Salinatha: Rasamanjari 3

<उपरसाः> गन्धकं वज्रवैक्रान्तं गगनं तालकं शिलाम् । खर्परं शिखितुत्थं च विमला हेममाक्षिकम्

<uparasāḥ> gandhakaṃ vajravaikrāntaṃ gaganaṃ tālakaṃ śilām / kharparaṃ śikhitutthaṃ ca vimalā hemamākṣikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासीसं कान्तपाषाणं वराटाञ्जनहिङ्गुलम् । कङ्कुष्ठं शंखभूनागं टङ्कणं तु शिलाजतु

kāsīsaṃ kāntapāṣāṇaṃ varāṭāñjanahiṅgulam / kaṅkuṣṭhaṃ śaṃkhabhūnāgaṃ ṭaṅkaṇaṃ tu śilājatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते उपरसाः प्रोक्ताः शोध्या द्राव्याश्च मारयेत् । <गन्धक> तत्रादौ गन्धकोत्पत्तिं शोधनं त्वथ कथ्यते

ete uparasāḥ proktāḥ śodhyā drāvyāśca mārayet / <gandhaka> tatrādau gandhakotpattiṃ śodhanaṃ tvatha kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतद्वीपे पुरा देव्याः क्रीडन्त्याः प्रसृतं रजः । क्षीरार्णवे तु स्नाताया दुकूलं रजसान्वितम्

śvetadvīpe purā devyāḥ krīḍantyāḥ prasṛtaṃ rajaḥ / kṣīrārṇave tu snātāyā dukūlaṃ rajasānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धौतं यत् सलिले तस्मिन् गन्धवद्गन्धकं स्मृतम् । चतुर्धा गन्धकः प्रोक्तो रक्तपीतसितासितैः

dhautaṃ yat salile tasmin gandhavadgandhakaṃ smṛtam / caturdhā gandhakaḥ prokto raktapītasitāsitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तो हेमक्रियासूक्तः पीतश्चैव रसायने । व्रणादिलेपने श्वेतः श्रेष्ठः कृष्णस्तु दुर्लभः

rakto hemakriyāsūktaḥ pītaścaiva rasāyane / vraṇādilepane śvetaḥ śreṣṭhaḥ kṛṣṇastu durlabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशुद्धगन्धः कुरुतेऽतिकुष्ठं तापं भ्रमं पित्तरुजं करोति । रूपं सुखं वीर्यबलं निहन्ति तस्मात् सुशुद्धं विनियोजनीयम्

aśuddhagandhaḥ kurute'tikuṣṭhaṃ tāpaṃ bhramaṃ pittarujaṃ karoti / rūpaṃ sukhaṃ vīryabalaṃ nihanti tasmāt suśuddhaṃ viniyojanīyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<गन्धकशोधनम् (१)> साज्यभाण्डे पयः क्षिप्त्वा मुखं वस्त्रेण बन्धयेत् । तत्पृष्ठे गन्धकं क्षिप्त्वा शरावेणावरोधयेत्

<gandhakaśodhanam (1)> sājyabhāṇḍe payaḥ kṣiptvā mukhaṃ vastreṇa bandhayet / tatpṛṣṭhe gandhakaṃ kṣiptvā śarāveṇāvarodhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भाण्डं निक्षिप्य भूम्यां तदूर्ध्वं देयं पुटं लघु । ततः क्षीरेण गन्धं च शुद्धं योगेषु योजयेत्

bhāṇḍaṃ nikṣipya bhūmyāṃ tadūrdhvaṃ deyaṃ puṭaṃ laghu / tataḥ kṣīreṇa gandhaṃ ca śuddhaṃ yogeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<गन्धकशोधनम् (२)> गन्धकं शोधयेद् दुग्धे दोलायन्त्रेण तत्त्ववित् । तेन शुद्धो भवत्येष धातूणां प्राणमूर्छकः

<gandhakaśodhanam (2)> gandhakaṃ śodhayed dugdhe dolāyantreṇa tattvavit / tena śuddho bhavatyeṣa dhātūṇāṃ prāṇamūrchakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<गन्धकशोधनम् (३)> घृतयुक्तम् अयोदर्व्या गन्धं वह्णौ प्रगालयेत् । एकीभूतं ततो गन्धं दुग्धमध्ये परिक्षिपेत्

<gandhakaśodhanam (3)> ghṛtayuktam ayodarvyā gandhaṃ vahṇau pragālayet / ekībhūtaṃ tato gandhaṃ dugdhamadhye parikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन शुद्धो भवेद्गन्धः सर्वयोगेषु योजयेत् । शोधितो रसराजः स्याज्जरामृत्युरुजापहः । अग्निसंदीपनं श्रेष्ठं वीर्यवृद्धिं करोति च

tena śuddho bhavedgandhaḥ sarvayogeṣu yojayet / śodhito rasarājaḥ syājjarāmṛtyurujāpahaḥ / agnisaṃdīpanaṃ śreṣṭhaṃ vīryavṛddhiṃ karoti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<गन्धकतैल> अर्कक्षीरैः स्नुहीक्षीरैर्वस्त्रं लेप्यं तु सप्तधा । गन्धकं नवनीतेन पिष्ट्वा वस्त्रं लिपेत्तु तत्

