Library·Somadeva: Rasendracudamani, chapters·8

Somadeva: Rasendracudamani, chapters 8

सर्पाक्ष्यादिगणः सर्पाक्षी वन्ध्यकर्कोटी जलबिम्बी च जम्बुकी । पुनर्नवा च मत्स्याक्षी भृङ्गराजः शतावरी

sarpākṣyādigaṇaḥ sarpākṣī vandhyakarkoṭī jalabimbī ca jambukī / punarnavā ca matsyākṣī bhṛṅgarājaḥ śatāvarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरपुङ्खा च मण्डूकपर्णिका ब्रह्मदण्डिका । अनन्ता कुक्कुटी जङ्घा काकमाची शिखण्डिनी

śarapuṅkhā ca maṇḍūkaparṇikā brahmadaṇḍikā / anantā kukkuṭī jaṅghā kākamācī śikhaṇḍinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहदेवी कपोती च विष्णुक्रान्ता कुरण्टकः । महाबला नागबला मूर्वा रास्ना कुरिङ्गिनी

sahadevī kapotī ca viṣṇukrāntā kuraṇṭakaḥ / mahābalā nāgabalā mūrvā rāsnā kuriṅginī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फणिर्नीली प्रपुन्नाटः समङ्गामलकी तथा । ज्वालिनी मेघनादश्च गोजिह्वा पद्मचारिणी

phaṇirnīlī prapunnāṭaḥ samaṅgāmalakī tathā / jvālinī meghanādaśca gojihvā padmacāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाठा च कोकिलाक्षश्च त्रिपत्त्रा चाखुकर्णिका । एकपर्णी द्विपर्णी च त्रिपर्णी क्षीरिणी तथा

pāṭhā ca kokilākṣaśca tripattrā cākhukarṇikā / ekaparṇī dviparṇī ca triparṇī kṣīriṇī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तित्तिडी मेषशृङ्गी च तुलसी श्यामपर्णिका । श्वेताद्रिपर्णिका चेति सर्पाक्ष्यादिगणो मतः

tittiḍī meṣaśṛṅgī ca tulasī śyāmaparṇikā / śvetādriparṇikā ceti sarpākṣyādigaṇo mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्चत्वारिंशको नाम पारदस्य नियामकः । इहौषधीनां पञ्चाङ्गी गृहीतव्या विधानतः

ṣaṭcatvāriṃśako nāma pāradasya niyāmakaḥ / ihauṣadhīnāṃ pañcāṅgī gṛhītavyā vidhānataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसादिस्वेदने मूषानयने शोधने तथा । अष्टोपरि यथालाभं ग्राह्या प्रोक्तेषु कर्मसु

rasādisvedane mūṣānayane śodhane tathā / aṣṭopari yathālābhaṃ grāhyā prokteṣu karmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टकाधिकमाधिक्यं गुणानां कुरुते ध्रुवम् । व्याघ्रिकादिगणः व्याघ्रिका राक्षसी वह्निश्चाण्डाली गजकर्णिका

aṣṭakādhikamādhikyaṃ guṇānāṃ kurute dhruvam / vyāghrikādigaṇaḥ vyāghrikā rākṣasī vahniścāṇḍālī gajakarṇikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षट्कारी शङ्खपुष्पी च बृहती हिलमोचकः । शृगालजिह्विका वह्निर्मदनी लाङ्गली तथा

