केवलं संचयं कृत्वा कोष्ठागारे निधाय तत् । गुप्तीकृत्वा प्रयत्नेन व्यभजन् नैव किं चन
kevalaṃ saṃcayaṃ kṛtvā koṣṭhāgāre nidhāya tat / guptīkṛtvā prayatnena vyabhajan naiva kiṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Ratnamālāvadāna 31
ततः काले समाघ्राते ध्यात्वा तद् द्रव्यसंचयं । मृतः प्रेतालयोत्पन्नः प्रेतोद्भवद् भयानकः
tataḥ kāle samāghrāte dhyātvā tad dravyasaṃcayaṃ / mṛtaḥ pretālayotpannaḥ pretodbhavad bhayānakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् द्रव्यसंचयं स्मृत्वा मात्सर्याकुलिताशयः । पुनः प्रत्यागतस् तत्र स्वालये संन्यषीदत
tad dravyasaṃcayaṃ smṛtvā mātsaryākulitāśayaḥ / punaḥ pratyāgatas tatra svālaye saṃnyaṣīdata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तं संस्थितं प्रेतं दृष्ट्वाहं समुपाचरन् । आर्यधर्मम् उपादिश्य प्राबोधयं प्रसादयन्
tatra taṃ saṃsthitaṃ pretaṃ dṛṣṭvāhaṃ samupācaran / āryadharmam upādiśya prābodhayaṃ prasādayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स सुप्रसन्नात्मा ससंघस्य ममांतिके । स पात्रचीवरं सर्वं तद्द्रव्यं निरयातयत्
tataḥ sa suprasannātmā sasaṃghasya mamāṃtike / sa pātracīvaraṃ sarvaṃ taddravyaṃ nirayātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्पुण्यानुभावेन त्रिरत्नशरणं गतः । काले ततः परिच्युत्वा प्रेतमहर्द्धिको ऽभवत्
etatpuṇyānubhāvena triratnaśaraṇaṃ gataḥ / kāle tataḥ paricyutvā pretamaharddhiko 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र स सुप्रसन्नात्मा स्मृत्वा रत्नत्रयं मुदा । मत्सद्धर्मामृतं पातुम् इह रात्रौ समागतः
tatra sa suprasannātmā smṛtvā ratnatrayaṃ mudā / matsaddharmāmṛtaṃ pātum iha rātrau samāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सद्धर्मामृतं पीत्वा ममान्तिके प्रसादितः । संबोधिसाधनोत्साही मुदितः स्वालये ऽचरत्
sa saddharmāmṛtaṃ pītvā mamāntike prasāditaḥ / saṃbodhisādhanotsāhī muditaḥ svālaye 'carat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो ऽयं श्रेष्ठी न चान्यो हि रात्राव् इह समागतः । यत् स मृतो ऽभवत् प्रेतस् मात्सर्यदुरिताश्रयात्
yo 'yaṃ śreṣṭhī na cānyo hi rātrāv iha samāgataḥ / yat sa mṛto 'bhavat pretas mātsaryaduritāśrayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् मात्सर्यम् उद्धृत्य त्यजन्तु शुभवांछिनः । मात्सर्यं हि त्रिलोकेषु पापमूलं निगद्यते
tasmāt mātsaryam uddhṛtya tyajantu śubhavāṃchinaḥ / mātsaryaṃ hi trilokeṣu pāpamūlaṃ nigadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मत्वात्र संसारे दुःखाकरं सुखांतकं । मात्सर्यं सुमदुष्टं रिपुं जयत सर्वथा
evaṃ matvātra saṃsāre duḥkhākaraṃ sukhāṃtakaṃ / mātsaryaṃ sumaduṣṭaṃ ripuṃ jayata sarvathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मात्सर्यं जीयते यैर् हि समुद्धृत्य स्वमानसात् । ते एव मानिनो वीराः शूराः प्राज्ञा विचक्षणाः
mātsaryaṃ jīyate yair hi samuddhṛtya svamānasāt / te eva mānino vīrāḥ śūrāḥ prājñā vicakṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च जेतुं न मात्सर्यं शक्नुवंति कथं चन । किं ते शूरा विजेतारो विरा न क्लेशभोजिनः
ye ca jetuṃ na mātsaryaṃ śaknuvaṃti kathaṃ cana / kiṃ te śūrā vijetāro virā na kleśabhojinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येषां न जायते चित्ते मात्सर्यन् दुःकृताकरं । ते एव सुखिनो विरा जयिनः क्लेशघातकाः
yeṣāṃ na jāyate citte mātsaryan duḥkṛtākaraṃ / te eva sukhino virā jayinaḥ kleśaghātakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन् न जीयते चित्ते मात्सर्यं दुरिताशयं । तावत् किं ते सुवीरा वा क्षणात् क्लेशानुचारिणः
yāvan na jīyate citte mātsaryaṃ duritāśayaṃ / tāvat kiṃ te suvīrā vā kṣaṇāt kleśānucāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये च क्लेशवशा वीरा न ते धीरा विचक्षणाः । क्षणात् किं चिन् निमित्तेति चरेयुर् विकृताशयाः