<gandhakataila> arkakṣīraiḥ snuhīkṣīrairvastraṃ lepyaṃ tu saptadhā / gandhakaṃ navanītena piṣṭvā vastraṃ lipettu tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वर्तिर्ज्वलिता वंशैर्धृता धार्या त्वधोमुखी

tadvartirjvalitā vaṃśairdhṛtā dhāryā tvadhomukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलं पतत्यधो भाण्डे ग्राह्यं योगेषु योजयेत् । अग्निसंदीपनं श्रेष्ठं वीर्यवृद्धिं करोति च

tailaṃ patatyadho bhāṇḍe grāhyaṃ yogeṣu yojayet / agnisaṃdīpanaṃ śreṣṭhaṃ vīryavṛddhiṃ karoti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<हीरक> श्वेतपीता रक्तकृष्णा द्विजाद्या वज्रजातयः । पुंस्त्रीनपुंसकं चेति लक्षणेन तु लक्षयेत्

<hīraka> śvetapītā raktakṛṣṇā dvijādyā vajrajātayaḥ / puṃstrīnapuṃsakaṃ ceti lakṣaṇena tu lakṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्ताः फलकसम्पूर्णास् तेजोवन्तो बृहत्तराः । पुरुषास्ते समाख्याता रेखाबिन्दुविवर्जिताः

vṛttāḥ phalakasampūrṇās tejovanto bṛhattarāḥ / puruṣāste samākhyātā rekhābinduvivarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेखाबिन्दुसमायुक्ताः षट्कोणास्ताः स्त्रियः स्मृताः । त्रिकोणाः पत्रवद्दीर्घा विज्ञेयास्ते नपुंसकाः

rekhābindusamāyuktāḥ ṣaṭkoṇāstāḥ striyaḥ smṛtāḥ / trikoṇāḥ patravaddīrghā vijñeyāste napuṃsakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषां पुरुषाः श्रेष्ठा वेधका रसबन्धकाः । स्त्रीवज्रं देहसिद्ध्यर्थं क्रामणं स्यान्नपुंसकम्

sarveṣāṃ puruṣāḥ śreṣṭhā vedhakā rasabandhakāḥ / strīvajraṃ dehasiddhyarthaṃ krāmaṇaṃ syānnapuṃsakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्रो रसायने प्रोक्तः क्षत्रियो रोगनाशने । वादादौ वैश्यजातीयो वयःस्तम्भे तुरीयकः

vipro rasāyane proktaḥ kṣatriyo roganāśane / vādādau vaiśyajātīyo vayaḥstambhe turīyakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्री तु स्त्रिये प्रदातव्या क्लीबे क्लीबं तथैव च । सर्वेषां सर्वदा योज्याः पुरुषा बलवत्तराः

strī tu striye pradātavyā klībe klībaṃ tathaiva ca / sarveṣāṃ sarvadā yojyāḥ puruṣā balavattarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाण्डुरोगं पार्श्वपीडां किलासं दाहसन्ततिम् । रोगानीकं गुरुत्वं च धत्ते वज्रम् अशोधितम्

pāṇḍurogaṃ pārśvapīḍāṃ kilāsaṃ dāhasantatim / rogānīkaṃ gurutvaṃ ca dhatte vajram aśodhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वज्रशोधनम् (१)> व्याघ्रीकन्दगतं वज्रं दोलायन्त्रे विपाचितम् । सप्ताहं कोद्रवक्वाथे कौलत्थे विमलं भवेत्

<vajraśodhanam (1)> vyāghrīkandagataṃ vajraṃ dolāyantre vipācitam / saptāhaṃ kodravakvāthe kaulatthe vimalaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वज्रशोधनम् (२)> व्याघ्रीकन्दगतं वज्रं मृदा लिप्तं पुटे पचेत् । अहोरात्रात्समुद्धृत्य हयमूत्रेण सेचयेत् । वज्रीक्षीरेण वा सिञ्चेत् कुलिशं विमलं भवेत्

<vajraśodhanam (2)> vyāghrīkandagataṃ vajraṃ mṛdā liptaṃ puṭe pacet / ahorātrātsamuddhṛtya hayamūtreṇa secayet / vajrīkṣīreṇa vā siñcet kuliśaṃ vimalaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वज्रमारणं (१)> त्रिवर्षारूढकार्पासमूलम् आदाय पेषयेत् । त्रिवर्षनागवल्ल्याश्च द्रावेण तं प्रपेषयेत्

