रसपाथोधिभिः किंचिन्निःशेषं न प्रकाशितम् । दशाष्टभिः क्रियां वक्ष्ये रसराजस्य साम्प्रतम्
rasapāthodhibhiḥ kiṃcinniḥśeṣaṃ na prakāśitam / daśāṣṭabhiḥ kriyāṃ vakṣye rasarājasya sāmpratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Somadeva: Rasendracudamani, chapters·15
Somadeva: Rasendracudamani, chapters 15
सुधादिसर्वभैषज्यसारः सूते प्रतिष्ठितः । अमर्त्या भवितुं मर्त्या निषेवध्वं मिथो युतम्
sudhādisarvabhaiṣajyasāraḥ sūte pratiṣṭhitaḥ / amartyā bhavituṃ martyā niṣevadhvaṃ mitho yutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: प्रोपेर्तिएस् आयुर्वज्रं वितरति नृणाम् अङ्गवर्णं सुवर्णं सत्त्वं व्योम्नो मदकरिबलं ताम्रम् उग्रां क्षुधां च । मायोः शान्तिं रजतममलं कान्तमेतत्समस्तं श्रीमान् सूतः सकलगदहृद् देहलोहे तु सिद्धः
mercury:: properties āyurvajraṃ vitarati nṛṇām aṅgavarṇaṃ suvarṇaṃ sattvaṃ vyomno madakaribalaṃ tāmram ugrāṃ kṣudhāṃ ca / māyoḥ śāntiṃ rajatamamalaṃ kāntametatsamastaṃ śrīmān sūtaḥ sakalagadahṛd dehalohe tu siddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: म्य्थ्। ओरिगिन् कल्पादौ शिवयोः प्रीत्या परस्परजिगीषया । सम्प्रवृत्ते तु सम्भोगे त्रिलोकीक्षोभकारिणि
mercury:: myth. origin kalpādau śivayoḥ prītyā parasparajigīṣayā / sampravṛtte tu sambhoge trilokīkṣobhakāriṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवैः संप्रेषितो वह्निः सुरतं विनिवारितुम् । काङ्क्षया तत्सुतोद्भूतेर् निहन्तुं तारकासुरम्
devaiḥ saṃpreṣito vahniḥ surataṃ vinivāritum / kāṅkṣayā tatsutodbhūter nihantuṃ tārakāsuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपोतरूपिणं प्राप्तं हिमवत्कन्दरेऽनलम् । अपक्षिभावसंक्षुब्धं स्मरस्मेरावलोकितम्
kapotarūpiṇaṃ prāptaṃ himavatkandare'nalam / apakṣibhāvasaṃkṣubdhaṃ smarasmerāvalokitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं वीक्ष्य लज्जितः शम्भुर्विरम्य सुरतात्तदा । स्रुतमात्मगतं तेजः सोऽग्रहीदेकपाणिना
taṃ vīkṣya lajjitaḥ śambhurviramya suratāttadā / srutamātmagataṃ tejaḥ so'grahīdekapāṇinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निक्षिप्तं वदने वह्नेर् गङ्गायाम् अपतच्च तत् । गङ्गया च बहिःक्षिप्तं नितरां दह्यमानया
nikṣiptaṃ vadane vahner gaṅgāyām apatacca tat / gaṅgayā ca bahiḥkṣiptaṃ nitarāṃ dahyamānayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतोऽधिकगुणा जाता धातवो हि सुधासमाः । शिवहस्तच्युतं यत्तत् समभूत् खलु पारदः
ato'dhikaguṇā jātā dhātavo hi sudhāsamāḥ / śivahastacyutaṃ yattat samabhūt khalu pāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमर्त्या निर्जरास्तेन संजातास् त्रिदशोत्तमाः । तत्तन्मलेन संजाता धातवश्चाष्टसंख्यया
amartyā nirjarāstena saṃjātās tridaśottamāḥ / tattanmalena saṃjātā dhātavaścāṣṭasaṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पावकास्याच्च्युतं यत्तु रसस्तत्समभूत् खलु । सेवितः स हि नागेन्द्रैर् जरामृत्युजिगीषया