ṣaṭkārī śaṅkhapuṣpī ca bṛhatī hilamocakaḥ / śṛgālajihvikā vahnirmadanī lāṅgalī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रिका वज्रिणी व्याघ्री कङ्कती पुत्रजीविका । कञ्चुकी चैव कर्कोटी कुमारी पद्मचारिणी

cakrikā vajriṇī vyāghrī kaṅkatī putrajīvikā / kañcukī caiva karkoṭī kumārī padmacāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकवीरा रुदन्ती च लक्ष्मी नरकसा तथा । उच्चटा रक्तचित्रा च नागिनी नागवल्लिका

ekavīrā rudantī ca lakṣmī narakasā tathā / uccaṭā raktacitrā ca nāginī nāgavallikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सक्तुका सक्तुशृङ्गी च रक्तस्नुग् यज्ञवल्लिका । शाखोटो मेषशृङ्गी च हेमली व्याघ्रपादिका

saktukā saktuśṛṅgī ca raktasnug yajñavallikā / śākhoṭo meṣaśṛṅgī ca hemalī vyāghrapādikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शमी व्याघ्रनखी सोमवल्लरी चार्कपुष्पिका । केशिनी कासमारी च वृक्षराजोऽजमारिका

śamī vyāghranakhī somavallarī cārkapuṣpikā / keśinī kāsamārī ca vṛkṣarājo'jamārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोटराक्षी हनूमन्ती नरजीवाङ्गनायकी । मालिका काकतुण्डी च मेघपुष्पी च कङ्गुणी

koṭarākṣī hanūmantī narajīvāṅganāyakī / mālikā kākatuṇḍī ca meghapuṣpī ca kaṅguṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्या तुवरवल्ली च जगती हंसपादिका । कुम्भिनी वह्निमारी च सूर्यभक्ता च वाकुची

anyā tuvaravallī ca jagatī haṃsapādikā / kumbhinī vahnimārī ca sūryabhaktā ca vākucī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसनिर्जीवकारी च भूशुण्डी कटुतुम्बिका । देवदाली विशाला च कार्पासी ब्रह्मरञ्जकम्

rasanirjīvakārī ca bhūśuṇḍī kaṭutumbikā / devadālī viśālā ca kārpāsī brahmarañjakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णाक्षीवं तथा कृष्णधत्तूरो वनपीलुकम् । श्वेतार्को यवचिञ्चा च कारवेल्ली च दन्तिका

kṛṣṇākṣīvaṃ tathā kṛṣṇadhattūro vanapīlukam / śvetārko yavaciñcā ca kāravellī ca dantikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोजिह्वा काकजङ्घा च श्वेतगुञ्जा च शम्बरा । महाकाली सिताङ्कोलो मायूरश्च पटोलिका

gojihvā kākajaṅghā ca śvetaguñjā ca śambarā / mahākālī sitāṅkolo māyūraśca paṭolikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्याघ्रिकादिगणः सोऽयं रसभस्मकरः परः । अत्रोक्तौषधिबीजेषु जीर्यते पारदः पृथक्

vyāghrikādigaṇaḥ so'yaṃ rasabhasmakaraḥ paraḥ / atroktauṣadhibījeṣu jīryate pāradaḥ pṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तस्नुह्यादिगणः रक्तस्नुही रुदन्ती च रक्ताग्निः सोमवल्लिका । वृद्धदारु च शाखोटी मोहिन्यङ्गारवल्लिका

raktasnuhyādigaṇaḥ raktasnuhī rudantī ca raktāgniḥ somavallikā / vṛddhadāru ca śākhoṭī mohinyaṅgāravallikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिका क्षीरमार्जारी त्रिशूला क्षीरकुक्कुटी । जीमूतः काकमाची च नीलिका शङ्खपुष्पिका

barhikā kṣīramārjārī triśūlā kṣīrakukkuṭī / jīmūtaḥ kākamācī ca nīlikā śaṅkhapuṣpikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागवल्लीदलाकारपत्रयुक्ताल्पकन्दिनी । श्रीशैलोत्था च वज्रघ्नी नागकर्णीति सा स्मृता

nāgavallīdalākārapatrayuktālpakandinī / śrīśailotthā ca vajraghnī nāgakarṇīti sā smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्योतिष्मती द्रुमज्योतिस्तृणज्योतिरथोच्चटा । उदुम्बरी त्रिदण्डी च नीलज्योतिस्तथापरा