<vajramāraṇaṃ (1)> trivarṣārūḍhakārpāsamūlam ādāya peṣayet / trivarṣanāgavallyāśca drāveṇa taṃ prapeṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गोलके क्षिपेद्वज्रं रुद्ध्वा गजपुटे पचेत् । एवं सप्तपुटं कृत्वा कुलिशं म्रियते ध्रुवम्

tadgolake kṣipedvajraṃ ruddhvā gajapuṭe pacet / evaṃ saptapuṭaṃ kṛtvā kuliśaṃ mriyate dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वज्रमारण (२)> कांस्यपात्रे तु भेकस्य मूत्रे वज्रं सुभावयेत् । त्रिः सप्तकृत्वः संतप्तं वज्रमेव मृतं भवेत्

<vajramāraṇa (2)> kāṃsyapātre tu bhekasya mūtre vajraṃ subhāvayet / triḥ saptakṛtvaḥ saṃtaptaṃ vajrameva mṛtaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वज्रमारण (३)> त्रिः सप्तकृत्वः संतप्तं खरमूत्रेण सेचयेत् । मत्कुणैस्तालकं पिष्ट्वा तद्गोले कुलिशं क्षिपेत्

<vajramāraṇa (3)> triḥ saptakṛtvaḥ saṃtaptaṃ kharamūtreṇa secayet / matkuṇaistālakaṃ piṣṭvā tadgole kuliśaṃ kṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रध्मातं वाजिमूत्रेण सिक्तं पूर्वक्रमेण वै । भस्मीभवति तद्भुक्तं वज्रवत्कुरुते तनुम्

pradhmātaṃ vājimūtreṇa siktaṃ pūrvakrameṇa vai / bhasmībhavati tadbhuktaṃ vajravatkurute tanum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुष्यं सौख्यजनकं बलदं रूपदं तथा । रोगघ्नं मृत्युहरणं वज्रभस्म भवत्यलम्

āyuṣyaṃ saukhyajanakaṃ baladaṃ rūpadaṃ tathā / rogaghnaṃ mṛtyuharaṇaṃ vajrabhasma bhavatyalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वैक्रान्त> अष्टास्रश् चाष्टफलकः षट्कोणो मसृणो गुरुः । शुद्धमिश्रितवर्णैश्च युक्तो वैक्रान्त उच्यते

<vaikrānta> aṣṭāsraś cāṣṭaphalakaḥ ṣaṭkoṇo masṛṇo guruḥ / śuddhamiśritavarṇaiśca yukto vaikrānta ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतो रक्तश्च पीतश्च नीलः पारावतच्छविः । श्यामलः कृष्णवर्णश्च कर्बुरश्चाष्टधा हि सः

śveto raktaśca pītaśca nīlaḥ pārāvatacchaviḥ / śyāmalaḥ kṛṣṇavarṇaśca karburaścāṣṭadhā hi saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वैक्रान्तशोधनम्> वैक्रान्तं वज्रवच्छुद्धं ध्मातं तं हयमूत्रके । हितं तद्भस्म संयोज्यं वज्रस्थाने विचक्षणैः

<vaikrāntaśodhanam> vaikrāntaṃ vajravacchuddhaṃ dhmātaṃ taṃ hayamūtrake / hitaṃ tadbhasma saṃyojyaṃ vajrasthāne vicakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आयुःप्रदः सकलबन्धकरो ऽतिवृष्यः प्रज्ञाप्रदः सकलरोगसमूलहारी । दीप्ताग्निकृत् पविसमानगुणस् तरस्वी वैक्रान्तकः खलु वपुर्बललोहकारी

āyuḥpradaḥ sakalabandhakaro 'tivṛṣyaḥ prajñāpradaḥ sakalarogasamūlahārī / dīptāgnikṛt pavisamānaguṇas tarasvī vaikrāntakaḥ khalu vapurbalalohakārī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वैक्रान्तसत्त्वपातनम्> वैक्रान्तं वज्रकन्दे च पेषयेद् वज्रवारिणा । माहिषं नवनीतं च सक्षौद्रं पिण्डितं ततः

<vaikrāntasattvapātanam> vaikrāntaṃ vajrakande ca peṣayed vajravāriṇā / māhiṣaṃ navanītaṃ ca sakṣaudraṃ piṇḍitaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोषयित्वा धमेत् सत्त्वं इन्द्रगोपसमं भवेत् । <अभ्रक> पिनाकं दर्दुरं नागं वज्रमभ्रं चतुर्विधम् । ध्मातं वह्णौ दलचयं पिनाकं विसृजत्यलम्

