Somadeva: Rasendracudamani, chapters 10

शनैरास्फालयेद् भूमौ यथा नालं न भज्यते । वङ्गाभं पतितं सत्त्वं तदादाय नियोजयेत्

śanairāsphālayed bhūmau yathā nālaṃ na bhajyate / vaṅgābhaṃ patitaṃ sattvaṃ tadādāya niyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं हि त्रिचतुर्वारैः सर्वं सत्त्वं विनिःसरेत् । रसकसत्त्वपातन (२) यद्वा जलयुतां स्थालीं निखनेत् कोष्ठिकोदरे

evaṃ hi tricaturvāraiḥ sarvaṃ sattvaṃ viniḥsaret / rasakasattvapātana (2) yadvā jalayutāṃ sthālīṃ nikhanet koṣṭhikodare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सच्छिद्रं तन्मुखे मल्लं तन्मुखेऽधोमुखीं क्षिपेत् । मूषोपरि शिखित्रांश्च प्रक्षिप्य प्रधमेद् दृढम्

sacchidraṃ tanmukhe mallaṃ tanmukhe'dhomukhīṃ kṣipet / mūṣopari śikhitrāṃśca prakṣipya pradhamed dṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितं स्थालिकानीरे सत्त्वमादाय योजयेत् । रसक:: सत्त्व:: मारणम् तत्सत्त्वं तालकोपेतं निक्षिप्य खलु खर्परे

patitaṃ sthālikānīre sattvamādāya yojayet / rasaka:: sattva:: māraṇam tatsattvaṃ tālakopetaṃ nikṣipya khalu kharpare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भर्जयेल्लोहदण्डेन भस्मीभवति निश्चितम् । रसक:: सत्त्व:: मृत:: मेदिच्। उसे तद्भस्म मृतकान्तेन समेन सह योजितम्

bharjayellohadaṇḍena bhasmībhavati niścitam / rasaka:: sattva:: mṛta:: medic. use tadbhasma mṛtakāntena samena saha yojitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टगुञ्जामितं चूर्णं त्रिफलाक्वाथसंयुतम् । कान्तपात्रस्थितं रात्रौ तिलजप्रतिवापकम्

aṣṭaguñjāmitaṃ cūrṇaṃ triphalākvāthasaṃyutam / kāntapātrasthitaṃ rātrau tilajaprativāpakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषेवितं निहन्त्याशु मधुमेहमपि ध्रुवम् । पैत्तं क्षयं च पाण्डुं च श्वयथुं गुल्ममेव च

niṣevitaṃ nihantyāśu madhumehamapi dhruvam / paittaṃ kṣayaṃ ca pāṇḍuṃ ca śvayathuṃ gulmameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तगुल्मं च नारीणां प्रदरं सोमरोगकम् । योनिरोगानशेषांश्च विषमांश्च ज्वरानपि । रजःशूलं च नारीणां कासं श्वासं च हिध्मिकाम्

raktagulmaṃ ca nārīṇāṃ pradaraṃ somarogakam / yonirogānaśeṣāṃśca viṣamāṃśca jvarānapi / rajaḥśūlaṃ ca nārīṇāṃ kāsaṃ śvāsaṃ ca hidhmikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिक माक्षिको द्विविधो हेममाक्षिकस्तारमाक्षिकः । स्वर्णमाक्षिक:: ओरिगिन् तत्राद्यं माक्षिकं कान्यकुब्जोत्थं स्वर्णसन्निभम्

mākṣika mākṣiko dvividho hemamākṣikastāramākṣikaḥ / svarṇamākṣika:: origin tatrādyaṃ mākṣikaṃ kānyakubjotthaṃ svarṇasannibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारमाक्षिक:: ओरिगिन् तपतीतीरसम्भूतं पञ्चवर्णसुवर्णवत् । पाषाणबहुलः प्रोक्तस्ताप्याख्योऽसौ गुणाल्पकः

tāramākṣika:: origin tapatītīrasambhūtaṃ pañcavarṇasuvarṇavat / pāṣāṇabahulaḥ proktastāpyākhyo'sau guṇālpakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिक:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् माक्षीकधातुः सकलामयघ्नः प्राणो रसेन्द्रस्य परं हि वृष्यः । दुर्मेललोहद्वयमेलकश्च गुणोत्तरः सर्वरसायनाग्र्यः

mākṣika:: medic. properties mākṣīkadhātuḥ sakalāmayaghnaḥ prāṇo rasendrasya paraṃ hi vṛṣyaḥ / durmelalohadvayamelakaśca guṇottaraḥ sarvarasāyanāgryaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिक:: शोधनम् एरण्डतैललुङ्गाम्बुसिद्धे शुध्यति माक्षिकम् । माक्षिक:: शोधन सिद्धं च कदलीकन्दतोये च घटिकाद्वयम्

mākṣika:: śodhanam eraṇḍatailaluṅgāmbusiddhe śudhyati mākṣikam / mākṣika:: śodhana siddhaṃ ca kadalīkandatoye ca ghaṭikādvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिक:: शोधन तप्तं क्षिप्तं वराक्वाथे शुद्धिमायाति माक्षिकम् । माक्षिक:: मारण मातुलुङ्गाम्बुगन्धाभ्यां पिष्टं मूषोदरे स्थितम्

mākṣika:: śodhana taptaṃ kṣiptaṃ varākvāthe śuddhimāyāti mākṣikam / mākṣika:: māraṇa mātuluṅgāmbugandhābhyāṃ piṣṭaṃ mūṣodare sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चक्रोडपुटैर्दग्धं म्रियते माक्षिकं खलु । माक्षिक:: मारण एरण्डतैलगव्याज्यैर्मातुलुङ्गरसेन च