pāvakāsyāccyutaṃ yattu rasastatsamabhūt khalu / sevitaḥ sa hi nāgendrair jarāmṛtyujigīṣayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीयमानं तु नागास्यात्पतितं गौरवेण यत् । शतयोजननिम्नेऽसौ न्यपतत्कूपके खलु
pīyamānaṃ tu nāgāsyātpatitaṃ gauraveṇa yat / śatayojananimne'sau nyapatatkūpake khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईषत् पीतान्तरो रूक्षः स सूतो देहलोहकृत् । गेwइन्नुन्ग् वोन् ह्ग् मित् नच्क्तेन् फ़्रौएन् स्नातामाद्यरजस्वलां हयगतां प्राप्तां जिघृक्षुश्च तां सोऽप्यागच्छति योजनं हि परितः प्रत्येति कूपं पुनः । तन्मार्गे कृतगर्त्तके च बहुशः संतिष्ठते सूतराट् सोऽयं तत्र निवासिभिः खलु जनैरेवं समानीयते
īṣat pītāntaro rūkṣaḥ sa sūto dehalohakṛt / Gewinnung von Hg mit nackten Frauen snātāmādyarajasvalāṃ hayagatāṃ prāptāṃ jighṛkṣuśca tāṃ so'pyāgacchati yojanaṃ hi paritaḥ pratyeti kūpaṃ punaḥ / tanmārge kṛtagarttake ca bahuśaḥ saṃtiṣṭhate sūtarāṭ so'yaṃ tatra nivāsibhiḥ khalu janairevaṃ samānīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: एxत्रच्तिओन् फ़्रोम् एअर्थ् नीयमानस्तु गङ्गाया वायुना गौरवेन यत् । अपतद् दूरदेशे वै स देशः पारदः स्मृतः
mercury:: extraction from earth nīyamānastu gaṅgāyā vāyunā gauravena yat / apatad dūradeśe vai sa deśaḥ pāradaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्ततो मृद्गतः सूतः पातनाविधिना खलु । आनीयते स विज्ञेयः पारदो गदपारदः
tattato mṛdgataḥ sūtaḥ pātanāvidhinā khalu / ānīyate sa vijñeyaḥ pārado gadapāradaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं चतुर्विधं जातं शंकरं शाङ्करं महः । इत्थं सूतोद्भवं ज्ञात्वा न रोगैर् बाध्यते नरः
evaṃ caturvidhaṃ jātaṃ śaṃkaraṃ śāṅkaraṃ mahaḥ / itthaṃ sūtodbhavaṃ jñātvā na rogair bādhyate naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसेन्द्रश्च रसश्चैव स्यातां सिद्धरसावुभौ । साध्यावन्यौ चिराज्जातौ भूम्यादेर् देशयोगतः
rasendraśca rasaścaiva syātāṃ siddharasāvubhau / sādhyāvanyau cirājjātau bhūmyāder deśayogataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: निरुक्ति जरापमृत्युदौर्गत्यव्याधीनां रसनाद्रसः । रसास्वादन इत्यस्य धातोरर्थतया खलु
mercury:: nirukti jarāpamṛtyudaurgatyavyādhīnāṃ rasanādrasaḥ / rasāsvādana ityasya dhātorarthatayā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहलोहमयीं सिद्धिं सूते सूतस्ततो मतः । रोगाब्धिं पारयेद्यस्मात्तस्मात् पारद उच्यते
dehalohamayīṃ siddhiṃ sūte sūtastato mataḥ / rogābdhiṃ pārayedyasmāttasmāt pārada ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पातनैः शोध्यमानस्य यस्य पादोऽवशिष्यते । त्रिपादी च क्षयं याति तेन पादरसः स्मृतः
pātanaiḥ śodhyamānasya yasya pādo'vaśiṣyate / tripādī ca kṣayaṃ yāti tena pādarasaḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: दोष:: म्य्थ्। ओरिगिन् इत्थं भूतस्य सूतस्य मर्त्यमृत्युगदच्छिदः । प्रभावान्मानुषान् दृष्ट्वा देवतुल्यबलायुषः
