Library·Somadeva: Rasendracudamani, chapters·11
उपरसाः गन्धाश्मतालतुवरीकुनटीसौवीरकङ्कुष्ठखेचरगैरिकनामधेयाः । उक्ता बुधैरुपरसाश्च रसायनास्ते तैर्बद्धपारदवरो न रसायनः स्यात्
uparasāḥ gandhāśmatālatuvarīkunaṭīsauvīrakaṅkuṣṭhakhecaragairikanāmadheyāḥ / uktā budhairuparasāśca rasāyanāste tairbaddhapāradavaro na rasāyanaḥ syāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुल्फ़ुर्:: सुब्त्य्पेस् चतुर्धा गन्धको ज्ञेयो वर्णैः श्वेतादिभिः खलु । सुल्फ़ुर्:: wहिते श्वेतोऽत्र खटिका प्रोक्तो लेपने लोहमारणे
sulfur:: subtypes caturdhā gandhako jñeyo varṇaiḥ śvetādibhiḥ khalu / sulfur:: white śveto'tra khaṭikā prokto lepane lohamāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुल्फ़ुर्:: येल्लोw तथा चामलसारः स्याद् यो भवेत्पीतवर्णवान् । शुकपिच्छः स एव स्याच्छ्रेष्ठो रसरसायने
sulfur:: yellow tathā cāmalasāraḥ syād yo bhavetpītavarṇavān / śukapicchaḥ sa eva syācchreṣṭho rasarasāyane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुल्फ़ुर्:: रेद् रक्तश्च शुकतुण्डाख्यो धातुवादविधौ वरः । सुल्फ़ुर्:: ब्लच्क् दुर्लभः कृष्णवर्णश्च स जरामृत्युनाशनः
sulfur:: red raktaśca śukatuṇḍākhyo dhātuvādavidhau varaḥ / sulfur:: black durlabhaḥ kṛṣṇavarṇaśca sa jarāmṛtyunāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुल्फ़ुर्:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् गन्धाश्मातिरसायनः समधुरः पाके कटूष्णान्वितः कण्डूकुष्ठविसर्पदद्रुदमनो दीप्तानलः पाचनः । आमोन्मोचनशोषणो विषहरः सूतेन्द्रवीर्यप्रदो गौरीपुष्पभवस्तथा क्रिमिहरः सत्त्वात्मकः सूतजित्
sulfur:: medic. properties gandhāśmātirasāyanaḥ samadhuraḥ pāke kaṭūṣṇānvitaḥ kaṇḍūkuṣṭhavisarpadadrudamano dīptānalaḥ pācanaḥ / āmonmocanaśoṣaṇo viṣaharaḥ sūtendravīryaprado gaurīpuṣpabhavastathā krimiharaḥ sattvātmakaḥ sūtajit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुल्फ़ुर्:: म्य्थ्। ओरिगिन् बलिना सेवितः पूर्वं प्रभूतबलहेतवे । वासुकिं कर्षतस्तस्य तन्मुखज्वालया द्रुता
sulfur:: myth. origin balinā sevitaḥ pūrvaṃ prabhūtabalahetave / vāsukiṃ karṣatastasya tanmukhajvālayā drutā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसा गन्धकगन्धाढ्या सर्वतो निःसृता तनोः । गन्धकत्वं च सा प्राप्ता गन्धोऽभूत्सविषस्ततः
vasā gandhakagandhāḍhyā sarvato niḥsṛtā tanoḥ / gandhakatvaṃ ca sā prāptā gandho'bhūtsaviṣastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् बलिवसेत्युक्तो गन्धकोऽतिमनोहरः । सुल्फ़ुर्:: शोधन पयःस्विन्नो घटीमात्रं वारिधौतो हि गन्धकः
tasmād balivasetyukto gandhako'timanoharaḥ / sulfur:: śodhana payaḥsvinno ghaṭīmātraṃ vāridhauto hi gandhakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गव्याज्यैर्विद्रुतो वस्त्रगालितः शुद्धिमृच्छति । एवं संशोधितः सोऽयं पाषाणानम्बरे त्यजेत्
gavyājyairvidruto vastragālitaḥ śuddhimṛcchati / evaṃ saṃśodhitaḥ so'yaṃ pāṣāṇānambare tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृते विषं तुषाकारं स्वयं पिण्डत्वमेति च । इति शुद्धो हि गन्धाश्मा नागजां विकृतिं त्यजेत्
ghṛte viṣaṃ tuṣākāraṃ svayaṃ piṇḍatvameti ca / iti śuddho hi gandhāśmā nāgajāṃ vikṛtiṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपथ्यादन्यथा हन्यात् पीतं हालाहलं यथा । सुल्फ़ुर्:: शोधन गन्धको द्रावितो भृङ्गरसे क्षिप्तो विशुध्यति
apathyādanyathā hanyāt pītaṃ hālāhalaṃ yathā / sulfur:: śodhana gandhako drāvito bhṛṅgarase kṣipto viśudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्रसैः सप्तधा स्विन्नो गन्धकः परिशुध्यति । गन्धकशोधनम् (३) स्थाल्यां दुग्धं विनिक्षिप्य मुखे वस्त्रं निबध्य च
tadrasaiḥ saptadhā svinno gandhakaḥ pariśudhyati / gandhakaśodhanam (3) sthālyāṃ dugdhaṃ vinikṣipya mukhe vastraṃ nibadhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धकं तत्र निक्षिप्य चूर्णितं सिकताकृतिम् । छादयेत् पृथुदीर्घेण खर्परेणैव गन्धकम्
gandhakaṃ tatra nikṣipya cūrṇitaṃ sikatākṛtim / chādayet pṛthudīrgheṇa kharpareṇaiva gandhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वालयेत् खर्परस्योर्ध्वं वनच्छाणैस्तथोपलैः । दुग्धे निपतितो गन्धो गलित्वा परिशुध्यति
jvālayet kharparasyordhvaṃ vanacchāṇaistathopalaiḥ / dugdhe nipatito gandho galitvā pariśudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं विशुद्धस् त्रिफलाज्यभृङ्गमध्वन्वितः शाणमितो हि लीढः । गृध्राक्षितुल्यं कुरुतेऽक्षियुग्मं करोति रोगोज्झितदीर्घमायुः