śoṣayitvā dhamet sattvaṃ indragopasamaṃ bhavet / <abhraka> pinākaṃ darduraṃ nāgaṃ vajramabhraṃ caturvidham / dhmātaṃ vahṇau dalacayaṃ pinākaṃ visṛjatyalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फूत्कारं नागवत् कुर्यात् दर्दुरं भेकशब्दवत् । चतुर्थं च वरं ज्ञेयं न चाग्नौ विकृतिं व्रजेत्

phūtkāraṃ nāgavat kuryāt darduraṃ bhekaśabdavat / caturthaṃ ca varaṃ jñeyaṃ na cāgnau vikṛtiṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्माद्वज्राभ्रकं ग्राह्यं व्याधिवार्धक्यमृत्युजित् । अशुद्धाभ्रं निहन्त्यायुर्वर्धयेन्मारुतं कफम्

tasmādvajrābhrakaṃ grāhyaṃ vyādhivārdhakyamṛtyujit / aśuddhābhraṃ nihantyāyurvardhayenmārutaṃ kapham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहतं छेदयेद्गात्रं मन्दाग्निकृमिवर्धनम् । अतः शुद्धाभ्रकं ग्राह्यं मन्दाग्निकृमिनाशनम्

ahataṃ chedayedgātraṃ mandāgnikṛmivardhanam / ataḥ śuddhābhrakaṃ grāhyaṃ mandāgnikṛmināśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<धान्याभ्रक> पादांशशालिसंयुक्तम् अभ्रं बद्ध्वाथ कम्बले । त्रिरात्रं स्थापयेन्नीरे तत् क्लिन्नं मर्दयेद् दृढम्

<dhānyābhraka> pādāṃśaśālisaṃyuktam abhraṃ baddhvātha kambale / trirātraṃ sthāpayennīre tat klinnaṃ mardayed dṛḍham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम्बलाद्गलितं श्लक्ष्णं वालुकारहितं च यत् । तद्धान्याभ्रमिति प्रोक्तं सद्भिर्देहस्य सिद्धये

kambalādgalitaṃ ślakṣṇaṃ vālukārahitaṃ ca yat / taddhānyābhramiti proktaṃ sadbhirdehasya siddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<धान्याभ्रककरण> धमेद्वज्राभ्रकं वह्णौ ततः क्षीरेण सेचयेत् । भिन्नपत्रं तु तत्कृत्वा मेघनादाम्लयोर्द्रवैः । भावयेदष्टयामं तद्धान्याभ्रं कारयेत् सुधीः

<dhānyābhrakakaraṇa> dhamedvajrābhrakaṃ vahṇau tataḥ kṣīreṇa secayet / bhinnapatraṃ tu tatkṛtvā meghanādāmlayordravaiḥ / bhāvayedaṣṭayāmaṃ taddhānyābhraṃ kārayet sudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<धान्याभ्र (३)> अथवा बदरीक्वाथे ध्मातमभ्रं विनिक्षिपेत् । मर्दितं पाणिना शुष्कं धान्याभ्राद् अतिरिच्यते

<dhānyābhra (3)> athavā badarīkvāthe dhmātamabhraṃ vinikṣipet / marditaṃ pāṇinā śuṣkaṃ dhānyābhrād atiricyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्रकभस्म> धान्याभ्रकस्य भागैकं द्वौ भागौ टंकणस्य च

<abhrakabhasma> dhānyābhrakasya bhāgaikaṃ dvau bhāgau ṭaṃkaṇasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्ट्वा तदन्धमूषायां रुद्ध्वा तीव्राग्निना पचेत् । स्वभावशीतलं चूर्णं सर्वरोगेषु योजयेत्

piṣṭvā tadandhamūṣāyāṃ ruddhvā tīvrāgninā pacet / svabhāvaśītalaṃ cūrṇaṃ sarvarogeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्रमारण (१)> धान्याभ्रकं दृढं मर्द्यम् अर्कक्षीरे दिनावधि । वेष्टयेद् भानुपत्रैश्च चक्राकारं तु कारयेत्

<abhramāraṇa (1)> dhānyābhrakaṃ dṛḍhaṃ mardyam arkakṣīre dināvadhi / veṣṭayed bhānupatraiśca cakrākāraṃ tu kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुञ्जराख्ये पुटे पाच्यं सप्तवारं पुनः पुनः । ततो वटजटाक्वाथैस्तद्वद्देयं पुटत्रयम्

kuñjarākhye puṭe pācyaṃ saptavāraṃ punaḥ punaḥ / tato vaṭajaṭākvāthaistadvaddeyaṃ puṭatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्रियते नाम सन्देहः सर्वरोगेषु योजयेत् । <अभ्रमारण (२)> धान्याभ्रकं समादाय मुस्तक्वाथैः पुटत्रये

mriyate nāma sandehaḥ sarvarogeṣu yojayet / <abhramāraṇa (2)> dhānyābhrakaṃ samādāya mustakvāthaiḥ puṭatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वत्पुनर्नवानीरैः कासमर्दरसैस् तथा । नागवल्लीरसैर्युक्तं सूर्यक्षीरैः पृथक्पृथक्

tadvatpunarnavānīraiḥ kāsamardarasais tathā / nāgavallīrasairyuktaṃ sūryakṣīraiḥ pṛthakpṛthak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिने दिने मर्दयित्वा क्वाथैर्वटजटोद्भवैः । दत्त्वा पुटत्रयं पश्चात् त्रिपुटं मुशलीजलैः