mercury:: doṣa:: myth. origin itthaṃ bhūtasya sūtasya martyamṛtyugadacchidaḥ / prabhāvānmānuṣān dṛṣṭvā devatulyabalāyuṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इन्द्रेणाभ्यर्थितो रुद्रो रसं द्वादशदूषणैः । योजयामास तं पूर्वं विना शुद्ध्यापि सिद्धिदम्
indreṇābhyarthito rudro rasaṃ dvādaśadūṣaṇaiḥ / yojayāmāsa taṃ pūrvaṃ vinā śuddhyāpi siddhidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारददोषाः दोषो मलो विषं वह्निर् मदो दर्पश्च तत्फलम् । मूर्च्छा मृत्युः सदादाहो विस्फोटश्च शिरोभ्रमः
pāradadoṣāḥ doṣo malo viṣaṃ vahnir mado darpaśca tatphalam / mūrcchā mṛtyuḥ sadādāho visphoṭaśca śirobhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: कञ्चुकाः भूशैलजलताम्रायोनागवङ्गसमुद्भवाः । कञ्चुकाः सप्त सूतस्य ताभिः सूतो विषोपमः
mercury:: kañcukāḥ bhūśailajalatāmrāyonāgavaṅgasamudbhavāḥ / kañcukāḥ sapta sūtasya tābhiḥ sūto viṣopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठं जाड्यं च वातार्तिं दाहं चावृतकण्ठताम् । उन्मादं च महाशूलं क्रमात्कुर्वन्ति कञ्चुकाः
kuṣṭhaṃ jāḍyaṃ ca vātārtiṃ dāhaṃ cāvṛtakaṇṭhatām / unmādaṃ ca mahāśūlaṃ kramātkurvanti kañcukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान् सूतगतान् दोषान् पञ्च सप्त च कञ्चुकाः । अनपाकृत्य यो दद्यात् स वैद्यो ब्रह्महा भवेत्
etān sūtagatān doṣān pañca sapta ca kañcukāḥ / anapākṛtya yo dadyāt sa vaidyo brahmahā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादशैतान् महादोषान् अपनीय रसं ददेत् । स लभेत महत्पुण्यम् अगण्यं च महद्यशः
dvādaśaitān mahādoṣān apanīya rasaṃ dadet / sa labheta mahatpuṇyam agaṇyaṃ ca mahadyaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
१८ संस्कारस् सूते ऽष्टादशसंस्क्रिया निगदिताः स्युः स्वेदनं मर्दनं मूर्च्छोत्थापनपातरोधनियमाः प्रोद्दीपनं ग्रासजम् । मानं चारणगर्भबाह्यजनितद्रुतिश्च तज्जारणा रागः सारणकं परिक्रमविधिर् वेधस्ततः सेवनम्
18 saṃskāras sūte 'ṣṭādaśasaṃskriyā nigaditāḥ syuḥ svedanaṃ mardanaṃ mūrcchotthāpanapātarodhaniyamāḥ proddīpanaṃ grāsajam / mānaṃ cāraṇagarbhabāhyajanitadrutiśca tajjāraṇā rāgaḥ sāraṇakaṃ parikramavidhir vedhastataḥ sevanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ नन्दिप्रदिष्टेन विधानेन प्रकाश्यते । दोषाणां कञ्चुकानां च यथावत्परिशोधनम्
atha nandipradiṣṭena vidhānena prakāśyate / doṣāṇāṃ kañcukānāṃ ca yathāvatpariśodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूतः पञ्चपलान्न्यूनः शोधितो ऽल्पफलो भवेत् । ऊर्ध्वं दशपलांशेन शुद्धिमाप्नोत्यशेषतः
sūtaḥ pañcapalānnyūnaḥ śodhito 'lpaphalo bhavet / ūrdhvaṃ daśapalāṃśena śuddhimāpnotyaśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: शोधन स्वेदमर्दनमूर्च्छाभिः सप्तवारोर्ध्वपातनैः । सर्वदोषविनिर्मुक्तो रसराजः प्रजायते