itthaṃ viśuddhas triphalājyabhṛṅgamadhvanvitaḥ śāṇamito hi līḍhaḥ / gṛdhrākṣitulyaṃ kurute'kṣiyugmaṃ karoti rogojjhitadīrghamāyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुल्फ़ुर्:: द्रुति कलांशव्योषसंयुक्तं गन्धकं श्लक्ष्णचूर्णितम् । अरत्निमात्रे वस्त्रे तद्विप्रकीर्य विवेष्ट्य तत्
sulfur:: druti kalāṃśavyoṣasaṃyuktaṃ gandhakaṃ ślakṣṇacūrṇitam / aratnimātre vastre tadviprakīrya viveṣṭya tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूत्रेण वेष्टयित्वाथ यामं तैले निमज्जयेत् । धृत्वा संदंशतो वर्तिं सर्वां प्रज्वालयेत्ततः
sūtreṇa veṣṭayitvātha yāmaṃ taile nimajjayet / dhṛtvā saṃdaṃśato vartiṃ sarvāṃ prajvālayettataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुतो विनिपतेद्गन्धो बिन्दुशः काचभाजने । तां द्रुतिं प्रक्षिपेत्पत्रे नागवल्ल्यास्त्रिबिन्दुकाम्
druto vinipatedgandho binduśaḥ kācabhājane / tāṃ drutiṃ prakṣipetpatre nāgavallyāstribindukām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वल्लेन प्रमितं शुद्धं रसेन्द्रं च प्रमर्दयेत् । अङ्गुल्याथ सपत्रां तां द्रुतिं सूतं च भक्षयेत्
vallena pramitaṃ śuddhaṃ rasendraṃ ca pramardayet / aṅgulyātha sapatrāṃ tāṃ drutiṃ sūtaṃ ca bhakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति दीपनं तीव्रं क्षयं पाण्डुं च नाशयेत् । कासं श्वासं च शूलार्तिं ग्रहणीमतिदुस्तराम्
karoti dīpanaṃ tīvraṃ kṣayaṃ pāṇḍuṃ ca nāśayet / kāsaṃ śvāsaṃ ca śūlārtiṃ grahaṇīmatidustarām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमं विनाशयत्याशु लघुत्वं प्रकरोति च । सुल्फ़ुर्:: शुद्ध:: मेदिच्। उसे घृताक्ते लोहपात्रे तु विद्रुतं शुद्धगन्धकम्
āmaṃ vināśayatyāśu laghutvaṃ prakaroti ca / sulfur:: śuddha:: medic. use ghṛtākte lohapātre tu vidrutaṃ śuddhagandhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृताक्तदर्विकाक्षिप्तं द्विनिष्कप्रमितं भजेत् । हन्ति क्षयमुखान्रोगान्कुष्ठरोगं विशेषतः
ghṛtāktadarvikākṣiptaṃ dviniṣkapramitaṃ bhajet / hanti kṣayamukhānrogānkuṣṭharogaṃ viśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षाराम्लतैलसौवीरविदाहिद्विदलं तथा । शुद्धगन्धकसेवायां त्यजेद्रोगहितेन हि
kṣārāmlatailasauvīravidāhidvidalaṃ tathā / śuddhagandhakasevāyāṃ tyajedrogahitena hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुल्फ़ुर्:: मेदिच्। उसे (कुष्ठ) गन्धकस्तुल्यमरिचः षड्गुणस्त्रिफलान्वितः । घृष्टः शम्पाकमूलेन पीतश्चाखिलकुष्ठहा
sulfur:: medic. use (kuṣṭha) gandhakastulyamaricaḥ ṣaḍguṇastriphalānvitaḥ / ghṛṣṭaḥ śampākamūlena pītaścākhilakuṣṭhahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तन्मूलं सलिले पिष्टं लेपयेत्प्रत्यहं तनौ । दृष्टप्रत्यययोगोऽयं सर्वत्राप्रतिवीर्यवान्
tanmūlaṃ salile piṣṭaṃ lepayetpratyahaṃ tanau / dṛṣṭapratyayayogo'yaṃ sarvatrāprativīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीमता सोमदेवेन सम्यगत्र प्रकीर्तितः । सुल्फ़ुर्:: मेदिच्। उसे (स्किन् दिसेअसेस्) द्विनिष्कप्रमितं गन्धं पीत्वा तैलेन संयुतम्
śrīmatā somadevena samyagatra prakīrtitaḥ / sulfur:: medic. use (skin diseases) dviniṣkapramitaṃ gandhaṃ pītvā tailena saṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथापामार्गतोयेन सतैलमरिचेन च । विलिप्य सकलं देहं तिष्ठेद् घर्मे ततः परम्
athāpāmārgatoyena satailamaricena ca / vilipya sakalaṃ dehaṃ tiṣṭhed gharme tataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तक्रभक्तं च भुञ्जीत तृतीये प्रहरे खलु । भजेद्रात्रौ तथा वह्निं समुत्थाय ततः प्रगे
takrabhaktaṃ ca bhuñjīta tṛtīye prahare khalu / bhajedrātrau tathā vahniṃ samutthāya tataḥ prage
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिषीछगणैर्लिप्त्वा स्नायाच्छीतेन वारिणा । ततोऽभ्यज्य घृतैर्देहं स्नायात् पथ्योष्णवारिणा
mahiṣīchagaṇairliptvā snāyācchītena vāriṇā / tato'bhyajya ghṛtairdehaṃ snāyāt pathyoṣṇavāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमुना क्रमयोगेन विनश्यत्यतिवेगतः । दुर्जया बहुकालीना पामा कण्डूः सुनिश्चितम्
amunā kramayogena vinaśyatyativegataḥ / durjayā bahukālīnā pāmā kaṇḍūḥ suniścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धकस्य प्रयोगाणां सहस्रं तन्न कीर्तितम् । ग्रन्थविस्तरभीतेन सोमदेवमहीभुजा
gandhakasya prayogāṇāṃ sahasraṃ tanna kīrtitam / granthavistarabhītena somadevamahībhujā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरितालम्:: सुब्त्य्पेस् हरितालं द्विधा प्रोक्तं पत्राख्यं पिण्डसंज्ञितम् । पत्त्रतालक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् स्वर्णवर्णं गुरु स्निग्धं तनुपत्रं च भासुरम्