jyotiṣmatī drumajyotistṛṇajyotirathoccaṭā / udumbarī tridaṇḍī ca nīlajyotistathāparā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमवल्लरिका ताम्रवल्लरी चुक्र एव च । त्रिदण्डी ब्रह्मदण्डी च क्रौञ्चिका स्थलपद्मिनी

hemavallarikā tāmravallarī cukra eva ca / tridaṇḍī brahmadaṇḍī ca krauñcikā sthalapadminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरा वर्तुलपर्णा च नागकण्ठी च लाङ्गली । नागजिह्वार्कपत्री च काष्ठोदुम्बरिका तथा

varā vartulaparṇā ca nāgakaṇṭhī ca lāṅgalī / nāgajihvārkapatrī ca kāṣṭhodumbarikā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालदण्डी त्रिपर्णी च रक्तस्नुह्यादिको गणः । रसबन्धे वधे शुद्धौ विहितः शम्भुना स्वयम्

kāladaṇḍī triparṇī ca raktasnuhyādiko gaṇaḥ / rasabandhe vadhe śuddhau vihitaḥ śambhunā svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यैश्च स्थावरैर् उपस्पर्शगन्धरसान्वितैः । शोधितो मर्दितः सूतो म्रियते बध्यते सुखम्

dravyaiśca sthāvarair upasparśagandharasānvitaiḥ / śodhito marditaḥ sūto mriyate badhyate sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदल्यादिगणः कदली सूर्यभक्तश्च कटुकोषातकी तथा । द्राविणी काकमाची च शिग्रुका क्षीरकञ्चुकी

kadalyādigaṇaḥ kadalī sūryabhaktaśca kaṭukoṣātakī tathā / drāviṇī kākamācī ca śigrukā kṣīrakañcukī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीरपिप्पलिका चेति कदल्यादिगणस् त्वयम् । द्रावणः सर्वलोहानां रसादीनां च निश्चितम्

nīrapippalikā ceti kadalyādigaṇas tvayam / drāvaṇaḥ sarvalohānāṃ rasādīnāṃ ca niścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काकमाच्यादिगणः काकमाच्यर्कपत्री च कासमर्दः कृताञ्जलिः । लक्ष्मणा हंसपादी च नागिनी क्षीरनालिका

kākamācyādigaṇaḥ kākamācyarkapatrī ca kāsamardaḥ kṛtāñjaliḥ / lakṣmaṇā haṃsapādī ca nāginī kṣīranālikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्बूली व्यालिका ब्राह्मी कारवल्ल्यर्जुनी चरा । वाराहकर्णिका मेघध्वनिश्च सहदेविका

tāmbūlī vyālikā brāhmī kāravallyarjunī carā / vārāhakarṇikā meghadhvaniśca sahadevikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा कुरुवकश्चेति काकमाच्यादिको गणः । क्रामणाय विनिर्दिष्टा देहे लोहे रसस्य हि

tathā kuruvakaśceti kākamācyādiko gaṇaḥ / krāmaṇāya vinirdiṣṭā dehe lohe rasasya hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकवीरा महावीरा प्रयोगो हेमदण्डिका । चतुर्भेदमिदं प्रोक्तं निश्चितं रसबन्धने

ekavīrā mahāvīrā prayogo hemadaṇḍikā / caturbhedamidaṃ proktaṃ niścitaṃ rasabandhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहलोहकरं सर्वं महारोगापकर्षणम् । धन्यं पुत्रप्रदं वृष्यं दर्शनस्पर्शनादिभिः

dehalohakaraṃ sarvaṃ mahārogāpakarṣaṇam / dhanyaṃ putrapradaṃ vṛṣyaṃ darśanasparśanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकवीरा शवपत्त्रा भवेद्वल्ली पाते चैकफलान्विता । एकवीरेति सा प्रोक्ता रसबन्धकरी परम्