mercury:: śodhana svedamardanamūrcchābhiḥ saptavārordhvapātanaiḥ / sarvadoṣavinirmukto rasarājaḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदनं मर्दनं तद्वत्सप्तवारान् विमूर्च्छनम् । स हि सिद्धिकरं प्राह गुणकारि च भास्करः
svedanaṃ mardanaṃ tadvatsaptavārān vimūrcchanam / sa hi siddhikaraṃ prāha guṇakāri ca bhāskaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मर्दनस्वेदसंन्यासैः शुध्यतीति दिनेश्वरः । ऊर्ध्वाधःपातनाभ्यां हि विशुद्धिर्भालुकेर्मता
mardanasvedasaṃnyāsaiḥ śudhyatīti dineśvaraḥ / ūrdhvādhaḥpātanābhyāṃ hi viśuddhirbhālukermatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदनं मर्दनं मूर्च्छा प्रत्युत्थानं च पातनम् । निरोधो नियमश्चेति शुचिः सप्तविधा मता । गोविन्दभगवान् पूज्यैः सूतराजस्य निश्चिता
svedanaṃ mardanaṃ mūrcchā pratyutthānaṃ ca pātanam / nirodho niyamaśceti śuciḥ saptavidhā matā / govindabhagavān pūjyaiḥ sūtarājasya niścitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ श्रीनन्दिना प्रोक्तप्रकारेण विशोधनम् । रसराजस्य निःशेषदोषघ्नं परिकीर्त्यते
atha śrīnandinā proktaprakāreṇa viśodhanam / rasarājasya niḥśeṣadoṣaghnaṃ parikīrtyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
१। स्वेदनसंस्कार मूलकाग्निपटुराजिकार्द्रकैः व्योषकैश्च रसषोडशांशकैः । स्वेदितस्त्रिदिवसं हि दोलया काञ्जिकेन मलमुक्तये रसः
1. svedanasaṃskāra mūlakāgnipaṭurājikārdrakaiḥ vyoṣakaiśca rasaṣoḍaśāṃśakaiḥ / sveditastridivasaṃ hi dolayā kāñjikena malamuktaye rasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
२। मर्दनसंस्कार दग्धोर्णागृहधूमाब्जसर्षपैः सगुडेष्टकैः । मर्द्यो रसः षोडशांशैस् त्र्यहं तद्वह्निशान्तये
2. mardanasaṃskāra dagdhorṇāgṛhadhūmābjasarṣapaiḥ saguḍeṣṭakaiḥ / mardyo rasaḥ ṣoḍaśāṃśais tryahaṃ tadvahniśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीर्णे जीर्णे सदाग्रासे मर्दनीयो रसः खलु । एतैरेवौषधैर्यस्माद्रागान् गृह्णाति निर्मलः
jīrṇe jīrṇe sadāgrāse mardanīyo rasaḥ khalu / etairevauṣadhairyasmādrāgān gṛhṇāti nirmalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
३। मूर्छन व्योषसौभाग्यसंयुक्तलकुचद्रावमर्दनात् । मूर्छितस्त्रिदिनं सूतो मदं मुञ्चति दुर्धरम्
3. mūrchana vyoṣasaubhāgyasaṃyuktalakucadrāvamardanāt / mūrchitastridinaṃ sūto madaṃ muñcati durdharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेमोवल् ओफ़् विषदोष सौभाग्यत्रिफलाश्यामाटङ्कणैः सह काञ्जिकैः । त्रिदिनं संस्थितः सूतो विषं संत्यजति स्वकम्
removal of viṣadoṣa saubhāgyatriphalāśyāmāṭaṅkaṇaiḥ saha kāñjikaiḥ / tridinaṃ saṃsthitaḥ sūto viṣaṃ saṃtyajati svakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेमोवल् ओफ़् दर्पदोष सर्पाक्षिकाकमाव्योषरसैर् उत्क्वथितोत्थितः । दर्पं मुञ्चति च क्षिप्रमिति दोषविशोधनम्