dine dine mardayitvā kvāthairvaṭajaṭodbhavaiḥ / dattvā puṭatrayaṃ paścāt tripuṭaṃ muśalījalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिर् गोक्षुरकषायेण त्रिः पुटेद्वानरीरसैः । मोचाकन्दरसैः पाच्यं त्रिवारं कोकिलाक्षकैः

trir gokṣurakaṣāyeṇa triḥ puṭedvānarīrasaiḥ / mocākandarasaiḥ pācyaṃ trivāraṃ kokilākṣakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसैः पुटेत्ततो धेनुः क्षारोदकं पुटं मुहुः । दध्ना घृतेन मधुना स्वच्छया सितया तथा

rasaiḥ puṭettato dhenuḥ kṣārodakaṃ puṭaṃ muhuḥ / dadhnā ghṛtena madhunā svacchayā sitayā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकमेकं पुटं दद्याद् अभ्रस्यैवं मृतिर्भवेत् । सर्वरोगहरं व्योम जायते योगवाहकम्

ekamekaṃ puṭaṃ dadyād abhrasyaivaṃ mṛtirbhavet / sarvarogaharaṃ vyoma jāyate yogavāhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामिनीमददर्पघ्नं शस्तं पुंस्त्वोपवाहिनाम् । वृष्यमायुष्करं शुक्रवृद्धिसन्तानकारकम्

kāminīmadadarpaghnaṃ śastaṃ puṃstvopavāhinām / vṛṣyamāyuṣkaraṃ śukravṛddhisantānakārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्रमारण (३)> दुग्धत्रयं कुमार्यम्बु गंगापत्रं नृमूत्रकम् । वटाङ्कुरम् अजारक्तम् एभिरभ्रं सुमर्दितम्

<abhramāraṇa (3)> dugdhatrayaṃ kumāryambu gaṃgāpatraṃ nṛmūtrakam / vaṭāṅkuram ajāraktam ebhirabhraṃ sumarditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शतधा पुटितं भस्म जायते पद्मरागवत् । निश्चन्द्रकं भवेद् व्योम शुद्धदेहो रसायनम्

śatadhā puṭitaṃ bhasma jāyate padmarāgavat / niścandrakaṃ bhaved vyoma śuddhadeho rasāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निश्चन्द्रमारितं व्योम रूपं वीर्यं दृढां तनुम् । कुरुते नाशयेन्मृत्युं जरारोगकदम्बकम्

niścandramāritaṃ vyoma rūpaṃ vīryaṃ dṛḍhāṃ tanum / kurute nāśayenmṛtyuṃ jarārogakadambakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्रकसत्त्वपातनम्> भावितं चूर्णितं त्वभ्रं दिनैकं काञ्जिकेन च । रम्भासूरणजैर् नीरैर् मूलकोत्थैश्च मेलयेत्

<abhrakasattvapātanam> bhāvitaṃ cūrṇitaṃ tvabhraṃ dinaikaṃ kāñjikena ca / rambhāsūraṇajair nīrair mūlakotthaiśca melayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुर्यांशं टंकणेनेदं क्षुद्रमत्स्यैः समं पुनः । महिषीमलसम्मिश्रं विधायास्याथ गोलकम्

turyāṃśaṃ ṭaṃkaṇenedaṃ kṣudramatsyaiḥ samaṃ punaḥ / mahiṣīmalasammiśraṃ vidhāyāsyātha golakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खराग्निना धमेद्गाढं सत्त्वं मुञ्चन्ति कान्तिमत् । सत्त्वसेवी वयःस्तम्भं कृतशुद्धिर्लभेत्सुधीः

kharāgninā dhamedgāḍhaṃ sattvaṃ muñcanti kāntimat / sattvasevī vayaḥstambhaṃ kṛtaśuddhirlabhetsudhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अभ्रकद्रावण> अगस्तिपुष्पनिर्यासमर्दितं सूरणोदरे । गोष्ठभूस्थं नभोभासं जायते जलसन्निभम्

<abhrakadrāvaṇa> agastipuṣpaniryāsamarditaṃ sūraṇodare / goṣṭhabhūsthaṃ nabhobhāsaṃ jāyate jalasannibham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<सत्त्वपातन (अल्ल्गेम्।)> गुडपुरस्तथा लाक्षा पिण्याकं टंकणं तथा । ऊर्णा सर्जरसं चैव क्षुद्रमीनसमन्वितम्

