamadhyamāḥ yo maṇirdṛśyate dūrāt jalavahnisamacchaviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलकान्तिः स विज्ञेयो रत्नशास्त्रविशारदैः बालार्का [॥। औ४ ज़ेइछेन्झ्] कृत्वा दर्पणो धारये [॥। औ४ ज़ेइछेन्झ्] सि

jalakāntiḥ sa vijñeyo ratnaśāstraviśāradaiḥ bālārkā [... au4 Zeichenjh] kṛtvā darpaṇo dhāraye [... au4 Zeichenjh] si

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र कान्तिविभागेन जातिमूल्यं विनिर्दिशेत् एकद्वित्रिचतुःपञ्चसिद्धसिद्धार्थमानतः

tatra kāntivibhāgena jātimūlyaṃ vinirdiśet ekadvitricatuḥpañcasiddhasiddhārthamānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तिर्भवति रत्नानां तत्तन्मूल्यं विनिर्दिशेत् वति मणेश्चैव जवो प्रमाणतः

vṛttirbhavati ratnānāṃ tattanmūlyaṃ vinirdiśet vati maṇeścaiva javo pramāṇataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशोत्तरशतत्वं च पद्मरागस्य मूल्यता सर्षपे पात्रकान्तिश्च एकैकं वर्तते यदि

daśottaraśatatvaṃ ca padmarāgasya mūlyatā sarṣape pātrakāntiśca ekaikaṃ vartate yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शापये द्विगुणं मूल्यं यावद्विंशतिसर्षपाः सन्देहो जायते कश्चित्कृत्रिमः सहजोऽपि वा

śāpaye dviguṇaṃ mūlyaṃ yāvadviṃśatisarṣapāḥ sandeho jāyate kaścitkṛtrimaḥ sahajo'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्योन्यं घर्षयेद्रत्नं रेखा तस्माद्विपद्यते नीलं वा पद्मरागं वा रत्नं तेनैव लक्ष्यते

anyonyaṃ gharṣayedratnaṃ rekhā tasmādvipadyate nīlaṃ vā padmarāgaṃ vā ratnaṃ tenaiva lakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रं वज्रतरेणैव नात्र कार्या विचारणा शुद्धमाणिक्यजो घृष्टो नैव लोहेन भिद्यते

vajraṃ vajratareṇaiva nātra kāryā vicāraṇā śuddhamāṇikyajo ghṛṣṭo naiva lohena bhidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्धावतिश्रतावेन स मणिर् धनदः शुचिः तदो सविपवाभिन्नं शर्करा नशुनोद्भवम्

ūrdhāvatiśratāvena sa maṇir dhanadaḥ śuciḥ tado savipavābhinnaṃ śarkarā naśunodbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोमलद्रुमयन्त्रश्च स मणिर्दोषदो भवेत् अङ्कोलफलशङ्खाख्यं पुत्रसौभाग्यनाशनम्

komaladrumayantraśca sa maṇirdoṣado bhavet aṅkolaphalaśaṅkhākhyaṃ putrasaubhāgyanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशोकफलवाडं च दरिद्रत्वं करोति हि धनाढ्यं पुत्रसौभाग्यं करोति मधुसन्निभम्

aśokaphalavāḍaṃ ca daridratvaṃ karoti hi dhanāḍhyaṃ putrasaubhāgyaṃ karoti madhusannibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्कदिनं च यद्रत्नं यस्य वेश्मनि तिष्ठति अपवाददरिद्रत्वं चिन्ताशोकभयं भवेत्

aṅkadinaṃ ca yadratnaṃ yasya veśmani tiṣṭhati apavādadaridratvaṃ cintāśokabhayaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.