ekavīrā śavapattrā bhavedvallī pāte caikaphalānvitā / ekavīreti sā proktā rasabandhakarī param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महावीरा एकमेकं फलं यस्याः परे पत्रे प्रजायते । प्रवालसदृशीच्छाया महावीरेति सा मता

mahāvīrā ekamekaṃ phalaṃ yasyāḥ pare patre prajāyate / pravālasadṛśīcchāyā mahāvīreti sā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयोगकन्द त्रिकन्दस्त्रिशिखश्चैव वृन्तलग्नफलद्वयः । वेणुपर्णसदृक्पर्णैः गजविन्ध्याचलोद्भवः

prayogakanda trikandastriśikhaścaiva vṛntalagnaphaladvayaḥ / veṇuparṇasadṛkparṇaiḥ gajavindhyācalodbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मध्यमकन्दो हि प्रयोगो नाम राक्षसः । तेन संमर्दितः सूतो म्रियते बध्यते सुखम्

tasya madhyamakando hi prayogo nāma rākṣasaḥ / tena saṃmarditaḥ sūto mriyate badhyate sukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमवल्ली ताम्बूलीपत्त्रवत्पत्रा स्वर्णवर्णपयस्विनी । फलपुष्पादिहीना च हेमवल्लीति सा मता

hemavallī tāmbūlīpattravatpatrā svarṇavarṇapayasvinī / phalapuṣpādihīnā ca hemavallīti sā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्बन्धसेविता येन तन्मूत्रैर्बद्धपारदः । संवत्सरधृतो वक्त्रे प्रधत्ते खेचरां गतिम्

sambandhasevitā yena tanmūtrairbaddhapāradaḥ / saṃvatsaradhṛto vaktre pradhatte khecarāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रदण्डादिवर्ग वज्रलशुनदण्डश्च लोहदण्डश्च ते त्रयः । ब्रह्मविष्णुशिवात्मानो जगत्त्रितयरक्षकाः

vajradaṇḍādivarga vajralaśunadaṇḍaśca lohadaṇḍaśca te trayaḥ / brahmaviṣṇuśivātmāno jagattritayarakṣakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पथ्या शुण्ठी शिला मुण्डी निर्गुण्डी च विडङ्गकम् । चित्रकस्त्रिकटुर्हेम माक्षिकं विमलं तथा

pathyā śuṇṭhī śilā muṇḍī nirguṇḍī ca viḍaṅgakam / citrakastrikaṭurhema mākṣikaṃ vimalaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रदण्डादिवर्गोऽयं श्रेष्ठोऽतीव रसायने । सर्वव्याधिहरः श्रेष्ठो जरामृत्युविनाशनः

vajradaṇḍādivargo'yaṃ śreṣṭho'tīva rasāyane / sarvavyādhiharaḥ śreṣṭho jarāmṛtyuvināśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूपाटल्यादिवर्गः भूपाटली पटोली च योगारी सिंहवल्लिका । शूकरी हेमवल्ली च नागधारी च मार्कवः

bhūpāṭalyādivargaḥ bhūpāṭalī paṭolī ca yogārī siṃhavallikā / śūkarī hemavallī ca nāgadhārī ca mārkavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूपाटल्यादिवर्गोऽयं रसबन्धविधायकः । पञ्चरत्नकगणः पाटलेन्दीवरी चैव मन्त्रसिंहासनी तथा

bhūpāṭalyādivargo'yaṃ rasabandhavidhāyakaḥ / pañcaratnakagaṇaḥ pāṭalendīvarī caiva mantrasiṃhāsanī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निशाचरी च कङ्कालखेचरी पञ्चरत्नकम् । देहलोहकरं सूतवधबन्धविधायकम् । वलीपलितविध्वंसि सर्वव्याधिहरं परम्

niśācarī ca kaṅkālakhecarī pañcaratnakam / dehalohakaraṃ sūtavadhabandhavidhāyakam / valīpalitavidhvaṃsi sarvavyādhiharaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.