<sattvapātana (allgem.)> guḍapurastathā lākṣā piṇyākaṃ ṭaṃkaṇaṃ tathā / ūrṇā sarjarasaṃ caiva kṣudramīnasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् सर्वं तु संचूर्णं छागीदुग्धेन पिण्डिकाम् । कृत्वा ध्माता खराङ्गारैः सर्वसत्त्वानि पातयेत्

etat sarvaṃ tu saṃcūrṇaṃ chāgīdugdhena piṇḍikām / kṛtvā dhmātā kharāṅgāraiḥ sarvasattvāni pātayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाषाणमृत्तिकादीनि सर्वलोहगतानि च । अन्यानि यान्यसाध्यानि व्योमसत्त्वस्य का कथा

pāṣāṇamṛttikādīni sarvalohagatāni ca / anyāni yānyasādhyāni vyomasattvasya kā kathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदोपरसभावोऽस्ति रसे तत्सत्त्वयोजनम् । कर्तव्यं तद्गुणाधिक्यं रसज्ञत्वं यदीच्छसि

yadoparasabhāvo'sti rase tatsattvayojanam / kartavyaṃ tadguṇādhikyaṃ rasajñatvaṃ yadīcchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<भूनागसत्त्वपातन> सद्यो भूनागमादाय चारयेच्छिखिनं बुधः । अथवा कुक्कुटं वीरं कृत्वा मन्दिरमाश्रितम्

<bhūnāgasattvapātana> sadyo bhūnāgamādāya cārayecchikhinaṃ budhaḥ / athavā kukkuṭaṃ vīraṃ kṛtvā mandiramāśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलं मूत्रं गृहीत्वा च संत्यज्य प्रथमांशकम् । आलोड्य क्षीरमध्वाज्यं धमेत्सत्त्वार्थमादरात्

malaṃ mūtraṃ gṛhītvā ca saṃtyajya prathamāṃśakam / āloḍya kṣīramadhvājyaṃ dhametsattvārthamādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुञ्चन्ति ताम्रवत् सत्त्वं तन्मुद्राजलपानजः । नश्यन्ति जङ्गमविषाण्यशेषाणि न संशयः

muñcanti tāmravat sattvaṃ tanmudrājalapānajaḥ / naśyanti jaṅgamaviṣāṇyaśeṣāṇi na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<अशुद्धहरितालदोषाः> अशुद्धं तालमायुर्घ्नं कफमारुतमेहकृत् । वान्तिस्फोटाङ्गसंकोचं कुरुते तेन शोधयेत्

<aśuddhaharitāladoṣāḥ> aśuddhaṃ tālamāyurghnaṃ kaphamārutamehakṛt / vāntisphoṭāṅgasaṃkocaṃ kurute tena śodhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<हरिताल> शुद्धःस्यात्तालकः स्विन्नः कूष्माण्डसलिले ततः । चूर्णोदके पृथक्तैले भस्मीभूतो न दोषकृत्

<haritāla> śuddhaḥsyāttālakaḥ svinnaḥ kūṣmāṇḍasalile tataḥ / cūrṇodake pṛthaktaile bhasmībhūto na doṣakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालको हरते रोगान्कुष्ठं मृत्युरुजादिकान् । संशुद्धः कान्तिवीर्यं च कुरुते ह्यायुर्वर्धनम्

tālako harate rogānkuṣṭhaṃ mṛtyurujādikān / saṃśuddhaḥ kāntivīryaṃ ca kurute hyāyurvardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<हरितालमारणं> पलमेकं शुद्धतालं कौमारीरसमर्दितम् । शरावसम्पुटे क्षिप्त्वा यामान्द्वादशकं पचेत्

<haritālamāraṇaṃ> palamekaṃ śuddhatālaṃ kaumārīrasamarditam / śarāvasampuṭe kṣiptvā yāmāndvādaśakaṃ pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाङ्गशीतं समादाय तालकं तु मृतं भवेत् । गलत्कुष्ठं हरेच्चैव तालकं च न संशयः

svāṅgaśītaṃ samādāya tālakaṃ tu mṛtaṃ bhavet / galatkuṣṭhaṃ hareccaiva tālakaṃ ca na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मनःशिलाशोधन> अगस्तिपत्रतोयेन भाविता सप्तवारकम् । शृङ्गवेररसैर् वापि विशुध्यति मनःशिला

<manaḥśilāśodhana> agastipatratoyena bhāvitā saptavārakam / śṛṅgaverarasair vāpi viśudhyati manaḥśilā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मनःशिलागुणाः> कटुः स्निग्धा शिला तिक्ता कफघ्नी लेखनी परा । भूतावेशामयं हन्ति कासश्वासहरा शुभा

<manaḥśilāguṇāḥ> kaṭuḥ snigdhā śilā tiktā kaphaghnī lekhanī parā / bhūtāveśāmayaṃ hanti kāsaśvāsaharā śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<रसकशोधनम्> नृमूत्रैः खरमूत्रैश्च सप्ताहं रसकं पचेत् । दोलायन्त्रेन संशोध्य ततः कार्येषु योजयेत्

<rasakaśodhanam> nṛmūtraiḥ kharamūtraiśca saptāhaṃ rasakaṃ pacet / dolāyantrena saṃśodhya tataḥ kāryeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<तुत्थशोधन> ओतोर्विष्ठासमं तुत्थं सक्षौद्रं टंकणाद्भिषक् । त्रिविधं पुटितं शुद्धं वान्तिभ्रान्तिविवर्जितम्

