Salinatha: Rasamanjari 4

<१८ विषानि> अष्टादशविधं ज्ञेयं कन्दजं परिकीर्तितम् । कालकूटं मयूराख्यं बिन्दुकं सक्तुकं तथा

<18 viṣāni> aṣṭādaśavidhaṃ jñeyaṃ kandajaṃ parikīrtitam / kālakūṭaṃ mayūrākhyaṃ bindukaṃ saktukaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वालुकं वत्सनाभं च शङ्खनाभं सुमङ्गलम् । शृङ्गीं मर्कटकं मुस्तं कर्दमं पुष्करं शिखी

vālukaṃ vatsanābhaṃ ca śaṅkhanābhaṃ sumaṅgalam / śṛṅgīṃ markaṭakaṃ mustaṃ kardamaṃ puṣkaraṃ śikhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारिद्रं हरितं चक्रं विषं हालाहलाह्वयम् । <औस्सेहेन् देर् गिफ़्ते> घनं रूक्षं च कठिनं भिन्नाञ्जनसमप्रभम्

hāridraṃ haritaṃ cakraṃ viṣaṃ hālāhalāhvayam / <Aussehen der Gifte> ghanaṃ rūkṣaṃ ca kaṭhinaṃ bhinnāñjanasamaprabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्दाकारं समाख्यातं कालकूटं महाविषम् । मयूराभं मयूराख्यं बिन्दुवद् बिन्दुकः स्मृतः

kandākāraṃ samākhyātaṃ kālakūṭaṃ mahāviṣam / mayūrābhaṃ mayūrākhyaṃ binduvad bindukaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रम् उत्पलकन्दाभं शक्तुकं शक्तुवद् भवेत् । वालुकं वालुकाकारं वत्सनाभं तु पाण्डुरम्

citram utpalakandābhaṃ śaktukaṃ śaktuvad bhavet / vālukaṃ vālukākāraṃ vatsanābhaṃ tu pāṇḍuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंखनाभं शंखवर्णं शुभ्रवर्णं सुमङ्गलम् । घनं गुरुं च निविडं शृङ्गाकारं तु शृङ्गिकम्

śaṃkhanābhaṃ śaṃkhavarṇaṃ śubhravarṇaṃ sumaṅgalam / ghanaṃ guruṃ ca niviḍaṃ śṛṅgākāraṃ tu śṛṅgikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्कटं कपिवर्णाभं मुस्ताकारं तु मुस्तकम् । कर्दमं कर्दमाकारं सितं पीतं च कर्दमम्

markaṭaṃ kapivarṇābhaṃ mustākāraṃ tu mustakam / kardamaṃ kardamākāraṃ sitaṃ pītaṃ ca kardamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्करं पुष्कराकारं शिखि शिखिशिखाप्रभम् । हारिद्रकं हरिद्राभं हरितं हरितं स्मृतम्

puṣkaraṃ puṣkarākāraṃ śikhi śikhiśikhāprabham / hāridrakaṃ haridrābhaṃ haritaṃ haritaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्राकारं भवेच्चक्रं नीलवर्णं हलाहलम् । ब्राह्मणः पाण्डुरस्तत्र क्षत्रियो रक्तवर्णकः

cakrākāraṃ bhaveccakraṃ nīlavarṇaṃ halāhalam / brāhmaṇaḥ pāṇḍurastatra kṣatriyo raktavarṇakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यः पीतप्रभः शूद्रः कृष्णाभो निन्दितः स्मृतः । ब्राह्मणो दीयते रोगे क्षत्रियो विषभक्षणे । वैश्यो व्याधिषु सर्वेषु सर्पदष्टाय शूद्रकम्

vaiśyaḥ pītaprabhaḥ śūdraḥ kṛṣṇābho ninditaḥ smṛtaḥ / brāhmaṇo dīyate roge kṣatriyo viṣabhakṣaṇe / vaiśyo vyādhiṣu sarveṣu sarpadaṣṭāya śūdrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<विषमारण> समटङ्कणकं पिष्टं तद्विषं मृतमुच्यते । योजयेत् सर्वरोगेषु न विकारं करोति हि

