Ratnagunasamcayagatha 20

भगवत्यां रत्नगुणसंचयगाथायां गङ्गदेवाभगिनीपरिवर्तो नामैकान्नविंशतिमः ॥ पुन बोधिसत्त्व चरमाणु जिनान प्रज्ञां अनुपाद स्कन्ध इमि जानति आदिशून्यान् । असमाहितो करुण प्रेक्षति सत्त्वधातुम् अत्रान्तरे न परिहायति बुद्धधर्मान्

bhagavatyāṃ ratnaguṇasaṃcayagāthāyāṃ gaṅgadevābhaginīparivarto nāmaikānnaviṃśatimaḥ // puna bodhisattva caramāṇu jināna prajñāṃ anupāda skandha imi jānati ādiśūnyān / asamāhito karuṇa prekṣati sattvadhātum atrāntare na parihāyati buddhadharmān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषो यथा कुशल सर्वगुणैरुपेतो बलवान् दुधर्षु कृतयोग्य कलाविधिज्ञो । इष्वस्त्रपारमिगतो पृथुशिल्पयुक्तो मायाविधिज्ञपरमो जगदर्थकामो

puruṣo yathā kuśala sarvaguṇairupeto balavān dudharṣu kṛtayogya kalāvidhijño / iṣvastrapāramigato pṛthuśilpayukto māyāvidhijñaparamo jagadarthakāmo

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माता पिता च परिगृह्य सपुत्रदारं कान्तारमार्गि प्रतिपद्य बहूअमित्रो । सो निर्मिणित्व पुरुषान् बहु शूरवीरान् क्षेमेण गत्व पुन गेहमुपागमेय्या

mātā pitā ca parigṛhya saputradāraṃ kāntāramārgi pratipadya bahūamitro / so nirmiṇitva puruṣān bahu śūravīrān kṣemeṇa gatva puna gehamupāgameyyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमेव यस्मि समये विदु बोधिसत्त्वो महमैत्रि सर्वि उपबन्धति सत्त्वधातौ । चतुरो स मार अतिक्रम्य द्वये च भूमिम् अस्मिन् समाधि स्थितु नो च स्पृशाति बोधिम्

emeva yasmi samaye vidu bodhisattvo mahamaitri sarvi upabandhati sattvadhātau / caturo sa māra atikramya dvaye ca bhūmim asmin samādhi sthitu no ca spṛśāti bodhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशनिश्रित समीरण आपस्कन्धो त हि निश्रिता इह महापृथिवी जगच्च । सत्त्वान कर्मौपभोगनिदानमेव आकाशस्थानु कुतु चिन्तयि एतमर्थम्

ākāśaniśrita samīraṇa āpaskandho ta hi niśritā iha mahāpṛthivī jagacca / sattvāna karmaupabhoganidānameva ākāśasthānu kutu cintayi etamartham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमेव शून्यतप्रतिष्ठितु एष सत्त्वो जगति क्रियां विविध दर्शयते विचित्राम् । सत्त्वान ज्ञानप्रणिधानअधिष्ठानमेव न च निर्वृतिं स्पृशति शून्यत नास्ति स्थानम्

emeva śūnyatapratiṣṭhitu eṣa sattvo jagati kriyāṃ vividha darśayate vicitrām / sattvāna jñānapraṇidhānaadhiṣṭhānameva na ca nirvṛtiṃ spṛśati śūnyata nāsti sthānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिंश्च कालि विदु पण्डितु बोधिसत्त्वो चरती इमां प्रवर शून्य समाधि शान्ताम् । अत्रान्तरे न च निमित्त प्रभावितव्यो न च आनिमित्तस्थितु शान्त प्रशान्तचारी

yasmiṃśca kāli vidu paṇḍitu bodhisattvo caratī imāṃ pravara śūnya samādhi śāntām / atrāntare na ca nimitta prabhāvitavyo na ca ānimittasthitu śānta praśāntacārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्षिस्य नास्ति पदु गच्छत अन्तरीक्षे नो चापि तत्र स्थितु नो च पताति भूमौ । तथ बोधिसत्त्व चरमाणु विमोक्षद्वारे न च निर्वृतिं स्पृशति नो च निमित्तचारी