ye ca kleśavaśā vīrā na te dhīrā vicakṣaṇāḥ / kṣaṇāt kiṃ cin nimitteti careyur vikṛtāśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते क्लेशसंतप्ता मूढा रागाग्निदाहिताः । दुष्टाः क्रोधाग्निसंदग्धाः संपश्येयुर् न किं चन
tatas te kleśasaṃtaptā mūḍhā rāgāgnidāhitāḥ / duṣṭāḥ krodhāgnisaṃdagdhāḥ saṃpaśyeyur na kiṃ cana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते ऽन्धा इवालोके चरेयुर् न च सत्पथे । कुमार्ग एव संरक्ताः प्रचरेयुः प्रमादिताः
tatas te 'ndhā ivāloke careyur na ca satpathe / kumārga eva saṃraktāḥ pracareyuḥ pramāditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दुर्जनसंरक्ता मारचर्यानुचारिणः । असन्मित्रोपदेशेन प्रचरेयुर् मृषादृशः
tato durjanasaṃraktā māracaryānucāriṇaḥ / asanmitropadeśena pracareyur mṛṣādṛśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सद्धर्मनिन्दां कृत्वा दानादि संचरे । विघ्नं कर्तुं समुद्योगं कुर्युर् नित्यं समाहिताः
tataḥ saddharmanindāṃ kṛtvā dānādi saṃcare / vighnaṃ kartuṃ samudyogaṃ kuryur nityaṃ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते पापिनो दुष्टा उन्मत्ता इव तायिनः । स्वयं नष्टाः परांश् चापि नाशयेयुः प्रवंचकाः
tatas te pāpino duṣṭā unmattā iva tāyinaḥ / svayaṃ naṣṭāḥ parāṃś cāpi nāśayeyuḥ pravaṃcakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते क्लेशसंतप्ता महोपायानुरागिणः । सुघोराणि पापानि कुर्यात्तिः शंकिताशयाः
tatas te kleśasaṃtaptā mahopāyānurāgiṇaḥ / sughorāṇi pāpāni kuryāttiḥ śaṃkitāśayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो भक्षम् अपीछंतं भुक्त्वागम्ये ऽपि संरताः । विपरीतसमाचाराः प्रचारेयुर् विरोधिताः
tato bhakṣam apīchaṃtaṃ bhuktvāgamye 'pi saṃratāḥ / viparītasamācārāḥ pracāreyur virodhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् ते पातकालीढा महादुःखाभिघातिताः । तीव्रातिवेदनाघ्राता मृता यायुर् यमालयं
tatas te pātakālīḍhā mahāduḥkhābhighātitāḥ / tīvrātivedanāghrātā mṛtā yāyur yamālayaṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र यमो महाराजा दृष्ट्वा तं दुरिताशयं । सहसा कर्मशासिभ्यः समर्प्य संप्रचोदयन्
tatra yamo mahārājā dṛṣṭvā taṃ duritāśayaṃ / sahasā karmaśāsibhyaḥ samarpya saṃpracodayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र तैर् यमदूतास् तां गृहीत्वा सहसा बलात् । यथा कर्मानुसारेण शासयेयुर् यथाविधिं
tatra tair yamadūtās tāṃ gṛhītvā sahasā balāt / yathā karmānusāreṇa śāsayeyur yathāvidhiṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते दैवभोग्यां भुक्त्वा भोक्तुं समंततः । चोदिता यमदूतैश् च भ्रमेयुर् नरकेष्व् अपि
tatra te daivabhogyāṃ bhuktvā bhoktuṃ samaṃtataḥ / coditā yamadūtaiś ca bhrameyur narakeṣv api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते दैवभोग्यानि भुक्त्वातितीव्रदुःखिताः । असह्यवेदनाक्रांता निषीदेयुः प्रखेटिताः
tatra te daivabhogyāni bhuktvātitīvraduḥkhitāḥ / asahyavedanākrāṃtā niṣīdeyuḥ prakheṭitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरकान् नरके गत्वा दुःखान्य् एवाश्नुयु वभ
narakān narake gatvā duḥkhāny evāśnuyu vabha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा ते दैवयोगान्ते तीव्रातिवेदनाहताः । त्रिरत्नसंस्मृतिं कृत्वा प्रणमेयुः समानताः
yadā te daivayogānte tīvrātivedanāhatāḥ / triratnasaṃsmṛtiṃ kṛtvā praṇameyuḥ samānatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा तान् सुगतान् दृष्ट्वा कृपया संप्रचोदिताः । दृक्प्रभाभिः समुद्धृत्य प्रेषयेयुः सुरालये
tadā tān sugatān dṛṣṭvā kṛpayā saṃpracoditāḥ / dṛkprabhābhiḥ samuddhṛtya preṣayeyuḥ surālaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते सुखसंपन्नाः स्मृत्वा रत्नत्रयं मुदा । सर्वदा शरणं कृत्वा प्रचरेयुः समाहिताः