<viṣamāraṇa> samaṭaṅkaṇakaṃ piṣṭaṃ tadviṣaṃ mṛtamucyate / yojayet sarvarogeṣu na vikāraṃ karoti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<विषशोधन (?)> विषभागांश्च कणवत् स्थूलान् कृत्वा तु भाजने । ततः गोमूत्रकं क्षिप्त्वा प्रत्यहं नित्यनूतनम्

<viṣaśodhana (?)> viṣabhāgāṃśca kaṇavat sthūlān kṛtvā tu bhājane / tataḥ gomūtrakaṃ kṣiptvā pratyahaṃ nityanūtanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोषयेत् त्रिदिनादूर्ध्वं कृत्वा तीव्रातपे ततः । प्रयोगेषु प्रयुञ्जीत भागमानेन तद्विषम्

śoṣayet tridinādūrdhvaṃ kṛtvā tīvrātape tataḥ / prayogeṣu prayuñjīta bhāgamānena tadviṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<विषसेवन> विषस्य मारणं प्रोक्तमथ सेवां प्रवच्म्यहम्

<viṣasevana> viṣasya māraṇaṃ proktamatha sevāṃ pravacmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरद्ग्रीष्मवसन्तेषु वर्षासु च प्रदापयेत् । चातुर्मास्ये हरेद् रोगान् कुष्ठलूतादिकानपि

śaradgrīṣmavasanteṣu varṣāsu ca pradāpayet / cāturmāsye hared rogān kuṣṭhalūtādikānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमे सर्षपी मात्रा द्वितीये सर्षपद्वयम् । तृतीये च चतुर्थे च पञ्चमे दिवसे तथा

prathame sarṣapī mātrā dvitīye sarṣapadvayam / tṛtīye ca caturthe ca pañcame divase tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्ठे च सप्तमे चैव क्रमवृद्ध्या विवर्धयेत् । सप्तसर्षपमात्रेण प्रथमं सप्तकं भवेत्

ṣaṣṭhe ca saptame caiva kramavṛddhyā vivardhayet / saptasarṣapamātreṇa prathamaṃ saptakaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमहानिं तथा पक्षे द्वितीयं सप्तकं विषम् । यवमात्रं विषं देयं तृतीये सप्तके क्रमात्

kramahāniṃ tathā pakṣe dvitīyaṃ saptakaṃ viṣam / yavamātraṃ viṣaṃ deyaṃ tṛtīye saptake kramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृद्ध्यां हान्यां च दातव्यं चतुर्थसप्तके तथा । यवमात्रं ग्रसेत् स्वस्थो गुञ्जामात्रं तु कुष्ठवान्

vṛddhyāṃ hānyāṃ ca dātavyaṃ caturthasaptake tathā / yavamātraṃ graset svastho guñjāmātraṃ tu kuṣṭhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अशीतिर्यस्य वर्षाणि वसुवर्षाणि यस्य वा । विषं तस्मै न दातव्यं दत्तं चेद् दोषकारकम्

aśītiryasya varṣāṇi vasuvarṣāṇi yasya vā / viṣaṃ tasmai na dātavyaṃ dattaṃ ced doṣakārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददेद्वै सर्वरोगेषु मृताशिनि हिताशिनि । क्षीराशनं प्रयोक्तव्यं रसायनरते नरे

dadedvai sarvarogeṣu mṛtāśini hitāśini / kṣīrāśanaṃ prayoktavyaṃ rasāyanarate nare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचर्यं प्रधानं हि विषकल्पे तदाचरेत् । पथ्ये स्वस्थमना भूत्वातदा सिद्धिर्न संशयः

brahmacaryaṃ pradhānaṃ hi viṣakalpe tadācaret / pathye svasthamanā bhūtvātadā siddhirna saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्राधिकं यदा मर्त्यः प्रमादाद्भक्षयेद्विषम् । अष्टौ वेगास्तदा तस्य जायन्ते नात्र संशयः

mātrādhikaṃ yadā martyaḥ pramādādbhakṣayedviṣam / aṣṭau vegāstadā tasya jāyante nātra saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रथमे वेग उद्वेगो द्वितीये वेपथुर्भवेत् । तृतीये घोरदाहः स्याच्चतुर्थे पतनं भुवि