pakṣisya nāsti padu gacchata antarīkṣe no cāpi tatra sthitu no ca patāti bhūmau / tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāre na ca nirvṛtiṃ spṛśati no ca nimittacārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्वस्त्रशिक्षित यथा पुरुषोध काण्डं क्षेपित्व अन्य पुन काण्ड परस्परेण । पतनाय तस्य पुरिमस्य न देय भूमिम् आकाङ्क्षमाण पुरुषस्य पतेय काण्डम्

iṣvastraśikṣita yathā puruṣodha kāṇḍaṃ kṣepitva anya puna kāṇḍa paraspareṇa / patanāya tasya purimasya na deya bhūmim ākāṅkṣamāṇa puruṣasya pateya kāṇḍam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमेव प्रज्ञवरपारमितां चरन्तो प्रज्ञा उपाय बल ऋद्धि विचारमाणो । तावन्न तां परमशून्यत प्रापुणोति यावन्न ते कुशलमूल भवन्ति पूर्णाः

emeva prajñavarapāramitāṃ caranto prajñā upāya bala ṛddhi vicāramāṇo / tāvanna tāṃ paramaśūnyata prāpuṇoti yāvanna te kuśalamūla bhavanti pūrṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिक्षू यथा परमऋद्धिबलेनुपेतो गगने स्थितो यमक कुर्वति प्रातिहार्यां । गतिचंक्रमं शयनिषद्य निदर्शयाति न निवर्तते न पि च खिद्यति याव तत्र

bhikṣū yathā paramaṛddhibalenupeto gagane sthito yamaka kurvati prātihāryāṃ / gaticaṃkramaṃ śayaniṣadya nidarśayāti na nivartate na pi ca khidyati yāva tatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमेव शून्यतस्थितो विदु बोधिसत्त्वो ज्ञानर्द्धिपारमिगतो अनिकेतचारी । विविधां क्रियां जगति दर्शयते अनन्तां न च भज्यती न पि च खिद्यति कल्पकोटी

emeva śūnyatasthito vidu bodhisattvo jñānarddhipāramigato aniketacārī / vividhāṃ kriyāṃ jagati darśayate anantāṃ na ca bhajyatī na pi ca khidyati kalpakoṭī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषा यथा महप्रपाति स्थिहित्व केचिद् उभि पाणि छत्रद्वय गृह्ण उपक्षयेय्या । आकालि वायुरवसृज्य महाप्रपाते नो च प्रपात पतियाति न याव तत्र

puruṣā yathā mahaprapāti sthihitva kecid ubhi pāṇi chatradvaya gṛhṇa upakṣayeyyā / ākāli vāyuravasṛjya mahāprapāte no ca prapāta patiyāti na yāva tatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमेव स्थित्व करुणां विदु बोधिसत्त्वो प्रज्ञाउपायद्वयछत्रपरिगृहीतो । शून्यानिमित्तप्रणिधिं विमृषाति धर्मान् न च निर्वृतिं स्पृशति पश्यति धर्मचारी

emeva sthitva karuṇāṃ vidu bodhisattvo prajñāupāyadvayachatraparigṛhīto / śūnyānimittapraṇidhiṃ vimṛṣāti dharmān na ca nirvṛtiṃ spṛśati paśyati dharmacārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रतनार्थिको यथ व्रजित्वन रत्नद्वीपं लब्ध्वान रत्न पुन गेहमुपागमेय्या । किंचापि तत्र सुख जीवति सार्थवाहो अपि दुःखितो मनसि भोति स जातिसंघो

ratanārthiko yatha vrajitvana ratnadvīpaṃ labdhvāna ratna puna gehamupāgameyyā / kiṃcāpi tatra sukha jīvati sārthavāho api duḥkhito manasi bhoti sa jātisaṃgho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एमेव शून्यत व्रजित्वन रत्नद्वीपं लब्ध्वान ध्यान बल इन्द्रिय बोधिसत्त्वो । किंचापि निर्वृति स्पृशेदभिनन्दमानो अपि सर्वसत्त्व दुखिता मनसी भवन्ति