removal of darpadoṣa sarpākṣikākamāvyoṣarasair utkvathitotthitaḥ / darpaṃ muñcati ca kṣipramiti doṣaviśodhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षाराम्लैः सोष्णतोयेन निवातस्थानसंस्थितः । रसस्य कुरुते वीर्यशैत्यं तद्वीर्यनाशनम्
kṣārāmlaiḥ soṣṇatoyena nivātasthānasaṃsthitaḥ / rasasya kurute vīryaśaityaṃ tadvīryanāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेमोवल् ओफ़् भूकञ्चुक कांक्षीकासीसलुङ्गाम्बुमर्दितः पारदो दिनम् । क्षालितः काञ्जिकैः पिष्टस्त्यजति क्षोणिकञ्चुकम्
removal of bhūkañcuka kāṃkṣīkāsīsaluṅgāmbumarditaḥ pārado dinam / kṣālitaḥ kāñjikaiḥ piṣṭastyajati kṣoṇikañcukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्रिकञ्चुक गिरिकर्ण्या जयन्त्याश्च स्वरसैर्भावितो रसः । त्रिभिर्वारैस्त्यजत्येव गिरिजाम् आत्मकञ्चुकाम्
adrikañcuka girikarṇyā jayantyāśca svarasairbhāvito rasaḥ / tribhirvāraistyajatyeva girijām ātmakañcukām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलकञ्चुक गुडगुग्गुलुनिम्बानां क्वाथेन क्वथितस्त्र्यहम् । त्यजत्यम्बुभवां सूतः कञ्चुकां बहुदोषदाम्
jalakañcuka guḍaguggulunimbānāṃ kvāthena kvathitastryaham / tyajatyambubhavāṃ sūtaḥ kañcukāṃ bahudoṣadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्रकञ्चुक सितासार्द्रकतक्रैश्च मर्दयित्वा तथोत्थितः । धौतश्चोष्णैर् गवां मूत्रैस्त्यजेत्ताम्रजकञ्चुकम्
tāmrakañcuka sitāsārdrakatakraiśca mardayitvā tathotthitaḥ / dhautaścoṣṇair gavāṃ mūtraistyajettāmrajakañcukam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयःकञ्चुक कारवेल्ल्याश्च कर्कोट्या रसैः संमर्दितो रसः । कञ्चुकामायसीं मुञ्चेच्चपलः सौहृदं यथा
ayaḥkañcuka kāravellyāśca karkoṭyā rasaiḥ saṃmardito rasaḥ / kañcukāmāyasīṃ muñceccapalaḥ sauhṛdaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाग-, वङ्गकञ्चुक ताम्रपिष्टीकृतः सूतः पातनायन्त्रपातितः । मुञ्चेत् कञ्चुलिकां शीघ्रं नागवङ्गसमुद्भवाम्
nāga-, vaṅgakañcuka tāmrapiṣṭīkṛtaḥ sūtaḥ pātanāyantrapātitaḥ / muñcet kañculikāṃ śīghraṃ nāgavaṅgasamudbhavām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वङ्गकञ्चुक सूतं वराग्निपटुशिग्रुकराजिकाञ्जनैः पिष्टैर्विलिप्य परिपातनकोर्ध्वभागे । भाण्डोदरे भृतजले परितो विमुञ्चेन्मृद्वग्निना त्यजति कञ्चुलिकां हि वाङ्गीम्
vaṅgakañcuka sūtaṃ varāgnipaṭuśigrukarājikāñjanaiḥ piṣṭairvilipya paripātanakordhvabhāge / bhāṇḍodare bhṛtajale parito vimuñcenmṛdvagninā tyajati kañculikāṃ hi vāṅgīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं निपातितः सूतश् चलद्विद्युल्लताप्रभः । नागवङ्गविनिर्मुक्तः ततश्चैतत् प्रजायते
itthaṃ nipātitaḥ sūtaś caladvidyullatāprabhaḥ / nāgavaṅgavinirmuktaḥ tataścaitat prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा यदा भवेत्सूतो ग्रासाजीर्णेन बाधितः । अनेनैव प्रकारेण पातनीयस्तदा तदा
yadā yadā bhavetsūto grāsājīrṇena bādhitaḥ / anenaiva prakāreṇa pātanīyastadā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेर्चुर्य्:: आप्यायन स्वेदनाद्यैः पातनान्ते शोधनैः स कदर्थितः । मन्दवीर्यो भवेत्सूतस्तस्मादाप्यायनं चरेत्