prathame vega udvego dvitīye vepathurbhavet / tṛtīye ghoradāhaḥ syāccaturthe patanaṃ bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फेनं तु पञ्चमे वेगे षष्ठे विकलता भवेत् । जडता सप्तमे वेगे मरणं चाष्टमे भवेत्

phenaṃ tu pañcame vege ṣaṣṭhe vikalatā bhavet / jaḍatā saptame vege maraṇaṃ cāṣṭame bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषवेगांश्च विज्ञाय मन्त्रतन्त्रैर् विनाशयेत् । साधकानां हितार्थाय सदाशिवमुखोद्गतः

viṣavegāṃśca vijñāya mantratantrair vināśayet / sādhakānāṃ hitārthāya sadāśivamukhodgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वविषविनाशार्थं प्रोच्यते मन्त्र उत्तमः

sarvaviṣavināśārthaṃ procyate mantra uttamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ॐ नमो भगवते घोणेयन् हर हर दर दर पर पर तर तर बर बर वध वध वः वः लः लः रं रं लां लां लां हरलां हर हर भव सर रां रां क्षीं क्षीं हीं हीं भगवति श्रीघोणेयन् सं सं सं वर वर रसः ध वर वर खण्ड च रूप ह्रीं वर विहंगम मानुष योगक्षेमं वद शेषारे शेषारे षषः स्वाहा

oṃ namo bhagavate ghoṇeyan hara hara dara dara para para tara tara bara bara vadha vadha vaḥ vaḥ laḥ laḥ raṃ raṃ lāṃ lāṃ lāṃ haralāṃ hara hara bhava sara rāṃ rāṃ kṣīṃ kṣīṃ hīṃ hīṃ bhagavati śrīghoṇeyan saṃ saṃ saṃ vara vara rasaḥ dha vara vara khaṇḍa ca rūpa hrīṃ vara vihaṃgama mānuṣa yogakṣemaṃ vada śeṣāre śeṣāre ṣaṣaḥ svāhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्यैषा स्मृतिमात्रेण नश्यन्ते गुत्थकादयः । सप्त जप्तेन तोयेन प्रोक्षयेत् कालचोदितम्

vidyaiṣā smṛtimātreṇa naśyante gutthakādayaḥ / sapta japtena toyena prokṣayet kālacoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठति सवेगेन शिखाबन्धेन धारयेत् । त्रिमन्त्रितेन शंखेन दुन्दुभिर् वादयेद् यदि

uttiṣṭhati savegena śikhābandhena dhārayet / trimantritena śaṃkhena dundubhir vādayed yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशान्तरे शरीरेऽपि निर्विषं कुरुते क्षणात् । विषं दृष्ट्वा यदा मन्त्री मन्त्रमावर्तयेत्सकृत् । दृष्ट्वा निर्विषतां याति अपि मारशतानि च

deśāntare śarīre'pi nirviṣaṃ kurute kṣaṇāt / viṣaṃ dṛṣṭvā yadā mantrī mantramāvartayetsakṛt / dṛṣṭvā nirviṣatāṃ yāti api māraśatāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोघृतपानाद्धरते विविधं गरलं च वन्ध्यकर्कोटी । सकलविषदोषशमनी त्रिशूलिका सुरभिजिह्वा च

goghṛtapānāddharate vividhaṃ garalaṃ ca vandhyakarkoṭī / sakalaviṣadoṣaśamanī triśūlikā surabhijihvā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

<विषमारण> तुत्थेन टङ्कणेनैव म्रियते पेषणाद्विषम् । अतिमात्रं तदा भुङ्क्ते तदाज्यं टङ्कणं पिबेत्

<viṣamāraṇa> tutthena ṭaṅkaṇenaiva mriyate peṣaṇādviṣam / atimātraṃ tadā bhuṅkte tadājyaṃ ṭaṅkaṇaṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दातव्यं न भोक्तव्यं विषं वादे कदाचन । आचार्येण तु भोक्तव्यं शिष्यप्रत्ययकारणम्

na dātavyaṃ na bhoktavyaṃ viṣaṃ vāde kadācana / ācāryeṇa tu bhoktavyaṃ śiṣyapratyayakāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.