<tutthaśodhana> otorviṣṭhāsamaṃ tutthaṃ sakṣaudraṃ ṭaṃkaṇādbhiṣak / trividhaṃ puṭitaṃ śuddhaṃ vāntibhrāntivivarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<तुत्थगुणाः> तुत्थकं कटु सक्षारं कषायं विशदं लघु । लेखनं भेदी चक्षुष्यं कण्डूकृमिविषापहम्

<tutthaguṇāḥ> tutthakaṃ kaṭu sakṣāraṃ kaṣāyaṃ viśadaṃ laghu / lekhanaṃ bhedī cakṣuṣyaṃ kaṇḍūkṛmiviṣāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<विमल> जम्बीरस्य रसे स्विन्ना मेषशृङ्गीरसेऽथवा । रम्भातोयेन वा पाच्यं घस्रं विमलशुद्धये

<vimala> jambīrasya rase svinnā meṣaśṛṅgīrase'thavā / rambhātoyena vā pācyaṃ ghasraṃ vimalaśuddhaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<माक्षिकशोधन (?)> सिन्धूद्भवस्य भागैकं त्रिभागं माक्षिकस्य च । कृत्वा तदायसे पात्रे लोहदर्व्याथ चालयेत्

<mākṣikaśodhana (?)> sindhūdbhavasya bhāgaikaṃ tribhāgaṃ mākṣikasya ca / kṛtvā tadāyase pātre lohadarvyātha cālayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिन्दूराभं भवेद् यावत् तावन्मृद्वग्निना पचेत् । सुभद्रं माक्षिकं विद्यात् सर्वयोगेषु योजयेत्

sindūrābhaṃ bhaved yāvat tāvanmṛdvagninā pacet / subhadraṃ mākṣikaṃ vidyāt sarvayogeṣu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<माक्षिकमारणम्> माक्षिकस्य चतुर्थांशं दत्त्वा गन्धं विमर्दयेत् । ऊरुबूकस्य तैलेन ततः कार्या सुचक्रिका

<mākṣikamāraṇam> mākṣikasya caturthāṃśaṃ dattvā gandhaṃ vimardayet / ūrubūkasya tailena tataḥ kāryā sucakrikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरावसम्पुटे कृत्वा पुटेद् गजपुटेन च । सिन्दूराभं भवेद् भस्म माक्षिकस्य न संशयः

śarāvasampuṭe kṛtvā puṭed gajapuṭena ca / sindūrābhaṃ bhaved bhasma mākṣikasya na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<माक्षिकगुणाः> माक्षिकं तिक्तमधुरं मेहार्शःक्षयकुष्ठनुत् । कफपित्तहरं बल्यं योगवाहि रसायनम्

<mākṣikaguṇāḥ> mākṣikaṃ tiktamadhuraṃ mehārśaḥkṣayakuṣṭhanut / kaphapittaharaṃ balyaṃ yogavāhi rasāyanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<कासीसशोधनम्> सकृद् भृङ्गाम्बुना स्विन्नं कासीसं निर्मलं भवेत्

<kāsīsaśodhanam> sakṛd bhṛṅgāmbunā svinnaṃ kāsīsaṃ nirmalaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<कासीसगुणाः> कासीसं शीतलं स्निग्धं स्विन्नं नेत्ररुजापहम् । पित्तापस्मारशमनं रसवद् गुणकारकम्

<kāsīsaguṇāḥ> kāsīsaṃ śītalaṃ snigdhaṃ svinnaṃ netrarujāpaham / pittāpasmāraśamanaṃ rasavad guṇakārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<कान्तपाषाण> लवणानि तथा क्षारौ शोभाञ्जनरसे क्षिपेत् । अम्लवर्गयुते चादौ दिनम् अर्धं विभावयेत्

<kāntapāṣāṇa> lavaṇāni tathā kṣārau śobhāñjanarase kṣipet / amlavargayute cādau dinam ardhaṃ vibhāvayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्द्रवैर् दोलकायन्त्रे दिवसं पाचयेत् सुधीः । कान्तपाषाणशुद्धौ तु रसकर्म समाचरेत्

taddravair dolakāyantre divasaṃ pācayet sudhīḥ / kāntapāṣāṇaśuddhau tu rasakarma samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वराटिकाः> पीताभा ग्रन्थिलाः पृष्ठे दीर्घवृत्ता वराटिकाः । सार्धनिष्कभराः श्रेष्ठा निष्कभाराश्च मध्यमाः

<varāṭikāḥ> pītābhā granthilāḥ pṛṣṭhe dīrghavṛttā varāṭikāḥ / sārdhaniṣkabharāḥ śreṣṭhā niṣkabhārāśca madhyamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पादोननिष्कभाराश्च कनिष्ठाः परिकीर्तिताः । रसवैद्यविनिर्दिष्टास् ताश् चराचरसंज्ञकाः

pādonaniṣkabhārāśca kaniṣṭhāḥ parikīrtitāḥ / rasavaidyavinirdiṣṭās tāś carācarasaṃjñakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<वराटाशोधनम्> वराटा काञ्जिके स्विन्ना यामाच्छुद्धिम् अवाप्नुयात् । <वराटगुणाः> परिणामादिशूलघ्नी ग्रहणीक्षयनाशिनी