haritālam:: subtypes haritālaṃ dvidhā proktaṃ patrākhyaṃ piṇḍasaṃjñitam / pattratālaka:: phys. properties svarṇavarṇaṃ guru snigdhaṃ tanupatraṃ ca bhāsuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्पत्रतालकं प्रोक्तं बहुपत्रं रसायनम् । पिण्डतालक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् निष्पत्रं पिण्डसदृशं स्वल्पसत्त्वं तथा गुरु । स्त्रीपुष्पहरणं तत्तु गुणाल्पं पिण्डतालकम्
tatpatratālakaṃ proktaṃ bahupatraṃ rasāyanam / piṇḍatālaka:: phys. properties niṣpatraṃ piṇḍasadṛśaṃ svalpasattvaṃ tathā guru / strīpuṣpaharaṇaṃ tattu guṇālpaṃ piṇḍatālakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिताल:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् श्लेष्मवातविषरक्तभूतनुत् केवलं च खलु पुष्पहृत्स्त्रियः । स्निग्धम् उष्णकटुकं च दीपनं कुष्ठहारि हरितालमुच्यते
haritāla:: medic. properties śleṣmavātaviṣaraktabhūtanut kevalaṃ ca khalu puṣpahṛtstriyaḥ / snigdham uṣṇakaṭukaṃ ca dīpanaṃ kuṣṭhahāri haritālamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिताल:: शोधनम् स्विन्नं कूष्माण्डतोये वा तिलक्षारजलेऽपि वा । तोये वा चूर्णसंयुक्ते दोलायन्त्रेण शुध्यति
haritāla:: śodhanam svinnaṃ kūṣmāṇḍatoye vā tilakṣārajale'pi vā / toye vā cūrṇasaṃyukte dolāyantreṇa śudhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिताल:: सत्त्व:: पातन कुलत्थक्वाथसौभाग्यमहिष्याज्यदधिप्लुतम् । स्थाल्यां क्षिप्त्वा पिदध्याच्च मल्लेन छिद्रयोगिना
haritāla:: sattva:: pātana kulatthakvāthasaubhāgyamahiṣyājyadadhiplutam / sthālyāṃ kṣiptvā pidadhyācca mallena chidrayoginā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यङ्निरुध्य शिखिनं ज्वालयेत् क्रमवर्धितम् । एकप्रहरमात्रं हि रन्ध्रमाच्छाद्य गोमयैः
samyaṅnirudhya śikhinaṃ jvālayet kramavardhitam / ekapraharamātraṃ hi randhramācchādya gomayaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यामान्ते छिद्रमुद्घाट्य दृष्टे धूमे च पाण्डुरे । शीतां स्थालीं समुत्तार्य सत्त्वमुत्कृष्य चाहरेत्
yāmānte chidramudghāṭya dṛṣṭe dhūme ca pāṇḍure / śītāṃ sthālīṃ samuttārya sattvamutkṛṣya cāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वपाषाणसत्त्वानां प्रकाराः सन्ति कोटिशः । ग्रन्थविस्तारभीत्या ते लिखिता न मया खलु
sarvapāṣāṇasattvānāṃ prakārāḥ santi koṭiśaḥ / granthavistārabhītyā te likhitā na mayā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वत्र सुकरं यच्च सुलभं फलदायकम् । रसोपरसलोहेषु तदेवात्र निगद्यते
sarvatra sukaraṃ yacca sulabhaṃ phaladāyakam / rasoparasaloheṣu tadevātra nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्त्रताल:: सत्त्व:: पातन पत्त्रालकं रवेर्दुग्धैर्दिनमेकं विमर्दयेत् । क्षिप्त्वा षोडशिकां तैले मिश्रयित्वा ततः पचेत्
pattratāla:: sattva:: pātana pattrālakaṃ raverdugdhairdinamekaṃ vimardayet / kṣiptvā ṣoḍaśikāṃ taile miśrayitvā tataḥ pacet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनावृते प्रदेशे च सप्तयामावधि ध्रुवम् । स्वाङ्गशीतमधःस्थं च सत्त्वं श्वेतं समाहरेत्
anāvṛte pradeśe ca saptayāmāvadhi dhruvam / svāṅgaśītamadhaḥsthaṃ ca sattvaṃ śvetaṃ samāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिताल:: सत्त्व:: पातन छागलस्याथ बालस्य मलेन च समन्वितम् । तालकं दिवसद्वन्द्वं मर्दयित्वा प्रयत्नतः
haritāla:: sattva:: pātana chāgalasyātha bālasya malena ca samanvitam / tālakaṃ divasadvandvaṃ mardayitvā prayatnataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्तं द्रावणवर्गेण काचकूप्यां विनिक्षिपेत् । त्रिधा तां च मृदा लिप्त्वा परिशोष्य खरातपे
yuktaṃ drāvaṇavargeṇa kācakūpyāṃ vinikṣipet / tridhā tāṃ ca mṛdā liptvā pariśoṣya kharātape
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः खर्परकच्छिद्रे तामर्धां चैव कूपिकाम् । प्रवेश्य ज्वालयेदग्निं द्वादशप्रहरावधिम्
tataḥ kharparakacchidre tāmardhāṃ caiva kūpikām / praveśya jvālayedagniṃ dvādaśapraharāvadhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूपीकण्ठे स्थितं सत्त्वं शुभ्रं शीते समाहरेत् । हरिताल:: सत्त्व:: पातन पलार्धप्रमितं तालं बद्ध्वा वस्त्रे सिते दृढे
kūpīkaṇṭhe sthitaṃ sattvaṃ śubhraṃ śīte samāharet / haritāla:: sattva:: pātana palārdhapramitaṃ tālaṃ baddhvā vastre site dṛḍhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलिनालिप्य यत्नेन त्रिवारं परिशोषयेत् । द्राविते त्रिपले ताम्रे क्षिपेत्तालकपोट्टलीम्