tatra te sukhasaṃpannāḥ smṛtvā ratnatrayaṃ mudā / sarvadā śaraṇaṃ kṛtvā pracareyuḥ samāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैतत्पुण्यपाकेन संबुद्धशासने गताः । श्रद्धया सत्कृतिं कृत्वा शृणुयुर् धर्मम् आदरात्
tathaitatpuṇyapākena saṃbuddhaśāsane gatāḥ / śraddhayā satkṛtiṃ kṛtvā śṛṇuyur dharmam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् सद्धर्मामृतास्वादं लब्ध्वा ते परिमोदिताः । बोधिचित्तं समासाद्य प्रकुर्यु दानम् आदरात्
tat saddharmāmṛtāsvādaṃ labdhvā te parimoditāḥ / bodhicittaṃ samāsādya prakuryu dānam ādarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस् तत्पुण्यपाकेन सुशीलाः संवरोद्यताः । सर्वसत्वहितं कृत्वा साधयेयुः शुभां चरिं
tatas tatpuṇyapākena suśīlāḥ saṃvarodyatāḥ / sarvasatvahitaṃ kṛtvā sādhayeyuḥ śubhāṃ cariṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वीर्यबलेनैव जित्वा क्लेशगणान् रिपून् । ततस् ते विमलात्मानो ध्यात्वा योगसमाहिताः
tato vīryabalenaiva jitvā kleśagaṇān ripūn / tatas te vimalātmāno dhyātvā yogasamāhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रज्ञाब्धिपारम् आसाद्य ज्ञानरत्नम् अवाप्नुयुः । ततो मारगणां जित्वा परिशुद्धास् त्रिमण्डलाः
prajñābdhipāram āsādya jñānaratnam avāpnuyuḥ / tato māragaṇāṃ jitvā pariśuddhās trimaṇḍalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यक्षंबोधिम् आसाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयुः
samyakṣaṃbodhim āsādya saṃbuddhapadam āpnuyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मत्वात्र संसारे मात्सर्यं मूलम् एनसां । बोधिचित्तासिनोछित्वा चरितव्यं शुभे सदा
evaṃ matvātra saṃsāre mātsaryaṃ mūlam enasāṃ / bodhicittāsinochitvā caritavyaṃ śubhe sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वो मंगलं नित्यं भवेद् भवे समंततः । क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्स्यथ
tato vo maṃgalaṃ nityaṃ bhaved bhave samaṃtataḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpsyatha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् आदिष्टं मुनीन्द्रेण श्रुत्वा ते सांघिका मुदा । सर्वे ऽपि प्रतिबुद्धित्वा प्राभ्यनंदन् प्रसादिताः
ity ādiṣṭaṃ munīndreṇa śrutvā te sāṃghikā mudā / sarve 'pi pratibuddhitvā prābhyanaṃdan prasāditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति मे गुरुणादिष्टं श्रुतं मया तथोच्यते । एवं त्वं नृप मात्सर्य्यं त्यक्त्वा चर शुभे सदा
iti me guruṇādiṣṭaṃ śrutaṃ mayā tathocyate / evaṃ tvaṃ nṛpa mātsaryyaṃ tyaktvā cara śubhe sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजाश् चापि त्वया राजन् बोधयित्वा प्रयत्नतः । बोधिचर्याशयाः कृत्वा प्रतिष्ठाप्याः शुभे सदा
prajāś cāpi tvayā rājan bodhayitvā prayatnataḥ / bodhicaryāśayāḥ kṛtvā pratiṣṭhāpyāḥ śubhe sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ते सर्वदा भद्रं भवेद् भवे समंततः । क्रमाद् बोधिं समासाद्य संबुद्धपदम् आप्नुयाः
evaṃ te sarvadā bhadraṃ bhaved bhave samaṃtataḥ / kramād bodhiṃ samāsādya saṃbuddhapadam āpnuyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति तेनार्हतादिष्टं श्रुत्वाशोकः स भूपतिः । तथेति प्रतिविज्ञप्य प्राभ्यनन्दत् सपार्षदः ॥ र्म् ३१।१६६ ८९! ॥ प्रेतीभूतावदानं दुरितहृतमतैः श्रेष्ठिनो लोभिनो ये शृण्वंति श्रवयंति प्रमुदितमनसः श्रद्धयेदं मनुष्याः । मात्सर्यं ते विहाय त्रिमणिशरणगाः सर्वसत्वानुरागा दानं दत्वा प्रसन्नाः सततशुभचरा यान्ति बुद्धालयं ते
iti tenārhatādiṣṭaṃ śrutvāśokaḥ sa bhūpatiḥ / tatheti prativijñapya prābhyanandat sapārṣadaḥ // Rm 31.166 89! // pretībhūtāvadānaṃ duritahṛtamataiḥ śreṣṭhino lobhino ye śṛṇvaṃti śravayaṃti pramuditamanasaḥ śraddhayedaṃ manuṣyāḥ / mātsaryaṃ te vihāya trimaṇiśaraṇagāḥ sarvasatvānurāgā dānaṃ datvā prasannāḥ satataśubhacarā yānti buddhālayaṃ te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.