pañcakroḍapuṭairdagdhaṃ mriyate mākṣikaṃ khalu / mākṣika:: māraṇa eraṇḍatailagavyājyairmātuluṅgarasena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खर्परस्थं दृढं पक्वं जायते धातुसन्निभम् । एवं मृतं रसे योज्यं रसायनविधावपि

kharparasthaṃ dṛḍhaṃ pakvaṃ jāyate dhātusannibham / evaṃ mṛtaṃ rase yojyaṃ rasāyanavidhāvapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिक:: सत्त्वपातन त्रिंशांशनागसंयुक्तं क्षारैरम्लैश्च वर्तितम् । ध्मातं प्रकटमूषायां सत्त्वं मुञ्चति माक्षिकम्

mākṣika:: sattvapātana triṃśāṃśanāgasaṃyuktaṃ kṣārairamlaiśca vartitam / dhmātaṃ prakaṭamūṣāyāṃ sattvaṃ muñcati mākṣikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिक:: सत्त्व:: शोधन सप्तवारं परिद्राव्य क्षिप्तं निर्गुण्डिकारसे । माक्षीकसत्त्वसम्मिश्रं नागं नश्यति निश्चितम्

mākṣika:: sattva:: śodhana saptavāraṃ paridrāvya kṣiptaṃ nirguṇḍikārase / mākṣīkasattvasammiśraṃ nāgaṃ naśyati niścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुञ्जाबीजसमच्छायं द्रुतद्रावं च सीसवत् । ताप्यसत्त्वं विशुद्धं तु देहलोहकरं परम्

guñjābījasamacchāyaṃ drutadrāvaṃ ca sīsavat / tāpyasattvaṃ viśuddhaṃ tu dehalohakaraṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिकरसायन (१) माक्षीकसत्त्वेन रसस्य पिष्टीं कृत्वा विलीने च बलिं निधाय । संमिश्र्य संमर्द्य च खल्वमध्ये निक्षिप्य सत्त्वं द्रुतमभ्रकस्य च

mākṣikarasāyana (1) mākṣīkasattvena rasasya piṣṭīṃ kṛtvā vilīne ca baliṃ nidhāya / saṃmiśrya saṃmardya ca khalvamadhye nikṣipya sattvaṃ drutamabhrakasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाय गोलं लवणाख्ययन्त्रे पचेद्दिनार्धं मृदुवह्निना च । स्वतः सुशीतं परिचूर्ण्य सम्यग् वल्लोन्मितं खण्डविडङ्गयुक्तम्

vidhāya golaṃ lavaṇākhyayantre paceddinārdhaṃ mṛduvahninā ca / svataḥ suśītaṃ paricūrṇya samyag vallonmitaṃ khaṇḍaviḍaṅgayuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसेवितं क्षौद्रयुतं निहन्ति जरां सरोगाम् अपमृत्युमेव । दुःसाध्यरोगानपि सप्तवारैर्नैतेन तुल्योऽस्ति सुधारसोऽपि

saṃsevitaṃ kṣaudrayutaṃ nihanti jarāṃ sarogām apamṛtyumeva / duḥsādhyarogānapi saptavārairnaitena tulyo'sti sudhāraso'pi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माक्षिकरसायन (२) मृतमाक्षीकपाषाणस् तदर्धं मृतमभ्रकम् । तदर्धं कान्तलोहं च तदर्धं ताम्रभस्मकम्

mākṣikarasāyana (2) mṛtamākṣīkapāṣāṇas tadardhaṃ mṛtamabhrakam / tadardhaṃ kāntalohaṃ ca tadardhaṃ tāmrabhasmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वमेकत्र संमेल्य समगन्धेन योजयेत् । निम्बुद्रवेण संमर्द्य प्रपुटेद्दशवारकम्

sarvamekatra saṃmelya samagandhena yojayet / nimbudraveṇa saṃmardya prapuṭeddaśavārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनोत्पलशतेनैव भावयेत् परिचूर्ण्य तत् । व्योषबाह्लीकतोयेन वाराणामेकविंशतिम्

vanotpalaśatenaiva bhāvayet paricūrṇya tat / vyoṣabāhlīkatoyena vārāṇāmekaviṃśatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेद्धि मृतमाक्षीकं सर्वव्याधिविनाशनम् । क्षयं पाण्डुं च कुष्ठानि ग्रहणीं गुदजां रुजः

bhaveddhi mṛtamākṣīkaṃ sarvavyādhivināśanam / kṣayaṃ pāṇḍuṃ ca kuṣṭhāni grahaṇīṃ gudajāṃ rujaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाग्निं कामलां शोषं स्वरभङ्गमरोचकम् । नानारूपान् ज्वरान् उग्रान् आमदोषं विसूचिकाम्

mandāgniṃ kāmalāṃ śoṣaṃ svarabhaṅgamarocakam / nānārūpān jvarān ugrān āmadoṣaṃ visūcikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातपित्तकफोद्भूतांस्तत्तद्रोगान् अशेषतः । तत्तदौचित्ययोगेन प्रयुक्तैरनुपानकैः । महारसेषु सर्वेषु ताप्यमेव वरं मतम्

vātapittakaphodbhūtāṃstattadrogān aśeṣataḥ / tattadaucityayogena prayuktairanupānakaiḥ / mahāraseṣu sarveṣu tāpyameva varaṃ matam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.