mercury:: āpyāyana svedanādyaiḥ pātanānte śodhanaiḥ sa kadarthitaḥ / mandavīryo bhavetsūtastasmādāpyāyanaṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोदके सैन्धवे सूतः स्थितस् त्रिदिवसावधिः । पुनर् आप्यायनं प्राप्य न स्यात् षण्ढो भवेद्बली
sodake saindhave sūtaḥ sthitas tridivasāvadhiḥ / punar āpyāyanaṃ prāpya na syāt ṣaṇḍho bhavedbalī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वेदनविधि भालुकिः स्वेदसंन्यासौ दिष्टवान्नियमात् परम् । भक्षितुं सर्वलोहानि मुखं कर्तुं विनिश्चितम्
svedanavidhi bhālukiḥ svedasaṃnyāsau diṣṭavānniyamāt param / bhakṣituṃ sarvalohāni mukhaṃ kartuṃ viniścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गारस्थापिते पात्रे रसं क्षिप्त्वा प्रजारयेत् । षोडशांशेन चित्रां तु तदत्र स्वेदनं मतम्
aṅgārasthāpite pātre rasaṃ kṣiptvā prajārayet / ṣoḍaśāṃśena citrāṃ tu tadatra svedanaṃ matam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वरोगान् हरेदेव शक्तियुक्तो गुणाधिकः । वेगेन फलदायित्वं जायते नात्र संशयः
sarvarogān haredeva śaktiyukto guṇādhikaḥ / vegena phaladāyitvaṃ jāyate nātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संन्यासविधि क्षाराम्ललवणैः सार्द्धं संन्यासाज्जायते तथा । चतुर्थाध्यायनिर्दिष्टप्रकारेण रसे खलु
saṃnyāsavidhi kṣārāmlalavaṇaiḥ sārddhaṃ saṃnyāsājjāyate tathā / caturthādhyāyanirdiṣṭaprakāreṇa rase khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बुभुक्षा व्यापकत्वं च तीव्रता वेगकारिता । सर्वव्याधिहरत्वं च त्यक्तदोषत्वमेव च
bubhukṣā vyāpakatvaṃ ca tīvratā vegakāritā / sarvavyādhiharatvaṃ ca tyaktadoṣatvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीपनसंस्कार मरिचाब्जासुरी चैव शिग्रुभूखगटङ्कणैः । ससंधानैस् त्र्यहं स्वेदाद् भवेत्सूतस्य दीपनम्
dīpanasaṃskāra maricābjāsurī caiva śigrubhūkhagaṭaṅkaṇaiḥ / sasaṃdhānais tryahaṃ svedād bhavetsūtasya dīpanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवमाध्यायनिर्दिष्टदीपनीयगणेन च । रसस्य दीपनं कुर्यात् तद् अत्यन्तगुणावहम्
navamādhyāyanirdiṣṭadīpanīyagaṇena ca / rasasya dīpanaṃ kuryāt tad atyantaguṇāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखकरण स्वेदितोऽष्टादशांशेन हेमयुक्तो हि पारदः । क्षारैरम्लैरदोषैश्च भोक्तुमास्यं प्रजायते
mukhakaraṇa svedito'ṣṭādaśāṃśena hemayukto hi pāradaḥ / kṣārairamlairadoṣaiśca bhoktumāsyaṃ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसवक्त्र कलांशताप्यसत्त्वेन स्वर्णेन द्विगुणेन च । युक्तं युक्तं हि चुक्रेण चूलिकालवणेन च
rākṣasavaktra kalāṃśatāpyasattvena svarṇena dviguṇena ca / yuktaṃ yuktaṃ hi cukreṇa cūlikālavaṇena ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चणकक्षारतोयेन राजनिम्बुकवारिणा । मर्दयेत् तप्तखल्वान्तर्बलेन महता खलु