<varāṭāśodhanam> varāṭā kāñjike svinnā yāmācchuddhim avāpnuyāt / <varāṭaguṇāḥ> pariṇāmādiśūlaghnī grahaṇīkṣayanāśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटूष्णा दीपनी वृष्या नेत्र्या वातकफापहा । रसेन्द्रजारणे प्रोक्ता विडद्रव्येषु शस्यते

kaṭūṣṇā dīpanī vṛṣyā netryā vātakaphāpahā / rasendrajāraṇe proktā viḍadravyeṣu śasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<हिङ्गुलशोधन> मेषीक्षीरेण दरदमम्लवर्गैश्च भावितम् । सप्तवारं प्रयत्नेन शुद्धिमायाति निश्चितम्

<hiṅgulaśodhana> meṣīkṣīreṇa daradamamlavargaiśca bhāvitam / saptavāraṃ prayatnena śuddhimāyāti niścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<हिङ्गुलगुणाः> तिक्तोष्णं हिङ्गुलं दिव्यं रसगन्धकसम्भवम् । मेहकुष्ठहरं रुच्यं बल्यं मेधाग्निदीपनम्

<hiṅgulaguṇāḥ> tiktoṣṇaṃ hiṅgulaṃ divyaṃ rasagandhakasambhavam / mehakuṣṭhaharaṃ rucyaṃ balyaṃ medhāgnidīpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<शिलाजतुशोधन> गोदुग्धत्रिफलाभृङ्गद्रवैः पिष्टं शिलाजतु । दिनैकं लोहजे पात्रे शुद्धिमायात्यसंशयः

<śilājatuśodhana> godugdhatriphalābhṛṅgadravaiḥ piṣṭaṃ śilājatu / dinaikaṃ lohaje pātre śuddhimāyātyasaṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<शिलाजतुगुणाः> शिलाजतु भवेत्तिक्तं कटूष्णं च रसायनम् । क्षयशोषोदरार्शांसि हन्ति बस्तिरुजो जयेत्

<śilājatuguṇāḥ> śilājatu bhavettiktaṃ kaṭūṣṇaṃ ca rasāyanam / kṣayaśoṣodarārśāṃsi hanti bastirujo jayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौवीरं टंकणं शंखं कङ्कुष्ठं गैरिकं तथा । एते वराटवच्छोध्या भवेयुर्दोषवर्जिताः

sauvīraṃ ṭaṃkaṇaṃ śaṃkhaṃ kaṅkuṣṭhaṃ gairikaṃ tathā / ete varāṭavacchodhyā bhaveyurdoṣavarjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<रत्नशोधनम्> शुध्यत्यम्लेन माणिक्यं जयन्त्या मौक्तिकं तथा । विद्रुमं क्षारवर्गेण तार्क्ष्यं गोदुग्धकैस्तथा

<ratnaśodhanam> śudhyatyamlena māṇikyaṃ jayantyā mauktikaṃ tathā / vidrumaṃ kṣāravargeṇa tārkṣyaṃ godugdhakaistathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्परागं च सन्धानैः कुलत्थक्वाथसंयुतैः । तण्डुलीयजलैर् वज्रं नीलं नीलीरसेन च

puṣparāgaṃ ca sandhānaiḥ kulatthakvāthasaṃyutaiḥ / taṇḍulīyajalair vajraṃ nīlaṃ nīlīrasena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचनाभिश्च गोमेदं वैदूर्यं त्रिफलाजलैः । लकुचद्रावसम्पिष्टैः शिलागन्धकतालकैः । <रत्नमारण> वज्रं विनान्यरत्नानि म्रियन्ते ऽष्टपुटैः खलु

rocanābhiśca gomedaṃ vaidūryaṃ triphalājalaiḥ / lakucadrāvasampiṣṭaiḥ śilāgandhakatālakaiḥ / <ratnamāraṇa> vajraṃ vinānyaratnāni mriyante 'ṣṭapuṭaiḥ khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<मणिगुणाः> मुक्ताविद्रुमवज्रेन्द्रवैदूर्यस्फटिकादिकम्

<maṇiguṇāḥ> muktāvidrumavajrendravaidūryasphaṭikādikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिरत्नं खरं शीतं कषायं स्वादु लेखनम् । चक्षुष्यं धारणात्तं तु पापालक्ष्मीविषापहम्

maṇiratnaṃ kharaṃ śītaṃ kaṣāyaṃ svādu lekhanam / cakṣuṣyaṃ dhāraṇāttaṃ tu pāpālakṣmīviṣāpaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.