balinālipya yatnena trivāraṃ pariśoṣayet / drāvite tripale tāmre kṣipettālakapoṭṭalīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मनाच्छादयेच्छीघ्रं ताम्रेणावेष्टितं सितम् । मृदुलं सत्त्वमादद्यात् प्रोक्तं रसरसायने
bhasmanācchādayecchīghraṃ tāmreṇāveṣṭitaṃ sitam / mṛdulaṃ sattvamādadyāt proktaṃ rasarasāyane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुवरी:: ओरिगिन् सौराष्ट्रखनिसम्भूता मृत्स्ना या तुवरी मता । वस्त्रेषु लिप्यते यासौ मञ्जिष्ठारागबन्धिनी
tuvarī:: origin saurāṣṭrakhanisambhūtā mṛtsnā yā tuvarī matā / vastreṣu lipyate yāsau mañjiṣṭhārāgabandhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुवरी:: सुब्त्य्पेस् फटिका फुल्लिका चेति द्विविधा परिकीर्तिता । फटिका:: फ्य्स्।, मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् ईषत्पीता गुरुस्निग्धा पीतिका विषनाशिनी
tuvarī:: subtypes phaṭikā phullikā ceti dvividhā parikīrtitā / phaṭikā:: phys., medic. properties īṣatpītā gurusnigdhā pītikā viṣanāśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रणकुष्ठहरा सर्वकुष्ठघ्नी च विशेषतः । फुल्लिका:: फ्य्स्।, मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् निर्भारा शुभ्रवर्णा च स्निग्धा साम्ला परा मता । सा फुल्लतुवरी प्रोक्ता लेपाच्छीघ्रं चरेदयः
vraṇakuṣṭhaharā sarvakuṣṭhaghnī ca viśeṣataḥ / phullikā:: phys., medic. properties nirbhārā śubhravarṇā ca snigdhā sāmlā parā matā / sā phullatuvarī proktā lepācchīghraṃ caredayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुवरी:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् काङ्क्षी कषाया कटुकाम्लकण्ठ्या केश्या व्रणघ्नी विषनाशिनी च । श्वित्रापहा नेत्रहिता त्रिदोषशान्तिप्रदा पारदजारिणी च
tuvarī:: medic. properties kāṅkṣī kaṣāyā kaṭukāmlakaṇṭhyā keśyā vraṇaghnī viṣanāśinī ca / śvitrāpahā netrahitā tridoṣaśāntipradā pāradajāriṇī ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुवरीशोधन तुवरी काञ्जिके क्षिप्ता त्रिदिनाच्छुद्धिम् ऋच्छति । तुवरी:: सत्त्व:: पातन क्षाराम्लैर्मर्दिता ध्माता सत्त्वं मुञ्चति निश्चितम्
tuvarīśodhana tuvarī kāñjike kṣiptā tridinācchuddhim ṛcchati / tuvarī:: sattva:: pātana kṣārāmlairmarditā dhmātā sattvaṃ muñcati niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःशिला:: सुब्त्य्पेस् मनःशिला त्रिधा प्रोक्ता श्यामाङ्गी कणवीरिका । खण्डाख्या चेति तद्रूपं विविच्य परिकथ्यते
manaḥśilā:: subtypes manaḥśilā tridhā proktā śyāmāṅgī kaṇavīrikā / khaṇḍākhyā ceti tadrūpaṃ vivicya parikathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामाङ्गी:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् श्यामा रक्ता सगौरा च भाराढ्या श्यामिका मता । कणवीरिका:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् तेजस्विनी च निर्गौरा ताम्राभा कणवीरिका
śyāmāṅgī:: phys. properties śyāmā raktā sagaurā ca bhārāḍhyā śyāmikā matā / kaṇavīrikā:: phys. properties tejasvinī ca nirgaurā tāmrābhā kaṇavīrikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खण्ड:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् चूर्णीभूतातिरक्ताङ्गी सभारा खण्डपूर्विका । उत्तरोत्तरतः श्रेष्ठा भूरिसत्त्वा प्रकीर्तिता
khaṇḍa:: phys. properties cūrṇībhūtātiraktāṅgī sabhārā khaṇḍapūrvikā / uttarottarataḥ śreṣṭhā bhūrisattvā prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःशिला:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् मनःशिला सर्वरसायनाग्र्या तिक्ता कटूष्णा कफवातहन्त्री । सत्त्वात्मिका भूतविषाग्निमान्द्यकण्डूतिकोठक्षयहारिणी च
manaḥśilā:: medic. properties manaḥśilā sarvarasāyanāgryā tiktā kaṭūṣṇā kaphavātahantrī / sattvātmikā bhūtaviṣāgnimāndyakaṇḍūtikoṭhakṣayahāriṇī ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःशिला:: शोधन अगस्त्यपत्रतोयेन भाविता सप्तवारकम् । शृङ्गवेररसैर्वापि विशुध्यति मनःशिला
manaḥśilā:: śodhana agastyapatratoyena bhāvitā saptavārakam / śṛṅgaverarasairvāpi viśudhyati manaḥśilā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःशिला:: सत्त्व:: पातन अष्टमांशेन किट्टेन गुडगुग्गुलुसर्पिषा । कोष्ठ्यां रुद्ध्वा दृढं ध्माता सत्त्वं मुञ्चेन्मनःशिला
manaḥśilā:: sattva:: pātana aṣṭamāṃśena kiṭṭena guḍaguggulusarpiṣā / koṣṭhyāṃ ruddhvā dṛḍhaṃ dhmātā sattvaṃ muñcenmanaḥśilā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःशिला:: सत्त्व:: पातन भूनागधौतसौभाग्यमदनैश्च विमर्दितैः । कारवेल्लीदलाम्भोभिर्मूषां कृत्वात्र निक्षिपेत्