caṇakakṣāratoyena rājanimbukavāriṇā / mardayet taptakhalvāntarbalena mahatā khalu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकविंशत्यहो यावद्यामं यामं दिने दिने । एवं राक्षसवक्त्रः स्यात्सर्वाशी च न संशयः
ekaviṃśatyaho yāvadyāmaṃ yāmaṃ dine dine / evaṃ rākṣasavaktraḥ syātsarvāśī ca na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टादशक्रिया नृणां न सिध्यन्ति रसस्य हि । विना भाग्येन तपसा प्रसादेनेश्वरस्य च
aṣṭādaśakriyā nṛṇāṃ na sidhyanti rasasya hi / vinā bhāgyena tapasā prasādeneśvarasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वैर्युक्ता विविधविधिभिः संस्कृतीभिः सुरम्यैः सूतो मुञ्चत्यखिलविकृतीन् श्वित्ररोगप्रमाथी । तावच्छुद्धिं कृतबहुगुणां नन्दिनोक्तां सुसाध्यां पथ्यायुक्तां पुरवरपतिः सोमदेवोऽभिधत्ते
sarvairyuktā vividhavidhibhiḥ saṃskṛtībhiḥ suramyaiḥ sūto muñcatyakhilavikṛtīn śvitrarogapramāthī / tāvacchuddhiṃ kṛtabahuguṇāṃ nandinoktāṃ susādhyāṃ pathyāyuktāṃ puravarapatiḥ somadevo'bhidhatte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रेमोविन्ग् दोषस् त्रिक्षारैः पटुपञ्चकाम्लसहितैः संखल्वसूतस्त्र्यहं बाह्लीकासुरिविश्वपिण्डजठरे रुद्ध्वाथ संवेशयेत् । सन्धाने त्रिदिनं हि मन्दशिखिना दोलाख्ययन्त्रे पचेद्दोषोन्मुक्तरसः सुधारससमः पथ्यैर् विना सिद्धिदः
removing doṣas trikṣāraiḥ paṭupañcakāmlasahitaiḥ saṃkhalvasūtastryahaṃ bāhlīkāsuriviśvapiṇḍajaṭhare ruddhvātha saṃveśayet / sandhāne tridinaṃ hi mandaśikhinā dolākhyayantre paceddoṣonmuktarasaḥ sudhārasasamaḥ pathyair vinā siddhidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंत्वत्र राजिका विश्वहिङ्गूनां मानसंस्थितिः । गुरूपदेशतो नेया नान्यथा फलवाहिनी
kiṃtvatra rājikā viśvahiṅgūnāṃ mānasaṃsthitiḥ / gurūpadeśato neyā nānyathā phalavāhinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाग, वङ्ग:: रेमोवल् नागवङ्गौ महादोषौ दुर्जयौ शुद्धकोटिभिः । पातना शोधयेद्यस्मान्महाशुद्धरसो मतः
nāga, vaṅga:: removal nāgavaṅgau mahādoṣau durjayau śuddhakoṭibhiḥ / pātanā śodhayedyasmānmahāśuddharaso mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशभिः पातनाभिश्च नागवङ्गसमुद्भवः । गन्धो विनाशमायाति रसः स्यान्नैव दुर्गुणः
daśabhiḥ pātanābhiśca nāgavaṅgasamudbhavaḥ / gandho vināśamāyāti rasaḥ syānnaiva durguṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवारात् परं नार्वाक् शतवारं च पातनाः । महागुणकराः प्रोक्ताः यथाविधि कृता रसे
daśavārāt paraṃ nārvāk śatavāraṃ ca pātanāḥ / mahāguṇakarāḥ proktāḥ yathāvidhi kṛtā rase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महागुणत्वं शिखिनः सखित्वं स्वल्पेषु रोगेषु च तुल्यवीर्यम् । रसायनत्वं च महाप्रभावो भवेद्रसेन्द्रस्य च पातनाभिः
mahāguṇatvaṃ śikhinaḥ sakhitvaṃ svalpeṣu rogeṣu ca tulyavīryam / rasāyanatvaṃ ca mahāprabhāvo bhavedrasendrasya ca pātanābhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.