emeva śūnyata vrajitvana ratnadvīpaṃ labdhvāna dhyāna bala indriya bodhisattvo / kiṃcāpi nirvṛti spṛśedabhinandamāno api sarvasattva dukhitā manasī bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभ्यन्तरे य नगरे निगमे च ग्रामे कामार्थ वाणिजु यथा गमि जाननाय । नो चापि तत्र स्थिहती न च रत्नद्वीपे न च गेह मार्गि कुशलो पुन भोति विज्ञो

abhyantare ya nagare nigame ca grāme kāmārtha vāṇiju yathā gami jānanāya / no cāpi tatra sthihatī na ca ratnadvīpe na ca geha mārgi kuśalo puna bhoti vijño

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथ ज्ञान श्रावकविमुक्तिसप्रत्ययानां सर्वत्र भोति कुशलो विदु बोधिसत्त्वो । नो चापि तत्र स्थिहते न च बुद्धज्ञाने न च संस्कृते भवति मार्गविदू विधिज्ञो

tatha jñāna śrāvakavimuktisapratyayānāṃ sarvatra bhoti kuśalo vidu bodhisattvo / no cāpi tatra sthihate na ca buddhajñāne na ca saṃskṛte bhavati mārgavidū vidhijño

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं कालि मैत्रि जगती अनुबन्धयित्वा शून्यानिमित्तप्रणिधी चरते समाधिम् । अस्थानमेव यदि निर्वृति प्रापुणेया अथवापि संस्कृत स प्रज्ञपनाय शक्यः

yaṃ kāli maitri jagatī anubandhayitvā śūnyānimittapraṇidhī carate samādhim / asthānameva yadi nirvṛti prāpuṇeyā athavāpi saṃskṛta sa prajñapanāya śakyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथ निर्मितो पुरुष नो व अदृश्यकायो नामेन वा पुन स प्रज्ञपनाय शक्यः । तथ बोधिसत्त्व चरमाणु विमोक्षद्वारं नामेन वा पुन स प्रज्ञपनाय शक्यः

yatha nirmito puruṣa no va adṛśyakāyo nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ / tatha bodhisattva caramāṇu vimokṣadvāraṃ nāmena vā puna sa prajñapanāya śakyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि पृच्छमान चरि इन्द्रिय बोधिसत्त्वो गम्भीरधर्मपरिदीपन नो करोति । शून्यानिमित्त अविवर्तियबोधिधर्मां न च शोचती न च स व्याकृतु वेदितव्यो

yadi pṛcchamāna cari indriya bodhisattvo gambhīradharmaparidīpana no karoti / śūnyānimitta avivartiyabodhidharmāṃ na ca śocatī na ca sa vyākṛtu veditavyo

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्हन्तभूमिमपि प्रत्ययबुद्धभूमौ त्रैधातुकं न स्पृशते सुपिनान्तरे ऽपि । बुद्धांश्च पश्यति कथेति जनस्य धर्मं अविवर्तियेति अयु व्याकृतु वेदितव्यो

arhantabhūmimapi pratyayabuddhabhūmau traidhātukaṃ na spṛśate supināntare 'pi / buddhāṃśca paśyati katheti janasya dharmaṃ avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिअपायप्राप्तु सुपिनस्मि विदित्व सत्त्वान् प्रणिधेति तत्क्षण अपाय उच्छोषयेयम् । सत्याधिष्ठानि प्रशमेति स चाग्निस्कन्धम् अविवर्तियेति अयु व्याकृतु वेदितव्यो

triapāyaprāptu supinasmi viditva sattvān praṇidheti tatkṣaṇa apāya ucchoṣayeyam / satyādhiṣṭhāni praśameti sa cāgniskandham avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyo

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतग्रहा विविध व्याधय मर्त्यलोके सत्याधिष्ठानि प्रशमेति हितानुकम्पी । न च तेन मन्यनुपपद्यति नापि मानम् अविवर्तियेति अयु व्याकृतु वेदितव्यः

bhūtagrahā vividha vyādhaya martyaloke satyādhiṣṭhāni praśameti hitānukampī / na ca tena manyanupapadyati nāpi mānam avivartiyeti ayu vyākṛtu veditavyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.