manaḥśilā:: sattva:: pātana bhūnāgadhautasaubhāgyamadanaiśca vimarditaiḥ / kāravellīdalāmbhobhirmūṣāṃ kṛtvātra nikṣipet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिलां क्षाराम्लनिष्पिष्टां प्रधमेत् तदनन्तरम् । घटिकाद्वयमात्रं हि ध्माता सत्त्वं त्यजत्यसौ
śilāṃ kṣārāmlaniṣpiṣṭāṃ pradhamet tadanantaram / ghaṭikādvayamātraṃ hi dhmātā sattvaṃ tyajatyasau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अञ्जन:: सुब्त्य्पेस् सौवीरम् अञ्जनं प्रोक्तं रसाञ्जनमतः परम् । स्रोतोऽञ्जनं तदन्यच्च पुष्पाञ्जनकमेव च । नीलाञ्जनं हि तेषां च स्वरूपमिह वर्ण्यते
añjana:: subtypes sauvīram añjanaṃ proktaṃ rasāñjanamataḥ param / sroto'ñjanaṃ tadanyacca puṣpāñjanakameva ca / nīlāñjanaṃ hi teṣāṃ ca svarūpamiha varṇyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवीर:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् सौवीरमञ्जनं धूम्रं रक्तपित्तहरं हिमम् । वमिहिध्माक्षिरोगघ्नं व्रणशोधनरोपणम्
sauvīra:: phys. properties sauvīramañjanaṃ dhūmraṃ raktapittaharaṃ himam / vamihidhmākṣirogaghnaṃ vraṇaśodhanaropaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसाञ्जन:: फ्य्स्।, मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् रसाञ्जनं च पीताभं विषरक्तगदापहम् । श्वासहिध्मापहं वर्ण्यं वातपित्तास्रनाशनम्
rasāñjana:: phys., medic. properties rasāñjanaṃ ca pītābhaṃ viṣaraktagadāpaham / śvāsahidhmāpahaṃ varṇyaṃ vātapittāsranāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रोतोञ्जन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् स्रोतोऽञ्जनं हिमं स्निग्धं कषायं स्वादु लेखनम् । नेत्र्यं हिध्माविषच्छर्दिकफपित्तास्रकोपनुत्
srotoñjana:: medic. properties sroto'ñjanaṃ himaṃ snigdhaṃ kaṣāyaṃ svādu lekhanam / netryaṃ hidhmāviṣacchardikaphapittāsrakopanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पाञ्जन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् पुष्पाञ्जनं सितं स्निग्धं हिमं सर्वाक्षिरोगनुत् । अतिदुर्धरहिध्माघ्नं विषज्वरगदापहम्
puṣpāñjana:: medic. properties puṣpāñjanaṃ sitaṃ snigdhaṃ himaṃ sarvākṣiroganut / atidurdharahidhmāghnaṃ viṣajvaragadāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलाञ्जन:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् नीलाञ्जनं गुरु स्निग्धं नेत्र्यं दोषत्रयापहम् । रसायनं सुवर्णघ्नं लोहमार्दवकारकम्
nīlāñjana:: medic. properties nīlāñjanaṃ guru snigdhaṃ netryaṃ doṣatrayāpaham / rasāyanaṃ suvarṇaghnaṃ lohamārdavakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अञ्जन:: शोधन अञ्जनानि विशुध्यन्ति भृङ्गराजदलद्रवैः । अञ्जन:: सत्त्व:: पातन मनोह्वासत्त्ववत् सत्त्वमञ्जनानां समाहरेत्
añjana:: śodhana añjanāni viśudhyanti bhṛṅgarājadaladravaiḥ / añjana:: sattva:: pātana manohvāsattvavat sattvamañjanānāṃ samāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कङ्कुष्ठ:: प्लचे ओफ़् दिस्चोवेर्य् हिमवत्पादशिखरे कङ्कुष्ठमुपजायते । कङ्कुष्ठ:: सुब्त्य्पेस् तत्रैकं नलिकाख्यं हि तदन्यद्रेणुकं मतम्
kaṅkuṣṭha:: place of discovery himavatpādaśikhare kaṅkuṣṭhamupajāyate / kaṅkuṣṭha:: subtypes tatraikaṃ nalikākhyaṃ hi tadanyadreṇukaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नलिका:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् पीतप्रभं गुरु स्निग्धं श्रेष्ठं कङ्कुष्ठमादिमम् । रेणुक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् श्यामं पीतं लघु त्यक्तसत्त्वं नेष्टं हि रेणुकम्
nalikā:: phys. properties pītaprabhaṃ guru snigdhaṃ śreṣṭhaṃ kaṅkuṣṭhamādimam / reṇuka:: phys. properties śyāmaṃ pītaṃ laghu tyaktasattvaṃ neṣṭaṃ hi reṇukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कङ्कुष्ठ:: ओरिगिन् फ़्रोम् फ़ेचेस् केचिद्वदन्ति कङ्कुष्ठं सद्यो जातस्य दन्तिनः । वर्चः स श्यामपीताभं रेचनं परिकथ्यते
kaṅkuṣṭha:: origin from feces kecidvadanti kaṅkuṣṭhaṃ sadyo jātasya dantinaḥ / varcaḥ sa śyāmapītābhaṃ recanaṃ parikathyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतिचित् तेजिवाहानां नालं कङ्कुष्ठसंज्ञकम् । वदन्ति श्वेतपीताभं तदतीव विरेचनम्
katicit tejivāhānāṃ nālaṃ kaṅkuṣṭhasaṃjñakam / vadanti śvetapītābhaṃ tadatīva virecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कङ्कुष्ठ:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् रसे रसायने श्रेष्ठं निःसत्त्वं बहुवैकृतम् । कङ्कुष्ठं तिक्तकटुकं वीर्योष्णं चातिरेचनम्
kaṅkuṣṭha:: medic. properties rase rasāyane śreṣṭhaṃ niḥsattvaṃ bahuvaikṛtam / kaṅkuṣṭhaṃ tiktakaṭukaṃ vīryoṣṇaṃ cātirecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रणोदावर्त्तशूलार्त्तिगुल्मप्लीहगुदार्त्तिहृत् । कङ्कुष्ठ:: शोधन कङ्कुष्ठं शुद्धिमायाति त्रिधा श्रेष्ठाम्बुभावितम्
vraṇodāvarttaśūlārttigulmaplīhagudārttihṛt / kaṅkuṣṭha:: śodhana kaṅkuṣṭhaṃ śuddhimāyāti tridhā śreṣṭhāmbubhāvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कङ्कुष्ठ:: सत्त्व:: पातन सत्त्वाकर्षोऽस्य न प्रोक्तो यस्मात्सत्त्वमयं हि तत् । कङ्कुष्ठ:: मेदिच्। उसे भजेदेनं विरेकार्थं ग्राहिभिर्यवमात्रया
kaṅkuṣṭha:: sattva:: pātana sattvākarṣo'sya na prokto yasmātsattvamayaṃ hi tat / kaṅkuṣṭha:: medic. use bhajedenaṃ virekārthaṃ grāhibhiryavamātrayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाशयेदामपूर्तिं च विरिच्य क्षणमात्रतः । भक्षितः सह ताम्बूलैर्विरेच्याशु विनाशयेत्
nāśayedāmapūrtiṃ ca viricya kṣaṇamātrataḥ / bhakṣitaḥ saha tāmbūlairvirecyāśu vināśayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बर्बूरीमूलिकाक्वाथजीरसौभाग्यकं समम् । कङ्कुष्ठविषनाशाय भूयो भूयः पिबेन्नरः
barbūrīmūlikākvāthajīrasaubhāgyakaṃ samam / kaṅkuṣṭhaviṣanāśāya bhūyo bhūyaḥ pibennaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासीस:: सुब्त्य्पेस् कासीसं वालुकाद्येकं पुष्पपूर्वमथापरम् । वालुकाकासीस:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् क्षाराम्लं गुरु धूमाभं सोष्णवीर्यं विषापहम् । वालुकापूर्वकासीसं श्वित्रघ्नं केशरञ्जनम्
kāsīsa:: subtypes kāsīsaṃ vālukādyekaṃ puṣpapūrvamathāparam / vālukākāsīsa:: medic. properties kṣārāmlaṃ guru dhūmābhaṃ soṣṇavīryaṃ viṣāpaham / vālukāpūrvakāsīsaṃ śvitraghnaṃ keśarañjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पकासीस:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् पुष्पादिकासीसम् अतिप्रसिद्धं सोष्णं कषायाम्लमतीव नेत्र्यम् । विषानिलश्लेष्मगदव्रणघ्नं श्वित्रक्षयघ्नं कचरञ्जनं च
puṣpakāsīsa:: medic. properties puṣpādikāsīsam atiprasiddhaṃ soṣṇaṃ kaṣāyāmlamatīva netryam / viṣānilaśleṣmagadavraṇaghnaṃ śvitrakṣayaghnaṃ kacarañjanaṃ ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासीस:: शोधन सकृद् भृङ्गाम्बुना क्लिन्नं कासीसं निर्मलं भवेत् । कासीस:: सत्त्व:: पातनम् तुवरीसत्त्ववत् सत्त्वमेतस्यापि समाहरेत्
kāsīsa:: śodhana sakṛd bhṛṅgāmbunā klinnaṃ kāsīsaṃ nirmalaṃ bhavet / kāsīsa:: sattva:: pātanam tuvarīsattvavat sattvametasyāpi samāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कासीससेवनम् बलिना हतकासीसं कान्तं कासीसमारितम् । उभयं समभागं हि त्रिफलावेल्लसंयुतम्
kāsīsasevanam balinā hatakāsīsaṃ kāntaṃ kāsīsamāritam / ubhayaṃ samabhāgaṃ hi triphalāvellasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषमांशघृतक्षौद्रप्लुतं शाणमितं प्रगे । सेवितं हन्ति वेगेन श्वित्रपाण्डुक्षयामयान्
viṣamāṃśaghṛtakṣaudraplutaṃ śāṇamitaṃ prage / sevitaṃ hanti vegena śvitrapāṇḍukṣayāmayān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुल्मप्लीहगदं शूलं मूत्ररोगमशेषतः । रसायनविधानेन सेवितं वत्सरावधि
gulmaplīhagadaṃ śūlaṃ mūtrarogamaśeṣataḥ / rasāyanavidhānena sevitaṃ vatsarāvadhi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमसंशोषणं श्रेष्ठं मन्दाग्निपरिदीपनम् । पलितं वलिभिः सार्धं विनाशयति निश्चितम्
āmasaṃśoṣaṇaṃ śreṣṭhaṃ mandāgniparidīpanam / palitaṃ valibhiḥ sārdhaṃ vināśayati niścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गैरिक:: सुब्त्य्पेस् पाषाणगैरिकं चैकं द्वितीयं स्वर्णगैरिकम् । पाषाणगैरिक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् पाषाणगैरिकं प्रोक्तं कठिनं ताम्रवर्णकम्
gairika:: subtypes pāṣāṇagairikaṃ caikaṃ dvitīyaṃ svarṇagairikam / pāṣāṇagairika:: phys. properties pāṣāṇagairikaṃ proktaṃ kaṭhinaṃ tāmravarṇakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाषाणगैरिक:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् स्वादु स्निग्धं हिमं नेत्र्यं कषायं रक्तपित्तनुत्
pāṣāṇagairika:: medic. properties svādu snigdhaṃ himaṃ netryaṃ kaṣāyaṃ raktapittanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्णगैरिक:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् हिध्मावमिविषघ्नं च रक्तघ्नं स्वर्णगैरिकम् । पाषाणगैरिकं चान्यत् पूर्वस्मादल्पकं गुणैः
svarṇagairika:: medic. properties hidhmāvamiviṣaghnaṃ ca raktaghnaṃ svarṇagairikam / pāṣāṇagairikaṃ cānyat pūrvasmādalpakaṃ guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गैरिक:: शोधन गैरिकं हि गवां दुग्धैर्भावितं शुद्धिम् ऋच्छति । गैरिक:: सत्त्व:: पातन गैरिकं सत्त्वरूपं हि नन्दिना परिकीर्तितम्
gairika:: śodhana gairikaṃ hi gavāṃ dugdhairbhāvitaṃ śuddhim ṛcchati / gairika:: sattva:: pātana gairikaṃ sattvarūpaṃ hi nandinā parikīrtitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कैरप्युक्तं पतेत्सत्त्वं क्षाराम्लस्विन्नगैरिकात् । उपतिष्ठति सूतेन्द्रम् एकत्वं गुणवत्तरम्
kairapyuktaṃ patetsattvaṃ kṣārāmlasvinnagairikāt / upatiṣṭhati sūtendram ekatvaṃ guṇavattaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधारणरसाः कम्पिल्लश्चापरो गौरीपाषाणो नवसारकः । कपर्दो वह्निजारश्च गिरिसिन्दूरहिङ्गुलौ
sādhāraṇarasāḥ kampillaścāparo gaurīpāṣāṇo navasārakaḥ / kapardo vahnijāraśca girisindūrahiṅgulau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोद्दारशृङ्गमित्यष्टौ साधारणरसा मताः । रससिद्धिकराः प्रोक्ता नागार्जुनपुरःसरैः
boddāraśṛṅgamityaṣṭau sādhāraṇarasā matāḥ / rasasiddhikarāḥ proktā nāgārjunapuraḥsaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कम्पिल्ल:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस्, प्लचे ओफ़् दिस्चोवेर्य् इष्टिकाचूर्णसंकाशश्चन्द्रिकाढ्योऽतिरेचनः । सौराष्ट्रदेशसम्भूतः स हि कम्पिल्लको मतः
kampilla:: phys. properties, place of discovery iṣṭikācūrṇasaṃkāśaścandrikāḍhyo'tirecanaḥ / saurāṣṭradeśasambhūtaḥ sa hi kampillako mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कम्पिल्ल:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् पित्तव्रणाध्मानविबन्धनिघ्नः श्लेष्मोदरार्त्तिकृमिगुल्मवैरी । मूलामशूलज्वरशोफहारी कम्पिल्लको रेच्यगदापहारी
kampilla:: medic. properties pittavraṇādhmānavibandhanighnaḥ śleṣmodarārttikṛmigulmavairī / mūlāmaśūlajvaraśophahārī kampillako recyagadāpahārī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरीपाषाण:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् गौरीपाषाणकः पीतो विकटो हतचूर्णकः । गौरीपाषाण:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् रसबन्धकरः स्निग्धो दोषघ्नो रसवीर्यकृत्
gaurīpāṣāṇa:: phys. properties gaurīpāṣāṇakaḥ pīto vikaṭo hatacūrṇakaḥ / gaurīpāṣāṇa:: medic. properties rasabandhakaraḥ snigdho doṣaghno rasavīryakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवसार:: प्रोदुच्तिओन् करीरपीलुकाष्ठेषु पच्यमानेषु चोद्भवः । क्षारोऽसौ नवसारः स्याच्चूलिकालवणाभिधः
navasāra:: production karīrapīlukāṣṭheṣu pacyamāneṣu codbhavaḥ / kṣāro'sau navasāraḥ syāccūlikālavaṇābhidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इष्टिकादहने जातं पाण्डुरं लवणं लघु । तदुक्तं नवसाराख्यं चूलिकालवणं च तत्
iṣṭikādahane jātaṃ pāṇḍuraṃ lavaṇaṃ laghu / taduktaṃ navasārākhyaṃ cūlikālavaṇaṃ ca tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवसार:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् रसेन्द्रजारणं लोहद्रावणं जठराग्निकृत् । गुल्मप्लीहास्यशोषघ्नं भुक्तमांसादिजारणम् । विडाख्यं च त्रिदोषघ्नं चूलिकालवणं मतम्
navasāra:: medic. properties rasendrajāraṇaṃ lohadrāvaṇaṃ jaṭharāgnikṛt / gulmaplīhāsyaśoṣaghnaṃ bhuktamāṃsādijāraṇam / viḍākhyaṃ ca tridoṣaghnaṃ cūlikālavaṇaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोनेय् चोwरिए:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् पीताभा ग्रन्थिला पृष्ठे दीर्घवृन्ता वराटिका । रसवैद्यैर्विनिर्दिष्टा सा चराचरसंज्ञिका
money cowrie:: phys. properties pītābhā granthilā pṛṣṭhe dīrghavṛntā varāṭikā / rasavaidyairvinirdiṣṭā sā carācarasaṃjñikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोनेय् चोwरिए:: परीक्षा सार्धनिष्कमिता श्रेष्ठा निष्कभारा च मध्यमा । पादोननिष्कभारा च कनिष्ठा परिकीर्तिता
money cowrie:: parīkṣā sārdhaniṣkamitā śreṣṭhā niṣkabhārā ca madhyamā / pādonaniṣkabhārā ca kaniṣṭhā parikīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोनेय् चोwरिए:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् परिणामादिशूलघ्नी ग्रहणीक्षयनाशिनी । कटूष्णा दीपनी वृष्या नेत्र्या वातकफापहा
money cowrie:: medic. properties pariṇāmādiśūlaghnī grahaṇīkṣayanāśinī / kaṭūṣṇā dīpanī vṛṣyā netryā vātakaphāpahā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसेन्द्रजारणे प्रोक्ता बिडद्रव्येषु शस्यते । चोwरिएस् (गेन्।):: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् तदन्ये तु वराटाः स्युर् गुरवः श्लेष्मपित्तलाः
rasendrajāraṇe proktā biḍadravyeṣu śasyate / cowries (gen.):: medic. properties tadanye tu varāṭāḥ syur guravaḥ śleṣmapittalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हत्वा हत्वा गुणान् भूयो विकारान् कुर्वते न हि । मोनेय् चोwरिए:: शोधन वराटाः काञ्जिके स्विन्ना यामाच्छुद्धिमवाप्नुयुः
hatvā hatvā guṇān bhūyo vikārān kurvate na hi / money cowrie:: śodhana varāṭāḥ kāñjike svinnā yāmācchuddhimavāpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निजार:: ओरिगिन् समुद्रेणाग्निनक्रस्य जरायुर् बहिरुज्झितः । संशुष्को भानुतापेन सोऽग्निजार इति स्मृतः
agnijāra:: origin samudreṇāgninakrasya jarāyur bahirujjhitaḥ / saṃśuṣko bhānutāpena so'gnijāra iti smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निजार:: शोधन तदब्धिक्षारसंशुद्धं तस्माच्छुद्धिर्न हीष्यते । अग्निजार:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् अग्निजारस् त्रिदोषघ्नो धनुर्वातादिवातनुत् । वर्धनो रसवीर्यस्य दीपनो जारणस्तथा
agnijāra:: śodhana tadabdhikṣārasaṃśuddhaṃ tasmācchuddhirna hīṣyate / agnijāra:: medic. properties agnijāras tridoṣaghno dhanurvātādivātanut / vardhano rasavīryasya dīpano jāraṇastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिसिन्दूर:: ओरिगिन् महगिरिषु चाल्पीयः पाषाणान्तः स्थितो रसः । शुष्कः शोणः स निर्दिष्टो रससिन्दूरसंज्ञया
girisindūra:: origin mahagiriṣu cālpīyaḥ pāṣāṇāntaḥ sthito rasaḥ / śuṣkaḥ śoṇaḥ sa nirdiṣṭo rasasindūrasaṃjñayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गिरिसिन्दूर:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् त्रिदोषशमनं भेदि रसबन्धनमग्रिमम् । देहलोहकरं नेत्र्यं गिरिसिन्दूरमीरितम्
girisindūra:: medic. properties tridoṣaśamanaṃ bhedi rasabandhanamagrimam / dehalohakaraṃ netryaṃ girisindūramīritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिङ्गुल:: सुब्त्य्पेस् हिङ्गुलः शुकतुण्डाख्यो हंसपाकस्तथापरः । शुकतुण्ड:: प्रोपेर्तिएस् प्रथमोऽल्पगुणस्तत्र चर्मारः स निगद्यते
hiṅgula:: subtypes hiṅgulaḥ śukatuṇḍākhyo haṃsapākastathāparaḥ / śukatuṇḍa:: properties prathamo'lpaguṇastatra carmāraḥ sa nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसपाक:: फ्य्स्। प्रोपेर्तिएस् श्वेतरेखः प्रवालाभो हंसपाकः स ईरितः । दरद:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् हिङ्गुलः सर्वदोषघ्नो दीपनोऽतिरसायनः
haṃsapāka:: phys. properties śvetarekhaḥ pravālābho haṃsapākaḥ sa īritaḥ / darada:: medic. properties hiṅgulaḥ sarvadoṣaghno dīpano'tirasāyanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वरोगहरो वृष्यो जारणायातिशस्यते । हिङ्गुलाकृष्ट एतस्मादाहृतः सूतो जीर्णगन्धसमो गुणैः
sarvarogaharo vṛṣyo jāraṇāyātiśasyate / hiṅgulākṛṣṭa etasmādāhṛtaḥ sūto jīrṇagandhasamo guṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दरद:: शोधन सप्तकृत्वार्द्रकद्रावैर्लकुचस्याम्बुनापि वा । शोषितो भावयित्वा च निर्दोषो जायते खलु
darada:: śodhana saptakṛtvārdrakadrāvairlakucasyāmbunāpi vā / śoṣito bhāvayitvā ca nirdoṣo jāyate khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोद्दारशृङ्ग:: प्लचे ओफ़् दिस्चोवेर्य् सदलं पीतवर्णं च भवेद्गुर्जरमण्डले । अर्बुदस्य गिरेः पार्श्वे जातं बोद्दारशृङ्गकम्
boddāraśṛṅga:: place of discovery sadalaṃ pītavarṇaṃ ca bhavedgurjaramaṇḍale / arbudasya gireḥ pārśve jātaṃ boddāraśṛṅgakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदारशृङ्ग:: मेदिच्। प्रोपेर्तिएस् सीससत्त्वं मरुच्छ्लेष्मशमनं पुंगदापहम् । रसबन्धनमुत्कृष्टं केशरञ्जनमुत्तमम्
udāraśṛṅga:: medic. properties sīsasattvaṃ marucchleṣmaśamanaṃ puṃgadāpaham / rasabandhanamutkṛṣṭaṃ keśarañjanamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधारणरस:: शोधन साधारणरसाः सर्वे मातुलुङ्गद्रवाम्बुना । त्रिवारं भाविताः शुष्का भवेयुर्दोषवर्जिताः
sādhāraṇarasa:: śodhana sādhāraṇarasāḥ sarve mātuluṅgadravāmbunā / trivāraṃ bhāvitāḥ śuṣkā bhaveyurdoṣavarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधारणरस:: सत्त्व:: शोधन यानि कानि च सत्त्वानि तानि शुध्यन्त्यशेषतः । ध्मातानि शुद्धिवर्गेण मिलन्ति च परस्परम्
sādhāraṇarasa:: sattva:: śodhana yāni kāni ca sattvāni tāni śudhyantyaśeṣataḥ / dhmātāni śuddhivargeṇa milanti ca parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.